II SA/Wa 1498/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-12
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Andrzej Góraj, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa, polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości, stanowi podstawę do zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nawet jeśli nie ma prawomocnego wyroku skazującego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy Policji prawidłowo zastosowały art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zwalniając policjanta ze służby z powodu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Sąd podkreślił, że do zwolnienia na tej podstawie nie jest wymagany prawomocny wyrok skazujący, a wystarczające jest ustalenie oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, który uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Zachowanie policjanta naruszyło ważny interes służby i podważyło jego nieposzlakowaną opinię.Stan faktyczny
Policjant M. P. został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji po tym, jak prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości (2,17 promila alkoholu we krwi), co doprowadziło do kolizji drogowej. Organy Policji uznały, że popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie, mimo braku prawomocnego wyroku skazującego. Policjant wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wystarczających dowodów na oczywistość popełnienia przestępstwa oraz brak możliwości czynnego udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji - oddala skargę -
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Komendant [...] Policji (dalej także: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] (dalej także: "organ pierwszej instancji") z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji z dniem [...] kwietnia 2018 r. - utrzymał w mocy sporny rozkaz personalny organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja Komendanta [...] Policji wydana została w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] stycznia 2018 r. Komendant Rejonowy Policji [...], na wniosek Naczelnika Wydziału [...] [...], wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego M. P. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
W uzasadnieniu powyższego wniosku Naczelnik Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji [...] wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2017 r. o godz. 21:00 skarżący M. P., kierując pojazdem marki [...] nr rej. [...], poruszał się prawym pasem ruchu ul. [...] w W. z kierunku ul. [...] w kierunku ul. [...]. Na wysokości słupa latarni ulicznej nr [...] na wiadukcie pomiędzy ul. [...] i ul. [...] skarżący zderzył się przodem kierowanego przez siebie pojazdu z tyłem pojazdu kierowanego przez A. N., który poruszał się prawym pasem ruchu ul. [...], w tym samym kierunku. W wyniku zdarzenia kierujący pojazdem marki [...] A. N. przewieziony został do szpitala [...] przy ul. [...] w W. Skarżący M. P. odmówił poddania się badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Wobec powyższego, skarżący M. P. przewieziony został do szpitala przy ul. [...] w W., gdzie w obecności nadzorującego czynności Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] od skarżącego pobrana została krew do badania na zawartość alkoholu. W badaniu laboratoryjnym przeprowadzonym przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy [...] Policji w krwi pobranej od skarżący M. P. stwierdzono 2,17 (dwa i siedemnaście setnych) promila alkoholu etylowego.
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżący M. P. został powiadomiony o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Jednocześnie, pouczono skarżącego, iż zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. przysługuje mu prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w tymże postępowaniu, a także prawie wglądu do akt postępowania administracyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania przedmiotowego pisma.
Ponadto, o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie wskazanego przepisu, Komendant Rejonowy Policji [...] pismem z dnia [...] stycznia 2018 roku poinformował Przewodniczącego [...] Komendy [...] Policji. Jednocześnie, Komendant Rejonowy Policji [...], zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, wniósł o wyrażenie przez tę organizację związkową w przedmiotowej sprawie opinii w formie uchwały w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma, tj. od dnia [...] stycznia 2018 r.
Do dnia wydania spornego rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2018 r. do Komendanta Rejonowego Policji [...] nie wpłynęła opinia w formie uchwały od Przewodniczącego [...] Komendy [...] Policji w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
W dniu [...] lutego 2018 r. do Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji [...] wpłynęło (przesłane faksem), a następnie w dniu [...] lutego 2018 roku (przesłane za pośrednictwem poczty), pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z dnia [...] lutego 2018 roku, za którym przekazał postanowienie z dnia [...] lutego 2018 roku o przedstawieniu skarżącemu M. P. zarzutu tego, że w dniu [...] grudnia 2017 roku w W., na ul. [...] kierując samochodem, będąc pod wpływem alkoholu (2,17 prom w badaniu krwi wykonanym 2 godziny 20 minut po zatrzymaniu) - umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo w ruchu, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. Jednocześnie, prokurator poinformował, iż postanowienie nie zostało przedstawione skarżącemu, ponieważ przebywa on obecnie w szpitalu.
Następnie, Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2018 roku zawiesił skarżącego M. P. w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy, tj. od dnia [...] marca 2018 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 124 ust. 1 ustawy o Policji, zawieszono skarżącemu od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. Przedmiotowej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 § 1 k.p.a.
W dniu [...] marca 2018 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w W. przekazał kopie materiałów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym sygn. akt. nr [...] i wyraził zgodę na włączenie ich do akt postępowania administracyjnego.
Korzystając z przysługującego prawa, pełnomocnik strony skarżącej w dniu [...] marca 2018 r. w Wydziale [...] Komendy Rejonowej Policji [...] zapoznał się z aktami postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i wykonał fotokopie wybranych kart postępowania. Z powyższej czynności sporządzono protokół z zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego. Jednocześnie, pełnomocnik strony skarżącej na protokole zaznaczył, że złoży stanowisko na piśmie w wyznaczonym terminie, tj. 2 dni od zapoznania się z materiałami.
W dniu [...] marca 2018 roku do Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji [...] wpłynęło pismo pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...] marca 2018 roku, w którym podtrzymał swoje wnioski sformułowane w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 roku oraz wniósł o przeprowadzenie na wyznaczonej rozprawie dowodów z zeznań świadków: W. F. oraz D. K. w celu ustalenia okoliczności sprawy związanych z kolizją drogową z udziałem strony, w tym stanu, w jakim znajdował się skarżący M. P. w chwili kolizji i prowadzenia pojazdu. Ponadto, pełnomocnik strony wniósł o weryfikację, czy aktualny stan zdrowia skarżącego M. P. umożliwia osobisty jego udział w rozprawie administracyjnej i złożenie ustnych wyjaśnień, poprzez wystąpienie przez organ do Szpitala Specjalistycznego [...] w O. o wydanie zaświadczenia o aktualnym stanie zdrowia strony i możliwości osobistego uczestniczenia w przeprowadzanych czynnościach.
