II SA/Wa 1658/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. z dnia 16 października 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń postanawia odmówić przyznania prawa pomocy P. K. - w dniu 21 listopada 2013 r. - wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1658/13, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone zarządzenie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 P.p.s.a., a Sąd orzekając w tym zakresie nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym orzeczeniem. W treści formularza wniosku P. K. oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy w wysokości ok. 7.560 zł brutto miesięcznie. Jako składniki swojego majątku skarżący wymienił środki pieniężne zgromadzone w wysokości 136.000 zł oraz jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, które oszacował na kwotę 478.000 zł brutto. Wskazał również, że jest zobowiązany do uiszczania świadczenia alimentacyjnego na rzecz syna w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Syn zamieszkuje z byłą żoną. Z kolei w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w rubryce 5. formularza wniosku, wyjaśnił, że znajduje się w takiej sytuacji, w której koniecznym stał się zakup lokalu mieszkalnego, a obowiązek poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych i wydatków na ustanowienie adwokata z wyboru uniemożliwi dokonanie takiego zakupu w najbliższym czasie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu (art. 199 P.p.s.a.). Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). Otóż, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to zatem, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia: 7 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 332/13, Lex nr 1319048 oraz z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 383/13, Lex nr 1319081). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sytuacja majątkowa skarżącego i jego możliwości płatnicze nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Otóż, skarżący osiąga dochód w wysokości przekraczającej 7.000 zł brutto miesięcznie, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a do znaczących wydatków sam zaliczył jedynie świadczenie alimentacyjne na rzecz syna w wysokości 1.500 zł. Przede wszystkim zaś skarżący posiada znaczny majątek w postaci wolnych do jego dyspozycji środków pieniężnych wysokości 136. 000 zł, a jak wynika z jego oświadczenia jedynym ograniczeniem w wydatkowaniu tych środków jest cel, na który są przeznaczone – zakup lokalu mieszkalnego. Są to zatem tego rodzaju ograniczenia o charakterze faktycznym i subiektywnym, które nie tylko nie mieszczą się w dyspozycji normy wynikającej z art. 246 § 1 P.p.s.a., ale w ogóle pozostają w wyraźnej sprzeczności z przesłankami zastosowania instytucji prawa pomocy. Prawo pomocy nie może bowiem służyć ochronie, czy też wzbogacaniu majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 237/13, Lex nr 1310078). Udzielenie prawo pomocy polega na pokryciu kosztów postępowania przez Skarb Państwa w miejsce strony pozostającej bez środków na ich pokrycie lub posiadającej środki w wysokości uniemożliwiającej ich pokrycie, nie polega zaś na przeniesienie obowiązku ich wydatkowania na Skarb Państwa, tak aby strona posiadająca wystarczające środki mogła poczynić oszczędności na inne, własne potrzeby. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.