II SA/Wa 1607/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za studia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy A. P. (dalej jako "wnioskodawczy", "skarżąca") w skardze na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za studia, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 października 2017 r. przesłano skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF celem jego wypełnienia i zwrócenia wypełnionego formularza do Sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżąca zaznaczyła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą niepełnosprawną, bez środków do życia. Wskazała, że utrzymuje się "z kwot otrzymanych z Sądu Okręgowego w W. (odszkodowanie 2.000 zł, zwrot opłaty 600 zł, zwrot zaliczki 400 zł) – średnio miesięcznie wynosi 250 zł". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie osiąga żadnego dochodu. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu były niewystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 20 listopada 2017 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - nadesłanie wyciągów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych za ostatnie 6 miesięcy (w przypadku, jeśli wnioskodawczyni nie posiada rachunków bankowych, zobowiązano do złożenia stosownego oświadczenia), - podanie, czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny lub osób trzecich, jeśli tak, należało wskazać na czym ona polega, - wskazanie czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające taką pomoc, - wskazanie, kto jest właścicielem nieruchomości, w której zamieszkuje wnioskodawczyni, tytułu na podstawie którego wnioskodawczyni zamieszkuje w tym lokalu (np. własność, najem) oraz wskazanie kosztów jakie wnioskodawczyni ponosi w związku z jego użytkowaniem, - złożenie oświadczenia o stałych (miesięcznych), niezbędnych kosztach utrzymania tj. należało określić z jakiego tytułu są ponoszone i w jakiej wysokości oraz dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, media, ubezpieczenia, leki, telefon itp.), - nadesłanie kserokopii orzeczenia Sądu Okręgowego w W., mocą którego przyznano wnioskodawczyni odszkodowanie. Na wykonanie powyższego wezwania zakreślono termin 7 dni. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 8 listopada 2017 r., zatem termin do nadesłania żądanych dokumentów i informacji upływał wraz z dniem 15 listopada 2017 r. Skarżąca w przepisanym terminie nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie. Na marginesie należy zaznaczyć, że w dniu 19 grudnia 2017 r. (po upływie terminu na wykonanie zarządzenia referendarza sądowego) pełnomocnik skarżącej złożyła pismo, w którym wskazała, że jedynym źródłem utrzymania skarżącej jest stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, skarżąca nie otrzymuje żadnej pomocy społecznej, oraz że jest posiadaczem samoistnym lokalu nr [...] przy ul. A. w P. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej powołana jako p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto, stosownie do art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania dokumentów i informacji pozwalających zobrazować jej sytuację, w tym m.in., w celu określenia sytuacji majątkowej wezwano wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia, kto jest właścicielem nieruchomości i wskazania tytułu, na podstawie którego wnioskodawczyni zamieszkuje w tym lokalu. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych za ostatnie 6 miesiące lub złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu oraz złożenia oświadczenia o stałych, miesięcznych kosztach utrzymania. Wezwano również skarżącą do nadesłania odpisu wyroku Sądu Okręgowego w W., mocą którego przyznano skarżącej odszkodowanie. Jednak wnioskodawczyni nałożonego obowiązku nie wypełniła i nie przedstawiła żądanych dokumentów i informacji. Jedynie w piśmie z dnia 19 grudnia 2017 r., a zatem złożonym już po upływie zakreślonego terminu, pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, że jedynym źródłem utrzymania skarżącej jest stypendium socjalne, skarżąca nie otrzymuje żadnej pomocy społecznej oraz że jest posiadaczem samoistnym lokalu nr [...] przy ul. A. w P. Do akt sprawy nie zostały załączone żadne wyciągi z rachunków bankowych skarżącej, brak jest również ewentualnego oświadczenia o ich nieposiadaniu przez skarżącą. Nie wyjaśniono ponadto, jakie skarżąca ponosi koszty utrzymania i czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny lub osób trzecich. Skarżąca nie wyjaśniła również kto jest właścicielem mieszkania, w którym zamieszkuje. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 19 grudnia 2017 r. wskazała jedynie, że skarżąca jest posiadaczem samoistnym lokalu, jednak nie podała, jakie skarżąca ponosi koszty utrzymania ww. mieszkania (posiadacz samoistny jest posiadaczem rzeczy, który nią faktycznie włada jak właściciel, zatem skarżąca władając nieruchomością jak właściciel powinna ponosić koszty jej utrzymania). Skarżąca nie wyjaśniła również jakie ponosi stałe, niezbędne koszty utrzymania oraz nie nadesłała odpisu wyroku zasądzającego odszkodowanie, z którego rzekomo skarżąca się utrzymuje. Zdaniem referendarza sądowego, brak nadesłania żądanych informacji uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy wnioskodawczyni jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Wyżej wymienione okoliczności wskazują zatem, że skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji materialnej w sposób nie budzący wątpliwości, zatem brak jest możliwości przyznania skarżącej prawa pomocy. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.