W wyniku analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Komendant Rejonowy Policji [...] - działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - rozkazem personalny nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. zwolnił skarżącego M. P. ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2018 r. Jednocześnie, powołując się na art. 108 § 1 k.p.a., organ pierwszej instancji nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej.
W uzasadnieniu wydanego rozkazu personalnego Komendant Rejonowy Policji [...] wskazał, iż zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostawienie w służbie. Komendant Rejonowy Policji [...] podkreślił przy tym, iż oczywistość popełnienia przestępstwa może być stwierdzona na podstawie oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości, że przestępstwo zostało popełnione, a oczywistość dotyczy bezsporności (obiektywizmu) faktu, a więc samego zaistnienia czynu kwalifikowanego przez prawo, jako przestępstwo. W ocenie organu pierwszej instancji, przestępstwo jest zatem oczywiste, jeżeli nienasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż policjant dopuścił się czynu przestępczego zagrożonego sankcją karną przez ustawę (vide: por. Kodeks pracy. Komentarz, pod redakcją W. Muszalskiego, wydanie Il, Warszawa 2001, s. 203-204).
Komendant Rejonowy Policji [...], analizując okoliczności faktyczne niniejszej sprawy - wskazał, że wszystkie przesłanki określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zostały spełnione. Organ pierwszej instancji stwierdził, że przedstawiony materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, że skarżący M. P. w dniu [...] grudnia 2017 r., około godz. 21.00 w W., prowadził w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości samochód osobowy, zaś przeprowadzone badanie wymienionego wykazało 2,17 promila alkoholu etylowego we krwi. W ocenie Komendanta Rejonowego Policji [...], skarżący popełnił określony w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji czyn o znamionach przestępstwa zagrożonego odpowiedzialnością karną z art. 178a § 1 k.k.
Komendant Rejonowy Policji [...] wskazał, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w postaci: zeznań świadków, wyników badania krwi skarżącego, dokumentacji wykonanej na miejscu zdarzenia oraz znajdującej się w aktach postępowania karnego, a także mające kluczowe znaczenie dla potwierdzenia oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa postanowienie o przedstawieniu wymienionemu zarzutu o czyn z art. 178a § 1 k.k., jest wystarczający do dokonania przez organ oceny, iż popełnienie przez skarżącego M. P. czynu jest oczywiste i tym samym uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Komendant Rejonowy Policji [...] stwierdził jednocześnie, iż postawienie zarzutów konkretnej osobie w postępowaniu karnym przesądza o zaistnieniu nie tylko zdarzenia o znamionach czynu zabronionego, lecz przestępstwa. Skoro więc na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału przedstawiono skarżącemu M. P. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., to istniały podstawy by przyjąć oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Komendant Rejonowy Policji [...] podkreślił, iż prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest czynem szczególnie nagannym w odbiorze społecznym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. Ponadto, organ pierwszej instancji wskazał, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i w świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. W ocenie organu pierwszej instancji, szczególna rola tej formacji i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania także innych, poza normami prawa karnego, przepisów i zasad. Powoduje to nałożenie na policjantów szczególnych obowiązków, co znajduje swoje uzasadnienie w pełnieniu społecznej roli tej formacji, a także charakter powierzonych jej zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji zaufanie społeczne. Organ pierwszej instancji zaznaczył także, że taka postawa służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić Policję wiarygodności w oczach opinii publicznej, zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych Policji pozwala na ingerencję w sferę wolności i praw obywatelskich. Organ pierwszej instancji podkreślił, że pozostawienie w służbie policjanta, który utracił warunki kwalifikowane do pełnienia służby w Policji z uwagi na popełnienie czynu o dużej społecznej szkodliwości, godziłoby w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej instytucji. Tym samym, organ pierwszej instancji uznał, że została spełniona druga z przesłanek, o których mowa w art 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Komendant Rejonowy Policji [...] podkreślił, że decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby oparta na art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ma charakter uznaniowy, co wynika ze sformułowania tego przepisu, a zwłaszcza z użycia w nim słowa "można". Oznacza to - w ocenie Komendanta Rejonowego Policji [...] - że organ może wydać niekorzystny, z punktu widzenia skarżącego, rozkaz personalny o zwolnieniu go ze służby w Policji, kiedy w ocenie przełożonego zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki. Komendant Rejonowy Policji [...] dodał ponadto, że decyzja o charakterze uznaniowym dotyczy takich przepisów prawnych, w których nie ma nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia, wskazując przy tym, że uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ administracyjny przy podejmowaniu decyzji następstwa prawnego określonego w normie prawnej.
Komendant Rejonowy Policji [...] zaznaczył jednocześnie, że do zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest wymagana przesłanka prawomocnego wyroku sądu skazującego funkcjonariusza za popełnienie zarzucanego mu przestępstwa, bowiem ustawodawca w sposób jednoznaczny wyodrębnił owe podstawy zwolnienia. Organ pierwszej instancji zauważył, że gdyby wymagać prawomocnego skazania policjanta również w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, to w wypadku popełnionych przez policjanta umyślnych czynów o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, ściganych z oskarżenia publicznego, stosowanie tej normy nie byłoby możliwe, bo pochłaniałaby ją dalej idąca norma prawna zawarta w przepisie art. 41 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Ponadto, jak zauważył organ pierwszej instancji - cel, jakiemu służy zastosowany w sprawie przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie pozwala na stosowanie w postępowaniu administracyjnym toczącym się na jego podstawie, konstytucyjnej zasady domniemania niewinności do chwili prawomocnego skazania wyrokiem sądu, zaś celem znajdującym swój jeszcze pełniejszy wyraz w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, jest właśnie umożliwienie zwolnienia policjanta ze służby, bez czekania na wynik innych, toczących się postępowań, gdy wymaga tego "ważny interes służby", bądź gdy niemożliwe jest jego pozostanie w służbie (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt Il SA/Ke 568/07).
