II SA/Wa 1622/17
WyrokWSA w Warszawie2018-10-10
Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Maria Werpachowska, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (GIODO) jest uprawniony do wydawania decyzji nakazujących proboszczowi parafii naniesienie w księdze chrztów adnotacji o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego, w sytuacji gdy kwestia przynależności do Kościoła i wystąpienia z niego jest wewnętrzną sprawą Kościoła podlegającą regulacji prawa kościelnego?Ratio decidendi
GIODO nie jest uprawniony do wydawania decyzji nakazujących proboszczowi parafii naniesienie w księdze chrztów adnotacji o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego. Kwestia przynależności do Kościoła Katolickiego i wystąpienia z niego jest wewnętrzną sprawą Kościoła, podlegającą regulacji prawa kościelnego, a GIODO nie posiada kompetencji do oceny skuteczności takiego wystąpienia ani ingerencji w treść ksiąg kościelnych. Wydanie takich decyzji stanowi rażące naruszenie przepisów art. 18 i art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych.Stan faktyczny
Skarżący Z.S. domagał się naniesienia w księdze chrztów adnotacji o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego. GIODO początkowo umorzył postępowanie, następnie wydał decyzję nakazującą proboszczowi parafii aktualizację danych. Po postępowaniu nieważnościowym GIODO stwierdził nieważność decyzji nakazujących aktualizację, uznając, że nie miał kompetencji do wydania takich decyzji. WSA w Warszawie, rozpoznając skargę Z.S. na decyzję GIODO stwierdzającą nieważność, oddalił skargę, uznając, że GIODO prawidłowo stwierdził rażące naruszenie prawa przy wydawaniu poprzednich decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych - oddala skargę -
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej jako "k.p.a.", art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922) – dalej jako "u.o.d.o.", po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] września 2011 r., umarzającą postępowanie w sprawie przetwarzania danych osobowych Z. S. przez Proboszcza Parafii [...] pw. [...] w [...].
Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że z analizy przytoczonych wcześniej przepisów, które miały zastosowanie w sprawie, wynika niezależność Kościoła Katolickiego oraz innych związków wyznaniowych o uregulowanej sytuacji prawnej w zakresie swojej działalności oraz posługiwania się swoim wewnętrznym prawem przy wykonywaniu władzy duchowej. Natomiast w związku z treścią art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, Generalny Inspektor nie może prowadzić postępowania ukierunkowanego na wydanie merytorycznej decyzji administracyjnej, ani też przeprowadzić czynności kontrolnych, z wyłączeniem prawa żądania złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego.
Z tych względów, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, zaistniała przesłanka do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Z.S. na powyżej określoną decyzję i wyrokiem z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 692/12 skargę oddalił.
Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy prawidłowe było wydanie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania wobec jego bezprzedmiotowości.
Z. S. od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt I OSK 129/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podał, że uznaje za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organ i akceptujący jego działania Sąd pierwszej instancji. Uchybienie to polega na całkowitym uchyleniu się od próby oceny skuteczności złożonego oświadczenia o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego w kontekście konstytucyjnej zasady wolności sumienia i wyznania oraz niezależności Kościoła Katolickiego i władz publicznych. Stanowi to w przypadku GIODO naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w dalszej perspektywie art. 107 § 3 k.p.a. (...).
Ocena skuteczności oświadczenia skarżącego o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego w kontekście prawa powszechnego była obowiązkiem organu i WSA z uwagi na treść art. 43 ust. 2 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o. Wskazany przepis zawiera regułę wyłączającą kompetencje ochronne GIODO w sytuacji, w której zbiór prowadzony przez kościół lub związek wyznaniowy o uregulowanej sytuacji prawnej dotyczy jego członków. W sprawie nie dokonano więc ustalenia, czy w chwili rozstrzygania przez organ, skarżący należał do Kościoła Katolickiego, a więc czy można mu przypisać status członka tej wspólnoty.(...). Tym samym ocena sprawy pod kątem merytorycznym będzie co do zasady wówczas, gdy zostanie wcześniej wyjaśniona kwestia skuteczności oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego.
NSA, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, zobowiązał WSA do ostatecznej oceny, czy GIODO w zaskarżonych decyzjach sprostał wyżej opisanym wymaganiom (oceny wystąpienia skarżącego z Kościoła), widzianym i ocenianym w kontekście prawa powszechnie obowiązującego. Sąd pierwszej instancji oceni także, czy dowód w postaci pisemnego oświadczenia skarżącego o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego powinien zostać oceniony na podstawie przepisów prawa powszechnego. Nadto WSA winien wyjaśnić, jakie warunki musi spełnić osoba chcąca wystąpić z Kościoła Katolickiego i szukająca w tym względzie ochrony GIODO. (...).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wyrokiem z dnia 4 lutego 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 2227/13 w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję GIODO z [...] grudnia 2011 r. oraz decyzję ją poprzedzającą. W punkcie drugim stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości oraz w punkcie trzecim zasądził od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego Z. S. zwrot kosztów postępowania.
