II SA/Wa 1659/13

Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. o sygn. akt II SA/Wa 1659/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W dniu 28 kwietnia 2014 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem z dnia 6 maja 2014 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. W dniu 23 maja 2014 r. skarżący złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. M. H. oświadczył w nim, że w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz dwójką dzieci. Na dochód w tym gospodarstwie składa się wynagrodzenie żony skarżącego w wysokości 1.250 zł netto miesięcznie oraz środki pieniężne uzyskiwane przez skarżącego z tytułu prac dorywczych w wysokości 400 zł miesięcznie. Do składników majątku skarżący zaliczył udział wynoszący 1/2 części w prawie własności domu mieszkalnego o pow. 110 m2, nieruchomość rolną o pow. 0,9 ha oraz dom z 1955 r. do kapitalnego remontu. Miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżący oszacował na łączną kwotę ok. 2.230 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że osiągany dochód pozwala jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Oświadczył, że z uwagi na trudną sytuację na rynku od dnia 1 stycznia 2012 r. zawiesił prowadzoną wcześniej działalność gospodarczą i nie stać go na ponoszenie kosztów sądowych. Do wniosku skarżący nie dołączył jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje. Pismem z dnia 11 czerwca 2014 r., skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres, zaświadczenia o wysokości świadczeń stanowiących źródła utrzymania w gospodarstwie domowym za okres trzech miesięcy, a także odpisów zeznań podatkowych (swoich i żony) za 2012 i 2013 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, złożył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony (1.680 zł brutto/1.237,20 netto) wyciągi z rachunku bankowego żony za okres od 2 marca 2014 r. do 30 maja 2014 r., odpis zeznania podatkowego w ramach rozliczeń zryczałtowanym podatkiem dochodowym za 2012 r. (przychód 13.973,14 zł) i 2013 r. (przychód 0 zł), a także PIT - 37 żony za 2012 r. (dochód 18.384,17 zł) i 2013 r. (18.958,93 zł.). W dniu 1 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożył dokumenty potwierdzające wydatki za TV (średnio ok. 40 zł miesięcznie), i telekomunikacyjne (średnio ok. 120 zł miesięcznie), dowód wpłaty za energię elektryczną (201 zł miesięcznie), a także dowód wpłaty za odpady komunalne (26 zł miesięcznie). Skarżący nie złożył natomiast wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Nie złożył również oświadczenia, że rachunków takich nie posiada. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 lipca 2014 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia w którym podał, że jest dla niego krzywdzące. Wskazał, iż odmowa przyznania prawa pomocy opierała się jedynie na braku przedłożenia wyciągu bankowego i wykazu posiadanych kont bankowych, a także nie złożeniu oświadczenia o nie posiadaniu rachunków bankowych. Skarżący zaznaczył, że nie złożył wyciągów i wykazów rachunków bankowych, gdyż ich nie posiada. Podkreślił ponadto, że nie może odpowiadać za niezłożenie oświadczenia o braku rachunków i kont, gdyż w piśmie Sądu z dnia 11 czerwca 2014 r. nie został wezwany do złożenia takiego oświadczenia. Ponadto podkreślił, że nie zgadza się z twierdzeniem, iż jest w stanie uiścić należny wpis od skargi kasacyjnej tylko dlatego, że wcześniej uiszczał takie opłaty. Również korzystanie z pomocy radcy prawnego nie przesądza o braku prawa do przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Zgodnie z art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tego rodzaju przepisy szczególne zawarte są w Oddziale 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pt: "Prawo pomocy". Według art. 243 § 1 ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyty w tym przepisie zwrot "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 pkt 2) cytowanej ustawy. Zatem ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. To zainteresowany przyznaniem prawa pomocy powinien wykazać zasadności wniosku w świetle ustawowych przesłanek. Sąd badając przedmiotową sprawę nie wezwał strony do ponownego wypełnienia formularza o przyznanie prawa pomocy, nie wezwał również do nadesłania nowych rachunków, uznał bowiem, że przedstawione przez M. H. dane umożliwiają pełną ocenę jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie M. H. wykazał, że jest w stanie uiścić wpis sądowy od wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Skarżący zaznaczył, że posiada majątek – 1/2 udziału w domu o powierzchni 110 m 2, dom z 1955 r. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,9 ha. Zatem odpowiednie gospodarowanie posiadanym majątkiem mogłoby przynieść dochody. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowym posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skarżący ma bowiem możliwość rozporządzania posiadaną nieruchomością w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy zatem ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2010 r. sygn. I OZ 110/10, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie może być przyznane osobie, która nie ma woli poprawy swojej sytuacji finansowej przez wykorzystanie posiadanego majątku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87; OSNC 1988/7-8/103, czy też postanowienia NSA sygn. FZ 464/04, FZ 465/04, II FZ 211/05). Należy mieć na względzie, że decydując się na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego, M. H. powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych wnioskodawca sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Ponadto udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie NSA II OZ 383/13). Nadmienić należy, że z deklarowanych dochodów w wysokości około 1650 zł netto M. H. w niniejszej sprawie był w stanie uiścić koszty sądowe w kwocie co najmniej 300 zł oraz poczynił wydatki związane z ustanowieniem dwóch pełnomocników z wyboru. Jednocześnie skarżący nie wykazał aby w jego życiu nastąpiło takie nagłe zdarzenie, które spowodowało, że w chwili obecnej nie jest w stanie uiścić 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji postanowienia.