Komendant Rejonowy Policji [...] uznał, że w świetle analizy akt postępowania, nie budzi wątpliwości fakt, iż postawa skarżącego M. P. pozostaje w sprzeczności z wynikającą z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji koniecznością posiadania przez funkcjonariusza Policji nieposzlakowanej opinii. W tej sytuacji, zdaniem organu pierwszej instancji, pozostawienie w służbie policjanta, który utracił warunki kwalifikowane do pełnienia służby w Policji z uwagi na charakter popełnionego czynu, godziłoby w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej instytucji.
Komendant Rejonowy Policji [...] zwrócił jednocześnie uwagę, iż fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa sprawia, iż wymieniony traci przymiot "nieskazitelności [pic]charakteru". W ocenie organu pierwszej instancji, taka postawa skarżącego policjanta nie tylko pogarsza obraz służby publicznej, ale równocześnie naraża tę służbę na szkody wynikające z faktu rażącego naruszenia wysokich wymagań stawianych funkcjonariuszom publicznym oraz powoduje zdyskredytowanie wymienionego, jako policjanta.
Ponadto, organ pierwszej instancji stwierdził, że zasięgnięcie przez organ opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, jest wprawdzie obligatoryjne, jednakże organ nie dysponuje żadnymi instrumentami do jej wyegzekwowania od organizacji związkowej.
Komendant Rejonowy Policji [...] stwierdził także, iż postawienie zarzutów konkretnej osobie w postępowaniu karnym przesądza o zaistnieniu nie tylko zdarzenia o znamionach czynu zabronionego, lecz przestępstwa.
Zdaniem organu pierwszej instancji, bezprzedmiotowy pozostaje wniosek pełnomocnika strony skarżącej dotyczący umożliwienia skarżącemu osobistego złożenia wyjaśnień na wyznaczonej rozprawie administracyjnej, po wcześniejszym zweryfikowaniu, czy obecny stan zdrowia skarżącego umożliwi mu osobisty udział w owej rozprawie administracyjnej. Organ pierwszej instancji podkreślił, że skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. został prawidłowo powiadomiony o przysługującym mu prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w tymże postępowaniu, a także prawie wglądu do akt postępowania administracyjnego.
Komendant Rejonowy Policji [...] uznał również za bezprzedmiotowy wniosek strony skarżącej o założenie metryki sprawy. Powołując się na Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie rodzaju spraw, w których obowiązek prowadzenia metryki sprawy jest wyłączony (poz. 269), organ pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 41 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji jest wyłączone z obowiązku prowadzenia metryki sprawy określonego w art. 66a k.p.a.
Komendant Rejonowy Policji [...] wskazał ponadto, że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż konieczność jej wykonania przed upływem terminu do wniesienia odwołania warunkowana jest ważnym interesem służby, tożsamym z interesem społecznym, wyrażającym się szczególnym statusem i zadaniami Policji, mającymi bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i porządek publiczny, realizowany przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Policji.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący wniósł odwołanie od wskazanego powyżej rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] marca 2018 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, Komendant [...] Policji - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy sporny rozkaz personalny nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] marca 2018 r. wydany w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, z dniem [...] kwietnia 2018 r.
W uzasadnieniu decyzji Komendant [...] Policji wskazał, że ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. Organ odwoławczy podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego (obejmującego m.in.: protokoły przesłuchania świadków, protokół oględzin miejsca wypadku drogowego, protokoły oględzin pojazdów, protokół pobierania krwi oraz postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutów) wynika bezspornie, że skarżący w dniu [...] grudnia 2017 r. prowadził samochód osobowy marki [...] w ruchu lądowym, będą w stanie nietrzeźwości. W ocenie organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy pozwala w sposób oczywisty stwierdzić, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k., co potwierdził także prokurator prowadzący śledztwo w przedmiotowej sprawie, który w dniu [...] lutego 2018 r. wydał wobec skarżącego postanowienie o przedstawieniu zarzutów.
Komendant [...] Policji podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, z analizy art. 41 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, iż poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie do służby w Policji. Organ odwoławczy podkreślił, że fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie cytowanego przepisu związana jest z utratą przez funkcjonariusza przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Oznacza to - w ocenie organu odwoławczego - że celem omawianego przepisu jest usunięcie z Policji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tych czynów wskazuje na popełnienie ich z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej.
Ponadto, Komendant [...] Policji podkreślił, że szczególny charakter służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym również w zakresie jego utraty. Zdaniem organu odwoławczego, wśród służb mundurowych Policja wyróżnia się zakresem przydzielanych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Według Komendanta [...] Policji, wspomniana służba jest przede wszystkim formacją uzbrojoną, której zadaniem jest służyć społeczeństwu, a także chronić bezpieczeństwo i porządek publiczny.
Komendant [...] Policji, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 776/09 - wskazał, że "Istotne znaczenie ma w praworządnym państwie umożliwienie skutecznego wykonywania przez Policję zadań w zakresie ochrony bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Publiczny wymiar służby w Policji powoduje też, że w znaczącym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Z tego właśnie względu wymagania w stosunku do policjantów muszą być tak wysokie, by umacniały podstawy ich autorytetu".
Komendant [...] Policji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłankę dotyczącą braku możliwości pozostawienia skarżącego w służbie po dokonaniu czynu o znamionach przestępstwa należy zatem upatrywać w trosce o autorytet Policji. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, iż popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa powoduje, że utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do pełnienia służby publicznej, tym bardziej biorąc pod uwagę fakt, iż wymieniony swoim zachowaniem złamał prawo i stworzył realne zagrożenie dla zdrowia i życia innych uczestników ruchu drogowego. Podkreślając fakt naruszenia przez skarżącego obowiązującego porządku prawnego, Komendant [...] Policji wskazał, że bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi ono sprzeniewierzenie się obowiązkowi policjanta.