Sąd wskazał, że na etapie postępowania sądowego jego istotą była możliwość wykonania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto przesądził, że ani organ, ani Sąd pierwszej instancji nie ustalił czy skarżący należał do Kościoła Katolickiego i nie dokonały one oceny skuteczności złożonego oświadczenia o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego. Wobec dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, leżących u podstaw wydania zaskarżonej decyzji oraz wobec związania poczynioną wykładnią, tutejszy Sąd uznał że zaskarżoną decyzję i decyzje ją poprzedzającą należało uchylić.
Sąd zobowiązał organ do usunięcia stwierdzonych przez Sąd uchybień proceduralnych i wykonania wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto zobowiązał organ do wyjaśnienia intencji skarżącego, zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2014 r., w którym zawarty został wniosek do Sądu o rozważenie zasadności umorzenia postępowania, ewentualnie o oddalenie skargi.
Biorąc powyższa pod uwagę oraz mając na uwadze przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej jako "P.p.s.a." Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podjął dalsze czynności mające na celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie i ustalił, że Proboszcz Parafii [...] p.w. [...] w [...], pismem z dnia [...] lipca 2014 r. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. złożonym w ramach postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, przesyłając jego kopię. Proboszcz wskazał: "Przynależność do Kościoła Katolickiego jest stanem prawnym, a nie stanem faktycznym. Ustalenie tej okoliczności może się odbyć wyłącznie na podstawie norm regulujących zagadnienie. Jednakże normy te nie należą do porządku prawa powszechnie obowiązującego Rzeczpospolitej Polskiej. Są częścią porządku prawnego Kościoła Katolickiego, co decyduje o wyłącznej kognicji Kościoła do orzekania na ich podstawie. Żaden organ administracji publicznej ani sąd Rzeczpospolitej Polskiej nie posiadają jurysdykcji dla wydawania wiążących dla Kościoła Katolickiego orzeczeń, na podstawie jego wewnętrznych przepisów prawnych. (...) W szczególności dotyczy to kwestii przynależności do Kościoła Katolickiego. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej nie regulują, kogo w ich świetle należy uznawać za katolika. (...) Z pewnością za przepis umożliwiający proceduralne, nie mówiąc już o materialnym, badanie przynależności do Kościoła Katolickiego, nie może zostać uznany art. 60 k.c. Przepis ten mówi o składaniu oświadczeń woli wywołujących skutki cywilnoprawne/ zgodnie z art. 1 k.c. ustawa ta reguluje tylko stosunki cywilnoprawne/. Przynależność do Kościoła Katolickiego nie ma charakteru cywilnoprawnego stosunku prawnego. Ponadto Kościół Katolicki posiada własne przepisy o składaniu oświadczeń woli. Wprowadzanie w tym zakresie do porządku prawnego Kościoła Katolickiego
Nadto Proboszcz w piśmie z dnia 2 lipca 2014 r. wyjaśnił, że ,"[w] świetle tego należy ocenić przetwarzanie danych skarżącego Z. S. w zasobach Parafii [...] w [...]. W szczególności należy wyjaśnić, iż dane te to w istocie rejestry sakramentów udzielonych przez Kościół. Udzielanie sakramentów przez Kościół nie jest obszarem, który mógłby być kontrolowany przez władze publiczne."
W tym stanie faktycznym Generalny Inspektor wydał decyzję administracyjną z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], mocą której nakazał Proboszczowi Parafii [...] przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez uaktualnienie danych osobowych Z. S., polegające na naniesieniu w księdze chrztów adnotacji o treści zgodnej z jego zawartym w jego "Oświadczeniu woli" z dnia [...] maja 2011 roku.
Pełnomocnik Proboszcza Parafii złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
Po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r.
Następnie w dniu [...] października 2016 r. (w sprawie oznaczonej: [...]), Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wszczął z urzędu postępowanie nieważnościowe w stosunku do ww. decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. (znak: [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. (znak: [...]).
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego z urzędu, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w dniu [...] marca 2017 r. wydał decyzję administracyjną nr [...], mocą której stwierdził nieważność decyzji administracyjnej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...].
Od powyżej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wnosząc o "umorzenie postępowania o stwierdzenia nieważności prawomocnych decyzji GIODO".
Po powtórnym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przeanalizowaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję.
