II SA/Wa 1513/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. H. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odrzucić skargę. P. H. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od rozkazu personalnego Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], stwierdzającego wygaśnięcie z dniem [...] grudnia 2014 r. stosunku służbowego P. H. w związku z porzuceniem służby przez funkcjonariusza. Rozkaz personalny zawierał pouczenie, że nie przysługuje od niego odwołanie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1415 ze zm) w sposób odmienny od dotychczasowego uregulowała zasady orzekania w sprawach dotyczących funkcjonariuszy Służby Więziennej. Z przepisów Rozdziału 20 tej ustawy, określających zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wynika, że nie wszystkie sprawy podlegają załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego i kontroli sądu administracyjnego. Przepisy rozdziału 20 ustawy o Służbie Więziennej - art. 217-220 ustanawiają trzy rodzaje procedur regulujących postępowania w sprawach ze stosunku służbowego. Po pierwsze zgodnie z art. 218 ustawy, sprawy dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe i zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji. Do tych spraw stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Po drugie, zgodnie z art. 219 ustawy, sprawy wynikające z podległości służbowej dotyczące powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego: tę samą formę stosuje się również do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego. Od rozkazu personalnego odwołanie nie przysługuje. Trzecią z procedur stosuje się do sporów o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 ustawy. Spory te rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Reasumując, zgodnie z treścią art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, za rozstrzygnięcia podlegające kontroli instancyjnej (i kontroli sądów administracyjnych) uznano jedynie rozstrzygnięcia dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zawieszenia w czynnościach służbowych. Określone w art. 218 ust. 1 ustawy wyjątki podlegają zakazowi wykładni rozszerzającej. W ustawie o Służbie Więziennej ustawodawca określił bowiem ogólne zasady i wyjątki w zakresie drogi sądowej jako sposobu zaskarżenia decyzji do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2011r. w sprawie sygn. akt I OSK 928/11, LEX 1212771, postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie sygn. akt I OSK 205/12, LEX 1120649). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od rozkazu personalnego Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], stwierdzającego wygaśnięcie z dniem [...] grudnia 2014 r. stosunku służbowego P. H. w związku z porzuceniem służby przez funkcjonariusza. Sprawy z zakresu wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Więziennej nie zostały wskazane w art. 218 ust. 1 ustawy, jako podlegające kognicji sądu administracyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2011 r. w sprawie I OSK 1382/11 "Podległość służbowa jest cechą szczególną, charakterystyczną dla tzw. stosunków służbowych, stanowiących podstawę pełnienia służby w wojsku i innych służbach. Znaczny zakres takiej podległości sprawia, iż w tych stosunkach zatrudnienia nie ma równorzędności podmiotów, co jest typowe dla stosunku pracy. Tym samym przełożony zyskuje znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej podwładnego. Podjęcie służby w formacjach mundurowych, w tym w Służbie Więziennej, jest dobrowolne. Każdy, kto dobrowolnie przystępuje do takiej służby, rezygnuje z pewnej części swobód obywatelskich, w tym decyduje się automatycznie na ograniczenie prawa do sądu". Pogląd ten potwierdza treść art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, w którym za rozstrzygnięcia podlegające kontroli instancyjnej (i kontroli sądów administracyjnych) uznano jedynie rozstrzygnięcia dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zawieszenia w czynnościach służbowych. Należy jeszcze raz podkreślić, że droga sądowoadministracyjna jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 220 ww. ustawy. Tym samym, jako wyjątek, podlega wykładni zawężającej (exceptiones non sunt extendendae). Oznacza to, że również w sprawach skarg na postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania w takich sprawach nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Z tych względów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 220 ww. ustawy o Służbie Więziennej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.