Komendant [...] Policji, powołując się z kolei na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1744/96 - wskazał, że organy administracji uprawnione są do własnej ceny interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, dlatego każdorazowo o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku. Oznacza to, jak zauważył organ odwoławczy, że interes obywatela winien być słuszny, w rozumieniu obiektywnym, nie może być natomiast wyprowadzany z własnego tylko przekonania, opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. W tej sytuacji, organ odwoławczy podkreślił, że działanie organu Policji w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Zdaniem organu odwoławczego, uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Organ odwoławczy podkreślił, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - organ pierwszej instancji rozpatrzył interes społeczny, który jest tożsamy z interesem służby w Policji w relacji do słusznego interesu strony.
Ponadto, Komendant [...] Policji podkreślił, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie uzależnia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby od wyniku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i wydania prawomocnego wyroku sądu, lecz od oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego popełnienie uniemożliwia pozostanie skarżącego w służbie w Policji. Oznacza to, jak stwierdził organ odwoławczy, że rozpoznanie sprawy o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie cytowanego przepisu jest możliwe bez konieczności wydania rozstrzygnięcia w prowadzonej przeciwko niemu sprawy karnej, bowiem brak jest związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a prowadzonym postępowaniem karnym, co wyraźnie zaznaczył m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Go 348/08.
Komendant [...] Policji podniósł jednocześnie, że art. 43 ust. 3 ustawy o Policji obliguje organ administracji do zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów w przedmiocie zwolnienia na omawianej podstawie prawnej, co w przedmiotowej sprawie uczyniono. Organ odwoławczy uznał jednak, że ów przepis nie uzależnia natomiast zwolnienia ze służby policjanta w tym trybie od wydania opinii przez stosowny organ organizacji związkowej.
Organ odwoławczy zauważył ponadto, że prawo do zapoznania się z aktami postępowania, wynikające z przepisu art. 10 § 1 k.p.a., jest uprawnieniem, z którego strona skarżąca może skorzystać, lecz nie musi, zaś powyższe nie wstrzymuje biegu postępowania. Komendant [...] Policji uznał, że skarżący nie został pozbawiony prawa do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, albowiem przysługujące stronie skarżącej uprawnienie zostało zrealizowane dwukrotnie przez pełnomocnika skarżącego, a ponadto przez złożenie odwołania od przedmiotowej decyzji, w którym pełnomocnik skarżącego przedstawił swoje wnioski, uwagi, a także żądania.
Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - spornej decyzji organu pierwszej instancji prawidłowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, który wynika z ochrony interesu służby, tożsamego z interesem społecznym. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko Komendanta Rejonowego Policji [...] - stwierdzając, że okoliczności popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa nie budzą wątpliwości, co w istotny sposób narusza interes służby, tożsamy z ważnym interesem społecznym, wyrażającym się w tym, iż bezpieczeństwo i porządek publiczny winny być realizowane przez osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ustawy o Policji oraz przestrzegające obowiązującego porządku prawnego. W ocenie organu odwoławczego, skarżący sprzeniewierzył się tym zasadom, a więc w tej sytuacji, pozostawienie skarżącego w Policji stanowiłoby o niewiarygodności tej formacji.
W piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2018 r., zarzucając organowi odwoławczemu:
1. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. - poprzez powielenie przez organ odwoławczy błędów organu pierwszej instancji w zakresie braku przeprowadzenia dowodów koniecznych dla ustalenia rzeczywistego i kluczowego stanu faktycznego sprawy - w szczególności z zeznań świadków A. N., W. F. oraz D. K. - gdy uzyskane z akt postępowania przygotowawczego zeznania jedynie świadka A. N. nie potwierdzają, aby skarżący prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości (popełnił czyn o znamionach przestępstwa), przez co ustalenie, jakoby skarżący prowadził w dniu [...] grudnia 2017 r. pojazd w stanie nietrzeźwości i miał popełnić czyn o znamionach przestępstwa zostało w sposób niekorzystny dla skarżącego jedynie założone (domniemywane) na podstawie wyłącznie poszlak;
2. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez faktyczne dalsze uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, związane z uprawnieniem złożenia przez niego osobistych wyjaśnień odnoszących się do kluczowej okoliczności, kiedy miał spożyć alkohol i czy w stanie nietrzeźwości prowadził pojazd w dniu [...] grudnia 2017 r. ok. godz. 21:00, a w konsekwencji pozwalających na weryfikację istnienia oczywistości popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa, mogącej stanowić ewentualną podstawę zwolnienia ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji;
3. naruszenie art. 80 k.p.a. - poprzez powielenie przez organ odwoławczy fragmentarycznej i całkowicie dowolnej oceny zaledwie szczątkowych dowodów i bezzasadne niekorzystne dla skarżącego wyłącznie założenie, jakoby prowadził on pojazd w stanie nietrzeźwości, gdy żaden dowód nie potwierdza bezpośrednio tego zaledwie przypuszczenia;
4. naruszenie art. 89 § 1 i § 2 k.p.a. - polegające na braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w sytuacji, gdy nie tylko skarżący wnosił o jej przeprowadzenie, ale i gdy była ona po prostu konieczna w celu uproszczenia i przyśpieszenia postępowania oraz wyjaśnienia poprzez zeznania świadków i skarżącego kluczowej w sprawie okoliczności, czy rzeczywiście prowadził on pojazd w stanie nietrzeźwości, czy też w taki stan wprowadził się już po zaistnieniu kolizji drogowej, po której nie prowadził już pojazdu;
5. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak merytorycznego uzasadnienia wydanej decyzji utrzymującej w mocy zaskarżony rozkaz personalny w zakresie wskazania skonkretyzowanych dowodów i okoliczności, które bezsprzecznie, a nie jedynie hipotetycznie potwierdzałyby zaledwie prawdopodobieństwo prowadzenie przez skarżącego pojazdu w stanie nietrzeźwości i oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, pominięcie korzystnych dla skarżącego okoliczności wynikających z fragmentarycznego materiału dowodowego sprawy, jak również całkowite pominięcie w decyzji odniesienia się do jednej z kluczowych okoliczności sprawy, iż skarżący powinien był najpóźniej do dnia [...] marca 2018 r. zostać zwolniony ze służby na postawie złożonego przez siebie pisemnego wystąpienia ze służby z dnia [...] grudnia 2017 r., a więc przed terminem zwolnienia określonym w zaskarżonym rozkazie na dzień [...] kwietnia 2018 r.;
6. naruszenie art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez brak uchylenia nadanego zaskarżonemu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie wykazał, aby było to niezbędne ze względu na szczególnie ważny interes społeczny przedkładający się na indywidualny interes strony w sytuacji, gdy ewentualny interes służby związany z zaledwie podejrzeniem popełnienia przez stronę czynu zabronionego, zostałby dostatecznie zabezpieczony poprzez dokonane już rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. zawieszenie w czynnościach na okres 3 miesięcy;
7. naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji - polegający na błędnej jego wykładni w zakresie tego, że uznaniowości organu miałoby podlegać również samo zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie oraz błędnym jego zastosowaniu w sytuacji, gdy obiektywnie nie zaistniały wszystkie z przesłanek w nim określone i utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji w sytuacji, gdy organy obu instancji zaledwie domniemywały na jego niekorzyść zaistnienie przesłanki "oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa";
8. naruszenie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji - poprzez nieuzasadniony brak jego zastosowania w sytuacji, gdy wskutek złożonego przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2017 r. pisemnego wystąpienia ze służby powinien był on zostać zwolniony ze służby wcześniej na podstawie tego wystąpienia, tj. najpóźniej do dnia [...] marca 2018 r., gdy termin zwolnienia ze służby określony w rozkazie personalnym organu pierwszej instancji został ustalony po tym terminie, dopiero na dzień [...] kwietnia 2018r.;
9. naruszenie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji - polegające na zwolnieniu strony skarżącej ze służby w Policji w sytuacji, gdy organ nie zasięgnął opinii organizacji zakładowego związku zawodowego policjantów, a także w sytuacji, w której nie zostało owo wezwanie skierowane do właściwego organu tej organizacji, jak i nie sposób uznać za zasięgnięcie tej opinii ogólnikowe pismo z dnia [...] stycznia 2018 r., które nie zawiera merytorycznych i istotnych informacji pozwalających organizacji związkowej na zajęcie stanowiska;
10. w konsekwencji powyższych zarzutów - również naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - polegającą na utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] marca 2018 r. w sytuacji, gdy na podstawie podniesionych zarzutów i realiów sprawy organ odwoławczy powinien był uchylić ten rozkaz, jak również umorzyć w całości postępowanie pierwszej instancji.
Mając na względzie powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta [...] Policji, a także rozważenie uchylenia - na podstawie przepisu art. 135 p.p.s.a. - również decyzji (rozkazu personalnego) organu pierwszej instancji, jak również o zasądzenie - na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a. - na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła, że w toku całego dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego nie zostały przeprowadzone jakiekolwiek dowody, które w sposób pewny i bezsprzeczny potwierdziłyby fakt popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, o które jest on podejrzewany. W tym zakresie strona skarżąca wskazała, że doszło do uchybienia przez organ odwoławczy przepisów regulujących zasady rzetelnego i prawidłowego gromadzenia oraz oceny dowodów, stanowiących podstawę do dokonywanych na ich podstawie ustaleń okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie strony skarżącej, organy Policji obu instancji zaniechały podstawowego obowiązku dotyczącego wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i ustalenia stanu faktycznego, zgodnego z rzeczywistością.
Strona skarżąca zarzuciła ponadto, że organy Policji obu instancji odmówiły skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, wskazując, iż były wyznaczone terminy zapoznania się z materiałami postępowania.
Zdaniem strony skarżącej, organ odwoławczy powielił również błąd organu pierwszej instancji polegający na wybiórczej i całkowitej dowolnej ocenie fragmentarycznie zgromadzonych dowodów.
Skarżący zarzucił, że pomimo formalnego sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, organ odwoławczy pominął fakt, iż to postanowienie wówczas nie zostało nawet ogłoszone, a skarżący nie był przesłuchany w charakterze podejrzanego, co oznacza w ocenie strony skarżącej, że formalne sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie skutkowało nawet wyjściem prowadzonego postępowania karnego z fazy in rem w fazę in personam. W tej sytuacji, strona skarżąca wskazała, że samo sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie mogło stanowić podstawy uznania zaistnienia przesłanki oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Strona skarżąca podniosła, że organy obu instancji zaniechały przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Tymczasem, w ocenie strony skarżącej, przeprowadzenie rozprawy było obligatoryjne, gdyż tylko poprzez jej przeprowadzenie obiektywnie możliwe było ustalenie kluczowych dla załatwienia sprawy okoliczności i niewątpliwie usprawniłaby ona prowadzone postępowanie. Brak jej przeprowadzenia zdaje się więc także potwierdzać, iż obowiązek dochodzenia organów obu instancji do prawdy obiektywnej ustąpiła ich chęć realizacji wyłącznie postulatu szybkości postępowania.
Strona skarżąca zarzuciła ponadto, że organ odwoławczy nie wskazał konkretnych dowodów ani okoliczności, które pozwalałby na ustalenie graniczące z pewnością, iż skarżący miałby w dniu [...] grudnia 2017 r. prowadzić pojazd w stanie nietrzeźwości i w związku z tym popełnić czyn o znamionach przestępstwa.
Strona skarżąca podniosła jednocześnie, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie sposób doszukać się jakiegokolwiek odniesienia się organu odwoławczego do okoliczności, iż niezależnie od błędów postępowania pierwszoinstancyjnego, przed datą zwolnienia skarżącego określona w rozkazie personalnym nr [...] na dzień [...] kwietnia 2018 r., upłynął 3 miesięczny okres, w trakcie którego skarżący powinien był zostać zwolniony na swoje pisemne wystąpienie ze służby, złożone w dniu [...] grudnia 2017 r.
Strona skarżąca stwierdziła, że organ odwoławczy dopuścił się błędnej wykładni art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, uznając, jakoby zaistnienie przesłanek w nim określonych było objęte uznaniowością organu. W ocenie strony skarżącej, art. 41 ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy przewiduje fakultatywność i uznaniowość wyłącznie w odniesieniu do możliwości zwolnienia funkcjonariusza Policji na jego podstawie, kiedy uprzednio kategorycznie stwierdzone zostanie zaistnienie przesłanek w nim określonych, zaznaczając przy tym, że istnienie samych przesłanek z tego przepisu wyłączone jest jednak spod uznaniowości organu, a muszą być one obiektywne. W dalszej części strona skarżąca stwierdziła, iż o oczywistości popełnianego przestępstwa nie przesądza nie tylko samo postawienie zarzutów, ale także nawet następcze wniesienie przeciwko sprawcy aktu oskarżenia. Nie jest dopuszczalny w ocenie skarżącego "automatyzm" w zwalnianiu ze służby w odniesieniu do omawianego przepisu, co oznacza, że muszą istnieć określone dowody, które bezsprzecznie potwierdzają popełnienie przestępstwa.
Strona skarżąca podniosła, że wydana decyzja naruszyła również bezwzględnie obowiązującą dyspozycję przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, która stanowi, iż Policjant zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Oznacza to, zdaniem strony skarżącej, że decyzja zaistniała w obrocie prawnym dopiero z chwilą jej doręczenia oraz w sytuacji, gdy termin zwolnienia na podstawie tego rozkazu określony został na dzień [...] kwietnia 2018 r., a więc po upływie 3 miesięcy, w okresie którym powinno nastąpić zwolnienie skarżącego ze służby na własny wniosek strony.
Konkludując, strona skarżąca wskazała, że organ odwoławczy dopuścił się także obrazy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż swoją decyzją utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby, który powinien zostać uchylony przez organ odwoławczy a wobec wcześniejszego upływu terminu zwolnienia skarżącego na jego wniosek, postępowanie w pierwszej instancji w przedmiocie zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji powinno zostać umorzone.
W pozostałym zakresie strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, wyrażone w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r.
W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., utrzymująca w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji - nie narusza obowiązujących przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organy Policji obu instancji, wydając sporne rozkazy personalne, nie dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem - wbrew zarzutom strony skarżącej - w sposób prawidłowy wyjaśniły w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć, dlaczego przyjęły, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka do zwolnienia z Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sąd uznał w konsekwencji, że organy Policji obu instancji - wydając sporne rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia skarżącego z Policji - dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Jednocześnie, Sąd stwierdził, że zarówno Komendant [...] Policji, jak i organ pierwszej instancji, wydając wskazane wyżej rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji - nie dopuściły się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu, na wstępie wszelkich rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności spornej decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2018 r., należy wyraźnie zaznaczyć, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającego ją rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] marca 2018 r. stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Zgodnie z tym przepisem, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Nie ulega wątpliwości, że do zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji funkcjonariusza ze służby niezbędne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia wszystkich trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tej normy prawnej, a zatem ustalenia faktu popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazanie, że uniemożliwia to pozostawienie funkcjonariusza w służbie. Powołany przepis, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie zawiera definicji legalnej pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". Przyjmuje się jednak, że zaistnienie wymienionych przesłanek nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, zresztą wówczas mogłyby być zastosowane odrębne podstawy do zwolnienia funkcjonariusza. Jedna z nich ma walor obligatoryjny i została przewidziana w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym stosunek służbowy z policjantem rozwiązuje się w przypadku skazania tego funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Kolejna jest fakultatywna i została wprowadzona do art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, według którego policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Ponadto, jeżeli funkcjonariusz w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym został zawieszony w czynnościach służbowych, to można z nim rozwiązać stosunek służbowy, gdy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny zastosowania zawieszenia (jak stanowi art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji).
Jednocześnie, należy wskazać, iż użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza zatem, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. I choć prawodawca w ustawie o Policji nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważny interes służby", to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że chodzi tu o dobro interesu służby, rozumianego jako interes społeczny.
Zdaniem Sądu, uznać należy, że rolą organu Policji - wydającego rozstrzygnięcie w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji - jest jednoznaczne wykazanie, że zwolnienie funkcjonariusza policji ze służby możliwe jest jedynie w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy ma kwalifikowany charakter, to jest wskazuje na określone fakty w sposób "oczywisty". W sensie procesowym oznacza to, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ musi w sposób "oczywisty" wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza przestępstwa. Wspomniana "oczywistość" popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń, wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów.
Nie ulega wątpliwości, że tryb przewidziany w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji został wprowadzony nie po to, aby policjanci, w stosunku do których warunkowo umorzono postępowanie karne, mogli uniknąć jakichkolwiek sankcji służbowych. Celem omawianego unormowania było stworzenie możliwości wyeliminowania z grona funkcjonariuszy Policji także policjantów, w stosunku do których nie zapadł wprawdzie prawomocny wyrok skazujący ich za popełnienie przestępstwa, ale których bezprawność działania w świetle przepisów prawa karnego nie budzi wątpliwości i jest oczywista.
Należy zwrócić uwagę, że skoro decyzja administracyjna podejmowana na omawianej podstawie prawnej ma charakter uznaniowy, oznacza to, że sądowoadministracyjna kontrola takich rozstrzygnięć jest ograniczona. Sąd administracyjny zobowiązany jest bowiem do oceny, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd nie jest natomiast uprawniony do ingerowania w kwestie celowości i słuszności dokonanego przez przełożonych wyboru sposobu załatwienia sprawy. Sąd bada tym samym, czy rozstrzygnięcie organu nie zostało oparte na niedozwolonych kryteriach oraz czy jego argumentacja nie jest dowolna i arbitralna. Sąd administracyjny nie może natomiast analizować celowości i słuszności zwolnienia danego funkcjonariusza ze służby w Policji, a także, nie powinien badać, czy - ze względów słusznościowych - mógłby on nadal pozostać w gronie funkcjonariuszy Policji.