GIODO wskazał, że w niniejszej sprawie jedyną przesłanką wskazującą na nieważność decyzji jest okoliczność, że zaskarżone decyzje zostały wydane przez organ z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisów art. 18, 43 ust. 2 u.o.d.o. Przytaczając przepisy regulujące sytuację prawną Kościoła Katolickiego, tj. Konstytucji RP, Konkordatu oraz ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 29, poz. 154 ze zm.) podał, że z uwagi na to, że skarżący nie zastosował się do procedury wystąpienia z Kościoła, opartej o wewnętrzne przepisy tego związku wyznaniowego, GIODO nie był uprawniony do wydania decyzji nakazującej proboszczowi przywrócenia stanu zgodnego z prawem, polegającego na naniesieniu w księdze chrztów adnotacji o treści zgodnej z żądaniem skarżącego.
Wyjaśniając pojęcie rażącego naruszenia prawa organ stwierdził, że treść przepisów art. 18 oraz art. 43 ust. 2 u.o.d.o. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. GIODO nie ma podstaw do wydania decyzji nakazującej proboszczowi przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Ponadto zaakcentował, że prawidłowo GIODO stwierdził jednocześnie nieważność decyzji wydanej w pierwszej instancji, jak również decyzji wydanej w związku z wniesionym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżący Z. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] marca 2017 r., zarzucając organowi rażące naruszenie prawa materialnego polegające na złamaniu postanowień Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. wyrażonej zapisami:
1. art. 8 EKPC tj. prawa poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, w zakresie ochrony danych osobowych, poprzez unieważnienie rozstrzygnięcia wydanego w prowadzonym postępowaniu [...] oraz wyłączenie nadzoru Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przez kościół [...].
2. art. 9 EKPC tj. prawa do wolności , sumienia i wyznania, poprzez pozbawienie mnie prawa do suwerennego decydowania o własnej przynależności wyznaniowej oraz poprzez ingerencję GIODO w relacje z Kościołem [...] wynikające wyłącznie z dokonania lub nie obrzędów religijnych, co równocześnie narusza art. 9 EKPC
3. art. 14 EKPC tj. zakazu dyskryminacji, poprzez uzależnienie zakresu ochrony praw zagwarantowanych przywołanymi wyżej zapisami Konwencji, od przynależności religijnej.
4. art. 14 EKPC tj. zakazu nadużywania praw, poprzez interpretowanie zapisów art. 9 EKPC jako przyzwolenia na zastosowanie wewnętrznych regulacji związku wyznaniowego do każdego człowieka - gwarancje art. 8 i 9 Konwencji.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji Generalnego Inspektora z dnia [...] lipca 2017 r. oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] marca 2017 r. w całości, a także o zasądzenie od Generalnego Inspektora zwrotu kosztów postępowania wg norm przypisanych prawem.
W obszernej skardze przytoczył stan faktyczny sprawy oraz podniósł, że na podstawie danych uzyskanych w drodze dostępu do informacji publicznej wynika, iż GIODO od grudnia 2013 r. o stycznia 2015 r. wydał 71 decyzji nakazujących proboszczom aktualizację danych w księgach chrztów, z czego 41 jest prawomocnych, 9 już wykonano, a pozostałe trafiły do postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji GIODO jest przepis art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), dalej "k.p.a.", który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki społeczne wywołane decyzją (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1521/10, z 27 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1381/10 – publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nadto przypadki, gdy decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa mają miejsce wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, przepis jest jasny i precyzyjny. Oznacza to, że rażącym naruszenia prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Zachodzą wówczas skutki, które pozostają w oczywistej i jawnej sprzeczności z wzorcem wynikającym z ustawy.
Z zestawienia zarzutów skargi z jej uzasadnieniem wynika, że skarżący w istocie kwestionuje stanowisko organu dotyczące braku kompetencji GIODO do dokonywania samodzielnej oceny skuteczności oświadczenia o wystąpieniu z Kościoła [...]; oceny, czy osoba, której dane dotyczą, należy czy też nie należy do Kościoła lub innego związku wyznaniowego – w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego, wywołaną zmianą interpretacji tego zagadnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny w latach 2012 – 2015 w stosunku do 7. orzeczeń o wskazanych sygn. akt. tego Sądu w latach 2015 – 2016.
Sąd stwierdza, że stanowisko to jest błędne. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie kwestionował wykładni art. 18 oraz art. 43 ust. 2 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych przeprowadzonej przez GIODO i Sąd I instancji, a jedynie ustalenia stanu faktycznego spraw, zatem zarzucił naruszenie norm prawa procesowego, a nie prawa materialnego.
Takie też stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu NSA z dnia 21 maja 2018 r. wydanym w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 6/17 pub. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Postanowieniem tym NSA odmówił uwzględnienia wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie uchwały mającej na celu wyeliminowanie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w przedmiocie środków prawnych przysługujących GIODO w sprawach danych osobowych osób deklarujących wystąpienie z Kościoła [...]. Powodem odmowy podjęcia uchwały było stwierdzenie przez NSA braku rozbieżności w orzecznictwie w zakresie wskazanym we wniosku RPO. Przepisy art. 43 ust. 2 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 3 oraz art. 22 u.o.d.o. w zw. z art. 7, 75 i 77 § 1 k.p.a. nie były przedmiotem wątpliwości prawnych, wymagających wyjaśnienia, w żadnym z wyroków sądów administracyjnych przywołanych przez Rzecznika w uzasadnieniu wniosku. Przeciwnie, w przywołanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał na wyraźne i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych brzmienie art. 43 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 u.o.d.o., które to przepisy, jak podkreślał, są prawem powszechnie obowiązującym i organy administracji oraz sądy administracyjne są obowiązane do ich przestrzegania i stosowania, a Generalny Inspektor Danych Osobowych nie jest w odniesieniu do zbiorów danych osób należących do kościoła, w tym Kościoła Katolickiego, władny do wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania powszechnie obowiązujących przepisów o ochronie danych - art. 12 pkt 2 u.o.d.o.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przedstawione zagadnienie ustalania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przynależności osoby do Kościoła Katolickiego wystąpienia z Kościoła zostało, wbrew stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich, jednoznacznie wyjaśnione w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawionych jako trzecia linia orzecznicza, która w istocie ujednolica dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych. Nie odbiera im tego waloru fakt, że zostały wydane w konkretnych stanach faktycznych, dotyczących wyłącznie Kościoła Katolickiego. Naczelny Sąd Administracyjny w trakcie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sposób jednolity stał na stanowisku, że w przypadku osób, które nie należą do kościoła lub związku wyznaniowego, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o., GIODO ma prawo do kontroli przetwarzania ich danych osobowych. NSA jednakowo też uznawał, że w odniesieniu do danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie posiada prawa do wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych.
W uzasadnieniu postanowienia wydanego przez siedmiu sędziów NSA zwrócono też uwagę, że z ustawowego wyłączenia GIODO, o którym mowa wyżej i autonomii prawnej Kościoła Katolickiego, gwarantowanej Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, Konkordatem między Stolicą Apostolską i Rzeczypospolitą Polską oraz ustawą z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącą w art. 2, że Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami, wynika, że skuteczność wystąpienia osoby z Kościoła GIODO może oceniać wyłącznie na podstawie aktu chrztu z właściwą adnotacją. Kwestia przynależności do Kościoła Katolickiego i wystąpienia z niego jest wewnętrzną sprawą Kościoła i podlega regulacji prawa kościelnego. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ma wyłączone kompetencje w zakresie dokonywania oceny skuteczności wystąpienia z Kościoła, a także wydawania nakazów skierowanych do proboszczów, a dotyczących dokonania wpisów w księgach ochrzczonych. Zgodnie z art. 12 ustawy o ochronie danych osobowych GIODO nie jest organem właściwym do dokonywania oceny skuteczności wystąpienia z kościoła, sprawy tego rodzaju nie mieszczą się w zakresie zadań określonych we wskazanym powyżej przepisie. Dokonywanie tego rodzaju ocen stanowi wewnętrzną sprawę danej wspólnoty wyznaniowej. Gdy chodzi o kompetencje nadzorcze GIODO w odniesieniu do zbiorów danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego, to zgodnie z tym przepisem są one wyłączone.
Sąd stwierdza, że nie budzi żadnej wątpliwości, iż Generalny Inspektor jako organ administracji publicznej wydając decyzję z [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] rażąco naruszył przepisy art. 18 u.o.d.o. oraz art. 43 ust. 2 u.o.d.o. GIODO nie może bowiem wkraczać w zastrzeżoną dla Kościoła sferę wykonywania jego zadań statutowych i rozstrzygać kto jest członkiem danej wspólnoty wyznaniowej ani też ingerować w treść ksiąg kościelnych i nakazać Proboszczowi Kościoła Katolickiego naniesienia w księdze chrztów adnotacji o wystąpieniu z kościoła. Wskazane przepisy są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, których treść nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Oznacza to, że naruszenie przez Generalnego Inspektora Danych Osobowych wskazanych norm ma charakter oczywisty, jest zatem kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd uznał zarzuty skargi za nieuprawnione, a zaskarżoną i utrzymaną nią w mocy własną decyzję GIODO za zgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego jak i procesowego przy podejmowaniu decyzji przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, mogących stanowić o ich uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności i z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło