II SA/Wa 1550/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Waldemar Śledzik (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt. 3 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował M.W. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r., wniesionym za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w W. do Szefa Służby Celnej, M.W. wniosła odwołanie od decyzji (aktu mianowania) Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze wskazaniem, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę dyspozycję wynikającą z treści przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że w trakcie pełnienia służby w okresie od [...] maja 2004 r. pełniła służbę jako kierująca Sekcją Ogólną w Oddziale [...] Urzędu Celnego w P., które to stanowisko wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych, a co nie zostało uwzględnione przy mianowaniu na nowy stopień służbowy. Jednocześnie Odwołująca pismem z dnia [...] listopada 2010 r. zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby Celnej w W. pismem z dnia [...] listopada 2010 r. przesłał odwołanie do rozpatrzenia przez Szefa Służby Celnej, stwierdzając, że odwołanie zostało złożone w ustawowym terminie wynikającym z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej "K.p.a."), po rozpoznaniu odwołania M.W. z dnia [...] listopada 2010 r. od aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, między innymi, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie mógł mieć zastosowania w przypadku M.W., gdyż dotyczy on funkcjonariusza celnego, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku. Z dokumentów zaś znajdujących się w aktach osobowych wynika jednoznacznie, że w dacie poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu [...] października 2009 r., M.W. zajmowała stanowisko [...] i posiadała stopień służbowy [...], a zatem nie pełniła obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników. Dalej organ wyjaśnił, że przepis art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej stanowi, iż funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego – tak jak w przypadku Odwołującej – określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej, co też organ uczynił. M.W. w skardze z dnia [...] czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania oraz, w szczególności, mianowanie z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych, z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w piśmie Szefa Służby Celnej nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez błędną wykładnię zawartego w tym przepisie sformułowania "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynika sprawy: art. 6 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej oraz pisemne polecenia; art. 7 i 77 K.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w postaci zajmowania przez Skarżącą stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, a także wydanie przez Szefa Służby Celnej rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w art. 138 § 1 K.p.a. i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu, z pominięciem stopnia służbowego funkcjonariusza celnego. Niezależnie od powyższego zarzuciła także organom naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, polegające na działaniu organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego oraz zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa. W uzasadnieniu podniosła, w szczególności, że organy rażąco naruszyły treść przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, gdyż nie uwzględniły go jako podstawy prawnej mianowania, co wynika wprost ze stanu faktycznego sprawy. Skarżąca zajmowała bowiem w okresie od [...] maja 2004 r. do [...] lutego 2009 r. stanowisko służbowe, które związane było z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, tj. Kierownika Sekcji Ogólnej Oddziału Celnego [...] w Urzędzie Celnym w P. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn zawartych w skardze. Potwierdzona orzecznictwem sądowym (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10, OSN Izba Pracy z 2010 r. Nr 23-24, poz. 279; orzeczenia sądów administracyjnych, to jest: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1813/10 oraz, między innymi, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturach akt odpowiednio: II SAB/Wa 164/10 z dnia 30 września 2010 r. oraz II SAB/Wa 175/10 z dnia 10 listopada 2010 r. – orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) zasada potwierdzająca możliwość kontroli przez organ II instancji w postępowaniu administracyjnym aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zakresie prawidłowości przypisania danego funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, zakłada stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania tej kontroli. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu II instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 K.p.a. decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. W niniejszej sprawie M.W. odwołanie to wniosła po upływie blisko roku od dnia doręczenia jej aktu mianowania, co jest w sprawie bezsporne. Zainteresowana wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, bowiem nie została pouczona o środkach zaskarżenia, a do dnia [...] listopada 2010 r. nie było jej znane rozstrzygnięcie co do charakteru prawnego mianowania na stopnie służbowe na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania, albowiem akt mianowania nie zawierał pouczenia o odwołaniu i tym samym "wszelkie wady w zakresie braku lub nieprawidłowego pouczenia o środkach odwoławczych nie mogą z woli ustawodawcy szkodzić stronie", a w konsekwencji odwołanie takie "wnosi skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi" jest chybione i błędne. Organ myli bowiem pojęcia "złożenie odwołania w terminie" z pojęciem "uchybienie terminu do złożenia odwołania" oraz instytucją przywrócenia terminu. Twierdzenie organu, iż z uwagi na brak stosownego pouczenia w akcie mianowania "14 dniowy termin na wniesienie odwołania nie biegnie" i strona odwołanie w takim przypadku "zawsze wnosi skutecznie" jest nieprawidłowe i narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 K.p.a. Przepis ten z mocy prawa ustanawia czternastodniowy termin do złożenia odwołania. Brak stosownego pouczenia o odwołaniu nie spowodował ustania mocy powyższej normy, a jedynie otworzył skarżącej drogę do przywrócenia, na jej wniosek terminu, który został uchybiony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza zatem możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 K.p.a. Obowiązkiem organu było więc w pierwszej kolejności zbadanie dopuszczalności odwołania oraz zachowania terminu jego wniesienia (art. 134 K.p.a.), czego organ nie uczynił i co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Szef Służby Celnej przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo iż nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu (przywrócenie terminu załatwia się, zgodnie z art. 59 K.p.a., w formie postanowienia). Obowiązkiem organu jest więc zbadanie zasadności wniosku M.W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności, kiedy Skarżąca dowiedziała się o możliwości wniesienia odwołania od aktu mianowania i czy bezpośrednio po uzyskaniu tej wiadomości sporządziła i złożyła odwołanie. Dopiero po ewentualnym pozytywnym rozstrzygnięciu tego wniosku organ winien dokonać rozpatrzenia odwołania od aktu mianowania. Reasumując, samo procedowanie przez organ II instancji w przedmiocie rozpatrywania odwołania od aktu mianowania, jak i wydanie decyzji w tym przedmiocie, było co najmniej przedwczesne. Dotknięta taką wadą zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej nie mogła pozostać w obrocie prawnym albowiem rozstrzygnięto w niej materię rozstrzygniętą wcześniej decyzją ostateczną (tu aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r.), co skutkuje nieważnością zaskarżonej decyzji, wskazanej w treści art. 156 § 1 pkt. 3 K.p.a., a co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził w wyroku. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.