W ocenie Sądu, z całą pewnością uznać należy, iż w postępowaniu o zwolnienie ze służby w Policji organ nie rozstrzyga, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, czy też nie. Takie ustalenia wymykają się bowiem kognicji organu. Niewątpliwie, rolą organu Policji jest natomiast ustalenie, czy zachowanie funkcjonariusza naruszało ważny interes służby. Ponadto, organ jest obowiązany wykazać, w czym upatruje tegoż ważnego interesu (na czym on polega), a także, w jaki sposób został on naruszony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż w niniejszej sprawie organy Policji obu instancji - prowadząc postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby - zasadnie przyjęły, że ustalony w sprawie stan faktyczny ma pokrycie w materiale dowodowym, gdyż opiera się przede wszystkim na zeznaniach strony skarżącej oraz wyjaśnieniach pozostałych uczestników i świadków zdarzenia drogowego z dnia [...] grudnia 2017 r., jakie składali w prokuraturze, jak też na pozostałych jednoznacznych materiałach dowodowych zawartych w aktach sprawy.
Z ustaleń faktycznych sprawy, prawidłowo ustalonych przez organy Policji, wyłania się obraz skarżącego funkcjonariusza Policji - policjanta, który w czasie wolnym od służby, będąc zobowiązanym do dochowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania oraz zasad etyki zawodowej od obowiązku tego odstąpił i doprowadził w dniu [...] grudnia 2017 r. do zdarzenia drogowego, znajdując się w stanie nietrzeźwości (badanie - 2,17‰ alkoholu we krwi), w ramach którego dopuścił się - do kierowania pojazdem marki [...], w wyniku czego doszło do zdarzenia, które zagrażało również innym uczestnikom ruchu drogowego.
W ocenie Sądu, zebrane dowody jednoznacznie wskazują, że to skarżący prowadził pojazd. Jednocześnie, uznać należy, iż twierdzenia skarżącego nie są wiarygodne w kontekście zeznań świadków i stanowią wyłącznie przyjętą przez niego linię obrony. Tymczasem, zarówno zasady doświadczenia życiowego, jak również fundamentalne zasady logiki, w połączeniu z ustalonymi w toku postępowania dowodami - wskazują, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa, zaś okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Skarżący był w chwili czynu w stanie nietrzeźwości, w rozumieniu art. 115 § 16 Kodeksu. Według Sądu, argumenty pełnomocnika strony skarżącej, jakoby skarżący mógł się napić po zdarzeniu, nie są poparte żadnymi dowodami, gdy tymczasem, zarówno zeznania świadków, jak i zachowanie skarżącego w miejscu zdarzenia, jednoznacznie wskazują, że skarżący był "nietrzeźwy" w chwili czynu.
Warto zauważyć, że w postępowaniu administracyjnym nie ustala się winy sprawcy przestępstwa, ustala się tylko okoliczności popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Zdaniem Sądu, charakter czynu skarżącego świadczy o braku możliwości pozostawienia go w służbie, co w konsekwencji jednoznacznie wskazuje na zasadność rozstrzygnięć organów Policji obu instancji.
Nie budzi wątpliwości Sądu to, iż zachowanie skarżącego funkcjonariusza Policji, będącego w stanie nietrzeźwości, budzi uzasadnione wątpliwość co do posiadania przez skarżącego przymiotów uprawniających do wykonywania tego szczególnego zawodu. Według Sądu, wspomniana beztroska ze strony skarżącego, a także branie udziału - poprzez czynną postawę - w zachowaniach naruszających porządek publicznych, a także naruszających prawo, stanowi podstawę do uznania, że został niewątpliwie naruszony ważny interes służby.
Należy uznać, że organy Policji obu instancji, wydając sporne rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby szczegółowo wykazały, z jakich dokładnie przyczyn nie jest możliwe dalsze jego pozostawienie w służbie. Organy te trafnie przede wszystkim zwróciły uwagę na specyficzny status Policji, podkreślając, że jest ona formacją, która ma służyć społeczeństwu, i która przeznaczona jest do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do ustawowych zadań Policji należy bowiem m. in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra; ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania; inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi oraz wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Rodzaj i zakres zadań powierzonych tej formacji wymaga, aby służbę w niej pełnili wyłącznie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, wolni od jakichkolwiek podejrzeń o łamanie prawa (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza, jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. W ocenie Sądu, uznać należy, iż każdy, kto decyduje się na podjęcie służby w Policji, musi zdawać sobie z tego sprawę, tym bardziej, że wstępując do tej służby, składa ślubowanie, w którym zobowiązuje się m.in. strzec godności i dobrego imienia służby. W tej sytuacji, oczywistym jest, że przełożeni nie mogą tolerować w szeregach Policji takich policjantów, których postawa mogłaby podważyć autorytet organów państwa i macierzystej formacji, a także narazić Policję na utratę zaufania do jej funkcjonariusza.
Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, należy zauważyć, iż kluczowe jest to, iż przedmiotem analizowanego postępowania nie było w żadnym wypadku rozstrzygnięcie wątpliwości związanych z uzasadnionym podejrzeniem uczestnictwa skarżącego w zdarzeniu wypełniającym znamiona czynu zabronionego, o którym mowa w art. 178a § 1 k.k., ale przede wszystkim okoliczności towarzyszące całemu zdarzeniu (i to zarówno te, które nastąpiły w jego trakcie, jak i podczas dalszych czynności przeprowadzonych w toku postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.), a w szczególności zachowanie skarżącego policjanta w dniu zdarzenia, jego postawa oraz czynności, które podjął, a także jego zachowanie w stosunku do innych osób uczestniczących w tym zdarzeniu. W tej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że organy Policji obu instancji, prowadząc sporne postępowanie administracyjne, nie badały, czy w istocie czyn ten (przestępstwo) został popełniony przez skarżącego, a także czy ewentualnie w wyniku jego popełnienia policjant może pełnić dalej służbę, ale czy okoliczności stanowiące pewien ciąg zdarzeń (zależnych oraz niezależnych od woli skarżącego) spowodowały konieczność wykluczenia tego policjanta z szeregów formacji policyjnej. Zdaniem Sądu, należy zgodzić się z Komendantem [...] Policji, iż kluczowym natomiast było to, że spożywał alkohol, a następnie poruszał się pojazdem w ruchu lądowym. Zatem, w ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko organów Policji, iż okolicznością obciążającą skarżącego M. P. był fakt, że po uprzednim spożyciu alkoholu w czasie poza służbą podjął aktywne działania, których skutkiem był udział w bezpośrednim wprowadzeniu pojazdu do ruchu lądowego. Nie ulega wątpliwości, że takie zachowanie funkcjonariusza Policji było nie tylko sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ale także z przepisami prawa. W konsekwencji, uznać należy, iż ustalenia dokonane w toku postępowania umożliwiają ocenę jego postawy moralnej, jako nagannej. Wszelkie niepraworządne działania policjanta, jak również uzasadnione podejrzenie o takie działanie, rodzić muszą zdecydowane kroki zmierzające do odsunięcia od wykonywania czynności służbowych, a w konsekwencji do wykluczenia z szeregów Policji skarżącego. Ustawodawca określił w przypadku policjantów surowsze, niż w przypadku innych osób pracujących w instytucjach publicznych, warunki zwolnienia ze służby.
