II SA/Wa 1499/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania: oddala skargę Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego A. S.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: Funkcjonariusz celny A. S. został zawieszony w obowiązkach służbowych. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, zwolnił A. S. ze Służby Celnej z dniem doręczenia decyzji, to jest z dniem 2 czerwca 2010 r. Od powyższej decyzji funkcjonariusz odwołał się do Szefa Służby Celnej, który decyzją z dnia [...] października 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja ta została doręczona funkcjonariuszowi w dniu 3 listopada 2010 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w B., na podstawie art. 105 § 1 Kpa, umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia A. S. ze służby. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż decyzja zwalniająca funkcjonariusza ze służby została uchylona przez organ II instancji. Niezgłoszenie się A. S. do służby z upływem 7 dni od dnia doręczenia decyzji organu II instancji w powyższej sprawie spowodowało wygaśnięcie stosunku służbowego z mocy prawa (art. 106 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej). Zatem z dniem 11 listopada 2010 r. doszło do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza i dlatego zasadne było umorzenie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby jako bezprzedmiotowego. A. S. odwołał się do Szefa Służby Celnej, który decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ potwierdził zasadność stwierdzenia, że wobec faktu niezgłoszenia się funkcjonariusza do służby w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji Szefa Służby Celnej, uchylającej decyzję o zwolnieniu, stosunek służbowy wygasł. W myśl postanowień art. 106 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, stosunek służbowy funkcjonariusza wygasa w przypadku niezgłoszenia się funkcjonariusza do służby - z upływem 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Ustanie stosunku służbowego w trybie art. 106 ustawy następuje z mocy zdarzenia tam określonego, bez potrzeby podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, w tym jednostronnej czynności prawnej w postaci wydania decyzji administracyjnej. Zatem prawidłowe było umorzenie przez organ I instancji postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 § 1 Kpa, skoro postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Polemizując z zarzutami odwołania, Szef Służby Celnej wskazał, że wygaśnięcie stosunku służbowego nastąpiło z powodu niezgłoszenia się funkcjonariusza do służby z upływem 7 dni od dnia doręczenia decyzji organu II instancji o uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby, nie natomiast w związku z zawieszeniem w obowiązkach służbowych. Dlatego w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 231 ust. 1 ww. ustawy. Organ podkreślił, iż przepis art. 106 pkt 2 lit. a ustawy pragmatycznej odnosi się do wszystkich funkcjonariuszy niezależnie od tego czy funkcjonariusz celny był zawieszony w obowiązkach służbowych czy też nie. Zaś z datą ustania stosunku służbowego tracą ważność wszelkie decyzje, dotyczące innych kwestii z tym stosunkiem związanych, w tym także decyzja o zawieszeniu. Byt prawny decyzji zawieszającej w pełnieniu obowiązków jest zależny od bytu stosunku służbowego, zatem nie było potrzeby wcześniejszego wzruszania decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza w obowiązkach służbowych. A. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby oraz przywrócenie skarżącemu statusu funkcjonariusza celnego zawieszonego w pełnieniu obowiązków służbowych zgodnie z treścią decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2008 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 6 i art. 7 Kpa, poprzez nierespektowanie przewidzianej w art. 110 Kpa zasady związania organu administracji wydaną uprzednio decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2008 r., na podstawie której przedłużono okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i w konsekwencji niesłusznego wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia ze Służby Celnej zakończonego decyzją o umorzeniu, a następnie stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego; - art. 7 Kpa i art. 106 pkt 2 lit. a w związku z art. 231 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, polegającą na tym, iż przy ocenie sytuacji prawnej, związanej ze stwierdzeniem wygaśnięcia stosunku służbowego, nie zastosowano wobec skarżącego przepisu uwzględniającego słuszny interes strony; - art. 9 Kpa, to jest zasady informowania strony, a polegającej na zaniechaniu udzielenia skarżącemu pełnej informacji i pouczenia o okolicznościach faktycznych i prawnych toczącej się sprawy, co doprowadziło do niekorzystnych skutków związanych z niezgłoszeniem się do służby w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji i wygaśnięciu stosunku służbowego. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) wprowadziła nową instytucję prawną dotyczącą ustania stosunku służbowego w postaci jego wygaśnięcia. W świetle postanowień art. 106 ustawy o Służbie Celnej, wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza celnego następuje z dniem śmierci funkcjonariusza, albo z upływem 7 dni od dnia doręczenia funkcjonariuszowi decyzji o uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby, albo o stwierdzeniu jej nieważności, w przypadku niezgłoszenia się funkcjonariusza celnego do służby. Przepis powyższego artykułu wyraźnie stanowi wyłącznie o wygaśnięciu z mocy prawa (ex lege) stosunku służbowego w przypadku niezgłoszenia się funkcjonariusza celnego do służby w ciągu 7 dni od dnia doręczenia decyzji uchylającej decyzję o zwolnieniu ze służby. Nie zawiera natomiast unormowań dotyczących formy powiadomienia funkcjonariusza celnego o wygaśnięciu stosunku służbowego, ani też nie nakłada na kierownika urzędu obowiązku wydania decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego. Ustanie stosunku służbowego w trybie art. 106 ustawy o Służbie Celnej następuje z mocy zdarzenia tam określonego, per facta concludentia, bez potrzeby podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, w tym jednostronnej czynności prawnej w postaci wydania decyzji administracyjnej. Wykładnia tego przepisu powinna być wykonywana wprost (porównaj wyroki WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 83/11 i z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 891/11 oraz wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 327/11). W niniejszej sprawie niezgłoszenie się funkcjonariusza celnego do służby w ciągu 7 dni od dnia doręczenia decyzji uchylającej decyzję o zwolnieniu ze służby jest oczywiste. A. S. odebrał w dniu 3 listopada 2010 r. decyzję uchylającą decyzję zwalniającą go ze służby. Siedmiodniowy termin do zgłoszenia się do służby upłynął w dniu 10 listopada 2010 r., do tego dnia skarżący nie zgłosił się do służby. W zaistniałej sytuacji nastąpiła okoliczność wskazana w art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej, powodująca wygaśnięcie stosunku służbowego z mocy prawa. Zatem organ I instancji musiał zakończyć postępowanie wszczęte w trybie art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej. Jedynym możliwym rozstrzygnięciem, wobec nastąpienia wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, było umorzenie tego postępowania na zasadzie art. 105 Kpa, co uczyniono, i które to rozstrzygnięcie zasadnie utrzymał w mocy Szef Służby Celnej zaskarżoną decyzją. Zarzuty zawarte w skardze, dotyczące związania organu administracji wydaną uprzednio decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2008 r., na podstawie której przedłużono okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, są chybione. Instytucja wygaśnięcia stosunku służbowego zawarta w treści art. 106 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Celnej jest bezwzględnie obowiązująca i dotyczy bez wyjątku wszystkich funkcjonariuszy, w tym także zawieszonych w czynnościach służbowych. Czym innym jest obowiązek stawienia się do służby, a czym innym faktyczne jej pełnienie – wykonywanie obowiązków służbowych. Funkcjonariusz pozostaje w stosunku służbowym nie tylko, gdy pełni służbę, ale także, gdy jest zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych. Stosunek służbowy to określony stan prawny. Omawiany przepis jest jasny i precyzyjny - wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza celnego następuje z upływem 7 dni od dnia doręczenia funkcjonariuszowi decyzji o uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby albo o stwierdzeniu jej nieważności, w przypadku niezgłoszenia się funkcjonariusza celnego do służby. Konsekwencją niewykonania tego obowiązku jest wygaśnięcie stosunku służbowego z mocy samego prawa. Wskazany w przepisie termin – 7 dni nie jest terminem instrukcyjnym, ale terminem prawa materialnego, z którego upływem, z mocy samego prawa występują określone następstwa. Oczywiste jest, że w rozpatrywanym przypadku na skarżącym spoczywał obowiązek zgłoszenia się do służby. Zatem obowiązkiem organu było jedynie odnotowanie faktu zgłoszenia się funkcjonariusza do służby. Wówczas dopiero organ mógłby przystąpić do rozpatrywania sprawy ewentualnego jego zwolnienia w trybie art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej. Między wygaśnięciem stosunku służbowego przewidzianego w treści art. 106 pkt 2 lit. a ustawy pragmatycznej, a okolicznością wcześniejszego zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych nie ma zależności, na którą powołuje się skarżący w skardze. Trafnie także wskazuje organ na niemożność zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 231 ust. 1 ww. ustawy. Również nie są zasadne zarzuty wskazane przez skarżącego, a sprowadzające się do naruszenia przepisów art. 6, art. 7 i art. 9 Kpa, w kontekście wyżej omawianych przepisów pragmatyki służbowej. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.