II SA/Wa 1657/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K., J. K., Stowarzyszenia [...] na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić J. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Zarząd [...] uchwałą z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w sprawie skierowania D. K. i J. K. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, skierował D. K. i J. K. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] na okres do dnia 31 grudnia 2014 r. Jako podstawę prawną wydanej uchwały Zarząd wskazał art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz § 28 ust. 1 w związku z § 14 ust. 1 pkt 3 uchwały Rady [...] z [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego [...] . W uzasadnieniu uchwały organ powołał się na konieczność realizacji wyroku eksmisyjnego z [...] października 2011 r. sygn. akt [...] . Pismem z dnia 14 czerwca 2012 r. D. K., J. K. oraz [...] wezwali Zarząd [...] do usunięcia naruszenia prawa, bowiem proponowany lokal nie odpowiada strukturze rodziny D. K. oraz J. K. Podnieśli, że ze względu na odmienną płeć, wiek oraz specyficzne choroby realizacja skierowania narusza w sposób istotny godność ludzką. Zwrócili uwagę, że są rodzeństwem, posiadają odrębne źródła dochodów i prowadzą odrębne życie i gospodarstwa domowe. Wykonanie uchwały o skierowaniu do zawarcia umowy najmu lokalu, wymusza na nich obowiązek zamieszkiwania w jednym pokoju z osobą płci przeciwnej, która nie jest małżonkiem drugiej. Sytuacja taka jest upokarzająca i naruszająca prawo człowieka do poszanowania życia prywatnego oraz intymność. Pismem z 6 lipca 2012 r. organ udzielił odpowiedzi na wezwanie skarżących i poinformował, że obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego wynika z realizacji prawomocnego wyroku sadowego i polega na wskazaniu lokalu socjalnego odpowiadającego strukturze rodziny. Organ wskazał przy tym, że wskazany lokal spełnia wymogi lokalu socjalnego i wyposażony jest we wszystkie urządzenia techniczne. W związku z powyższym, D. K., J. K. i Stowarzyszenie [...] , pismem z 29 lipca 2012 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] , w której wnosili o uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że przyznany lokal nie uwzględnia szczególnych potrzeb wynikających ze złego stanu zdrowia D. K. i J. K. oraz struktury rodziny składającej się z rodzeństwa odmiennej płci. Wraz ze skargą D. K. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek ten został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, gdyż sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 20 września 2012 r., wezwał Stowarzyszenie [...] do usunięcia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie i zwrot do Sądu. Odpis tego wezwania został doręczony Stowarzyszeniu, w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270 – dalej zwana "p.p.s.a."), dnia 5 października 2012 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. W związku z powyższym, termin do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie upływał w dniu 12 października 2012 r. Pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia o skutkach niewykonania wezwania, Stowarzyszenie nie uzupełniło braków formalnych skargi. Pismem z dnia 1 października 2012 r. D. K. i J. K. wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Zarządu [...] z dnia [...] maja 2012 r. kierująca D. K. oraz J. K. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] , położonego w [...] . Odwołując się do utrwalonego orzecznictwa NSA (postanowienie z 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 415/09, z 28 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 799/09, z 22 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 679/07; z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 362/10,z 10 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 2192/11; z 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 2303/11 wszystkie publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyjaśnić należy, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Ustawa ta nie przewiduje załatwiania spraw przyznania lokali socjalnych w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, czyli nie daje podstaw do wydawania decyzji administracyjnych. Kwestia zapewnienia lokali socjalnych oraz lokali zamiennych należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednak kwestie te są załatwiane w formie cywilnoprawnej. Art. 23 ustawy stanowi, że z zasobu mieszkaniowego gminy wydziela się część lokali, które przeznacza się na wynajem jako lokale socjalne. Z kolei z art. 23 ustawy wynika, że uzyskanie prawa do lokalu socjalnego następuje na podstawie umowy najmu. Zarówno oferta zawarcia umowy, jak i sama czynność zawarcia umowy najmu stanowi czynność cywilnoprawną, a więc w przypadku kwestionowania przez stronę zainteresowaną jej warunków, jako sprawa cywilna podlega rozstrzygnięciu przed sądem powszechnym na podstawie art. 1 i art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie, zasługuje na przypomnienie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. ONSAiWSA 2008/6/90), w której NSA uznał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę ma dwa etapy. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Następnie wniosek ten jest rozpoznawany przez zarząd, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym (pierwszym) etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy i poprzedza drugi etap postępowania, tj. udzielanie pomocy mieszkaniowej. Etap ten (drugi) związany z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. Czynności te mają zatem charakter cywilnoprawny. W sprawie ze skargi D. K. i J. K., ich uprawnienie do lokalu socjalnego nie znajdowało uzasadnienia w akcie administracyjnym, wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, lecz z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [...] . O charakterze prawnym czynności podejmowanych w wyniku realizacji wyroku w sposób wyraźny stanowi przepis art. 14 ust. 6 ustawy, z którego wynika, że orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Skoro przedmiotem niniejszej sprawy nie jest uchwała rady gminy w sprawie zakwalifikowania skarżących na listę osób oczekujących na przydział lokalu socjalnego, lecz uchwała kierująca skarżących do zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu miasta [...] , to należy uznać, w myśl przywoływanej wyżej uchwały NSA z 21 lipca 2008 r., że czynności polegające na skierowaniu do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, nie mogą zatem stanowić rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2140/06, publ. LEX nr 339411). Czynności te mają charakter cywilnoprawny, zmierzają bowiem do nawiązania stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu. Skoro bowiem zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to wybór osoby, do której kieruje się oświadczenie woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt I OZ 971/09). Oznacza to, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a. Z tych też względów Sąd nie rozpatrzył wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w punkcie 1 postanowienia. O zwrocie J. K. wpisu od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.