Zdaniem Sądu, zachowanie skarżącego stanowi przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą pełnił, jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu. Należy podzielić stanowisko organów Policji, iż nieodpowiedzialne zachowanie M. P. w dniu [...] grudnia 2017 r. mogło doprowadzić do tego, że w wyniku podjętych przez niego działań wyrządziłby on szkodę (zarówno w sferze materialnej, jak i niematerialnej) nie tylko sobie, ale również osobom trzecim. Organy Policji słusznie zauważyły przy tym, iż wiedza w tym zakresie, jaką powinien odznaczać się skarżący, jako osoba posiadająca wieloletni staż służby w Policji, nie powinna budzić wątpliwości, zaś pełniona przez niego funkcja, dawała mu możliwość bezpośredniego zetknięcia się z takimi samymi lub bardzo podobnymi przypadkami. Zatem, jako doświadczony policjant, musiał wiedzieć, jakie potencjalne zagrożenie niesie za sobą kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości.
W tej sytuacji, zgodzić się należy z Komendantem [...] Policji, iż konsekwencją ustalenia w toku postępowania wskazanego wyżej stanu fizycznego i psychicznego skarżącego w dniu zdarzenia drogowego, a następnie jego zachowania i postawy, a także - co bardzo istotne - zmienianie przez niego wersji przebiegu wydarzeń, jest utrata przez skarżącego funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii, którą musi się wyróżniać osoba pełniąca służbę w Policji. W tym miejsca Sąd pragnie podkreślić, że rodzaj i zakres zadań powierzonych Policji wymaga, aby służbę w niej pełnili wyłącznie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, wolni od jakichkolwiek podejrzeń o łamanie prawa (vide: art. 25 ust. 1 ustawy z 1990 r. o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Przełożeni nie mogą tolerować w szeregach Policji policjantów, których postawa mogłaby podważyć autorytet Policji i narazić ją na utratę zaufania do jej funkcjonariuszy.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, należy zauważyć, iż - wbrew sugestiom strony skarżącej - sporna decyzja Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2018 r., była poprzedzony wystąpieniem organu pierwszej instancji o wydanie wymaganej opinii przez organizację zakładową związku zawodowego policjantów (vide: pismo skierowane do organizacji związkowej).
Należy uznać, iż w świetle przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, organ pierwszej instancji był wyłącznie zobowiązany zasięgnąć stosownej opinii organizacji związkowej przed wydaniem decyzji w sprawie, co nie oznacza, że owa opinia musiała zostać przez stronę związkową wydana. Nie ulega wątpliwości, że brak wspomnianej opinii nie stanowi przyczyny uniemożliwiającej organowi wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, tym bardziej, że ewentualne zajęcie stanowiska w sprawie przez organizację związkową ma i tak wyłącznie charakter konsultacyjny dla organu prowadzącego postępowanie.
Zdaniem Sądu, stwierdzić należy zatem, że organy Policji obu instancji prawidłowo ustaliły, że zaistniały w sprawie wszelkie przesłanki dające podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Sąd uznał ponadto, że całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, albowiem raport skarżącego o zwolnienie ze służby wpłynął do siedziby organu w dniu [...] grudni 2017 r., zaś Komendant Rejonowy Policji [...] otrzymał go dopiero w dniu [...] stycznia 2018 r. Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że raport został złożony przez skarżącego po zdarzeniu drogowym mającym miejsce w dniu [...] grudnia 2017 r. Ponadto, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, złożenie raportu (wniosku) o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje w każdym przypadku obowiązku zastosowania tego przepisu, w szczególności w sytuacji, gdy ów wniosek ma na celu wyłącznie uniknięcie przez policjanta przewidywanych konsekwencji grożących mu w związku z popełnieniem przez niego przestępstwa.
Wbrew zarzutom strony skarżącej, organy Policji, wydając sporne rozstrzygnięcia, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem zarówno wzięły pod uwagę dowody prawidłowo zgromadzone w toku postępowania, jak i w sposób wszechstronny i jednoznaczny zarazem wyjaśniły, dlaczego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki ważnego interesu służby, przemawiające za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji.
Jednocześnie, uznać należy, iż Komendant [...] Policji, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2018 r., w sposób prawidłowy odniósł się do wszystkich podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu zarzutów, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego, należy uznać, że Komendant [...] Policji, wydając zaskarżoną decyzję, nie uchybił normom prawnym wyrażonym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.
Ponadto, poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego rozkazu personalnego, organ odwoławczy nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Komendant [...] Policji nie dopuścił się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle powołanego wyżej przepisu - skoro skarżący M. P. w stanie nietrzeźwości popełnił czyn o znamionach przestępstwa, narażając życie i zdrowie innych uczestników ruchu drogowego, to nie ma jakichkolwiek podstaw, do zakwestionowania stanowiska organów orzekających w sprawie, że ten rodzaj czynu wyklucza możliwość kontynuowania przez skarżącego służby w Policji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło