II SA/Wa 1663/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Sławomir Antoniuk, Protokolant referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ stwierdzając, że S. P. nie spełnia wyżej określonych wymogów wskazał, że wnioskodawca pobiera emeryturę w trybie zwykłym. Wyjaśnił, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami ustawowymi przyznawanymi przez organy emerytalno-rentowe (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 388/01). Skoro wnioskodawca nie spełnia jednej z przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi S. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że posiada 10 lat pracy kontraktowej za granicą. W tym czasie nie korzystał z urlopu wypoczynkowego, pracował w godzinach nadliczbowych. Podał, że pracodawcy twierdzili, iż odprowadzają składki ZUS. Po 10 latach ciężkiej pracy stan jego zdrowia spowodował, iż przyznano mu rentę. Wskazał na konieczność leczenia i wydatki z tym związane. Skarżący podniósł, że chce skorzystać z uprawnień, jakie ma Prezes ZUS i uzyskać za te 10 lat pracy kontraktowej dodatek do emerytury w wysokości 1.200 zł. Zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy, aby mógł się nadal leczyć. Wskazał na złą sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazał na naruszenie przez organ przepisu art. 39 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest dopuszczalna. Odnosząc się do podniesionej na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego kwestii niedoręczenia zaskarżonej decyzji za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, Sąd wskazuje, że choć istotnie organ dowodu doręczenia nie przedłożył, to w sprawie jest bezsporne, że zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona, a potwierdzeniem jej doręczenia jest fakt wywiedzenia przez skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd przyjął, że skarga z dnia 19 sierpnia 2014 r. na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2014 r. wniesiona została w terminie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiadają prawu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę wymienionych przesłanek. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący posiada prawo do emerytury, a w dacie wydania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. uzyskiwał rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Z powyższego wynika, że skarżący uzyskuje świadczenie w trybie zwykłym i ma niezbędne środki utrzymania. Zgodzić należy się tym samym z organem, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku (v. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2248/12, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 150/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego organ nie miał podstaw, aby świadczenie w trybie art. 83 ust. 1 powołanej ustawy przyznać. Przesłanka niezbędnych środków utrzymania nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Kryterium niezbędnych środków utrzymania to wynik odniesienia sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie do wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej lub kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej. Uzyskiwana przez skarżącego emerytura w trybie zwykłym jest świadczeniem, które ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania. Skarżący uzyskujący emeryturę w wysokości 2.124,09 zł (kwota do wypłaty, wynikająca z decyzji ZUS z dnia [...] czerwca 2014 r.), a zatem posiada niezbędne środki utrzymania. Okoliczności podniesione w skardze, tj. ponad 10-letni okres pracy kontraktowej za granicą bez korzystania z urlopu wypoczynkowego, praca w godzinach nadliczbowych i wynikające stąd dla skarżącego – wymienione w skardze – skutki pozostają bez wpływu na prawidłowość ustalenia organu, co do braku możliwości przyznania emerytury w drodze wyjątku. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie obejmuje prawidłowość zaskarżonej decyzji i postępowania, w ramach którego została wydana. Kwestie związane z poczuciem krzywdy wynikającej z relacji pracodawca – pracownik, o czym jest mowa w skardze, pozostają w niniejszej sprawie poza oceną tak Prezesa ZUS, jak i sądu administracyjnego. Obowiązkiem Prezesa ZUS było w niniejszej sprawie dokonanie oceny, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 83 ust. 1 powołanej już wyżej ustawy, umożliwiające przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Prawidłowo organ stwierdził, iż przesłanki te nie zostały spełnione. W sprawie tej organowi nie można zarzucić naruszenia ani prawa procesowego, ani prawa materialnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.