II SA/Wa 1662/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2009 r. o sygn. akt II SA/Wa 1662/08 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego postanawia oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2009 r. o sygn. akt II SA/Wa 1662/08 oddalił skargę W. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Na wniosek skarżącego zostało przyznane mu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w W. dla W. P. wskazała początkowo adw. R. S. (pismo z dnia 10 marca 2009 r., k. – 72), który jednak nie uzyskał pełnomocnictwa od skarżącego, a następnie wyznaczyła w jego miejsce adw. M. M. (pismo z dnia 1 kwietnia 2009 r., k. – 77), który – po otrzymaniu pełnomocnictwa od skarżącego (k. – 83) i zapoznaniu się z aktami sprawy – sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2009 r. o sygn. akt II SA/Wa 1662/08 (k. – 101-107). Opinia ta została doręczona skarżącemu oraz Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. (k. – 85 i 87). Wydany w sprawie wyrok stał się prawomocny od dnia 11 kwietnia 2009 r. (k. – 35). Na wniosek adw. M. M. postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2009 r. o sygn. akt II SA/Wa 1662/08 (k. – 89) została przyznana pełnomocnikowi z urzędu stosowna kwota, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oraz tytułem poniesionych kosztów sądowych. Pismem z dnia 29 maja 2009 r. W. P. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o przyznanie mu kolejnego adwokata z urzędu, stwierdzając, że nie wie, dlaczego adw. M. M. nie zgodził się prowadzić jego sprawy, i że nie ma teraz "żadnego adwokata" (k. – 99). Okręgowa Rada Adwokacka w W. zmieniła pełnomocnika z urzędu dla skarżącego, wyznaczając w miejsce adw. M. M. – adw. J. J., o czym adw. J. J. został poinformowany pismem z dnia 3 czerwca 2009 r. (k. – 117). Adwokat J. J., po uzyskaniu od skarżącego pełnomocnictwa, sporządził skargę kasacyjną od wydanego przez Sąd w niniejszej sprawie wyroku i skierował ją w dniu 14 lipca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd pismem z dnia 23 lipca 2009 r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyjaśnienie, dlaczego w miejsce adw. M. M. został wyznaczony nowy pełnomocnik dla skarżącego w tej sprawie, w sytuacji, gdy przyznane skarżącemu prawo pomocy zostało już zrealizowane. Wobec braku odpowiedzi, Sąd pismem z dnia 7 września 2009 r. ponownie zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej z prośbą o stosowne wyjaśnienia. Rada do chwili obecnej nie udzieliła odpowiedzi. Jednocześnie Sąd zwrócił się także do adw. J. J. o wskazanie, czy – wobec tego, że przyznane skarżącemu w niniejszej sprawie prawo pomocy zostało już zrealizowane – jest pełnomocnikiem skarżącego z wyboru. Adwokat J. J. w odpowiedzi na wezwanie Sądu wskazał, iż zgodnie ze stosownym zarządzeniem Okręgowej Rady Adwokackiej w W., został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla W. P. i z powyższego obowiązku się wywiązał, sporządzając skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku (k. – 173) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle cytowanych regulacji w ramach przyznanego prawa pomocy strona skarżąca może upełnomocnić tylko jednego adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. Innymi słowy, prawo pomocy obejmuje uprawnienie strony do korzystania z pomocy tylko jednego profesjonalnego pełnomocnika. Możliwą i dopuszczalną jest taka sytuacja, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie bezpośrednio po przyznaniu prawa pomocy, kiedy wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adw. R. S. nie uzyskał pełnomocnictwa skarżącego i doszło do wyznaczenia w jego miejsce adw. M. M., który został upełnomocniony do działania w imieniu skarżącego w jego sprawie. Możliwe także jest wyznaczenie przez właściwą okręgową radę adwokacką innego adwokata z urzędu w miejsce umocowanego już w sprawie pełnomocnika w sytuacji, gdy z określonych, obiektywnych powodów nie chce on lub nie może działać. Jednak w sytuacji, gdy wyznaczony adwokat otrzyma pełnomocnictwo strony skarżącej, które nie zostanie odwołane, podejmie stosowne działania i zajmie stanowisko w sprawie, a ponadto, gdy otrzyma za podjęte czynności należne wynagrodzenie, przyznane prawo pomocy zostaje zrealizowane (skonsumowane). W takich okolicznościach oznacza to, że brak jest podstaw do wyznaczania kolejnego adwokata w sprawie przez samorząd adwokacki, nawet jeśli strona zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej z wyraźnym wnioskiem. Sąd może bowiem przyznać wynagrodzenie tylko jednemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w danej sprawie. W ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił jej oczekiwań (np. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej), czy też, gdy strona wypowiedziała pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu pełnomocnikowi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r. o sygn. akt I OZ 469/09 i z dnia 14 maja 2009 r. o sygn. akt II OZ 404/09). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że pełnomocnictwo od skarżącego do jej prowadzenia otrzymał wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adw. M. M. Pełnomocnik ten podjął w sprawie stosowne działania – po zapoznaniu się z aktami sprawy sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, którą doręczył zarówno swojemu mocodawcy, jak również Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. Ponadto, zgodnie z obowiązującymi przepisami, otrzymał należne wynagrodzenie za wykonane czynności. Należy więc uznać, że pełnomocnik wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku, a prawo pomocy zostało zrealizowane. Fakt, że skarżący nie zgadza się z dokonaną przez niego oceną sprawy, wyrażoną w sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie oznacza, że ustanowiony pełnomocnik "nie zgodził się prowadzić sprawy", i że skarżący "nie ma żadnego adwokata do jej prowadzenia", bowiem udzielone przez niego pełnomocnictwo adw. M. M. ani nie zostało wcześniej wypowiedziane, ani nie wygasło, a podjęte przez niego czynności i otrzymane za nie wynagrodzenie świadczą o skonsumowaniu prawa pomocy. W tej sytuacji wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adw. J. J. w miejsce pełnomocnika skarżącego – adw. M. M., w ramach zrealizowanego prawa pomocy, nie może wywoływać skutków prawnych w sprawie. Jednocześnie adw. J. J. w piśmie z dnia 14 września 2009 r., skierowanym do Sądu, stwierdził, iż nie jest pełnomocnikiem W. P. z wyboru, bowiem na podstawie stosownego zarządzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w W. został wyznaczony jego pełnomocnikiem z urzędu. Sąd może orzekać w sprawie przywrócenia terminu jedynie na wniosek strony lub jej pełnomocnika. Skoro prawo pomocy obejmuje prawo do jednego w danej sprawie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu i w przedmiotowej sprawie prawo to zostało już zrealizowane, to jakikolwiek wniosek procesowy, w tym także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pochodzący od kolejnego, wyznaczonego przez samorząd adwokacki w ramach zrealizowanego prawa pomocy, adwokata umocowanego przez stronę, nie może być uznany za prawnie skuteczny. W takich okolicznościach bowiem kolejny wyznaczony przez samorząd adwokat nie ma legitymacji do występowania w imieniu skarżącego w ramach zrealizowanego prawa pomocy. Oznacza to, że złożony przez adw. J. J. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jako pochodzący od osoby nieuprawnionej z uwagi na brak podstaw do działania w ramach prawa pomocy, a nie jest on – jak przyznał – pełnomocnikiem skarżącego z wyboru, jest bezskuteczny i podlega oddaleniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 w związku z art. 86 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.