II SA/Wa 1674/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Fundacji T. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] lipca 2009 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Fundacji T. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 23 kwietnia 2009 r., w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, Fundacja T. wystąpiła do Ministra Finansów o udostępnienie: 1) kopii dokumentów urzędowych wraz potwierdzeniami terminu ich wysłania do podległych jednostek organizacyjnych w sprawie reakcji na pismo Fundacji T., które wpłynęło do Ministerstwa Finansów w dniu 30 marca 2009 r.; 2) kopii dokumentów urzędowych potwierdzających termin otrzymania ww. informacji przez naczelników wszystkich urzędów skarbowych w Polsce; 3) listy w formie wydruku oraz w formie elektronicznej w formacie programu Microsoft Excel (.xls) wszystkich organizacji pożytku publicznego, których dane były aktualizowane w słowniku w systemie POLTAX od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 marca 2009 r. Fundacja prosiła jednocześnie o wyszczególnienie nazw organizacji pożytku publicznego, pełnego adresu pocztowego organizacji, numeru telefonu stacjonarnego oraz faxu organizacji, adresu poczty elektronicznej i strony www organizacji oraz wskazanie daty udostępnienia urzędom skarbowym zaktualizowanej informacji o numerze konta bankowego organizacji. W odpowiedzi na powyższe pismo Fundacja otrzymała odpis pisma skierowanego pocztą elektroniczną, w dniu 27 marca 2009 r., przez Ministerstwo Finansów do wszystkich dyrektorów izb skarbowych, które dotyczyło przekazywania 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Oto treść tego pisma: "Panie/Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dotyczy: przekazywania 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego Ministerstwo Finansów przypomina, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 209 poz. 1316), przekazywanie kwot 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego rozpoczyna się w roku 2009 dopiero od 3-go miesiąca licząc od końca miesiąca, w którym upłynął ustawowy termin dla złożenia zeznania podatkowego i trwa do końca 4-go miesiąca – a w przypadku PIT-28 w kwietniu lub maju br., a w przypadku pozostałych zeznań podatkowych w lipcu lub sierpniu br. W związku z powyższym należy podkreślić, że działania naczelników urzędów skarbowych zmierzające do zmiany przez podatników treści zawartych w ich zeznaniach podatkowych wniosków (w zakresie przekazywania 1% na rzecz organizacji pożytku publicznego) z powodu braku w aktualnej wersji słownika w systemie POLTAX numeru konta bankowego danej organizacji pożytku publicznego jako beneficjanta, podejmowane są bez podstawy prawnej i powinny zostać zaniechane. Równocześnie Ministerstwo Finansów informuje, że zgodnie z harmonogramem prac Departamentu Informatyki, dystrybucja nowego słownika zawierającego aktualne numery kont bankowych organizacji pożytku publicznego odbędzie się w ostatnich dniach marca br." Nadto, Fundacja została poinformowana o braku posiadania przez Ministra Finansów informacji potwierdzających termin otrzymania powyższego pisma przez naczelników wszystkich urzędów skarbowych w Polsce. Tym samym zostały załatwione żądania Fundacji w zakresie punktu 1 i punktu 2 wniosku o udzielenie informacji publicznej. Natomiast w zakresie punktu 3 wniosku, Minister Finansów uznał, iż żądana przez Fundację informacja stanowi informację publiczną przetworzoną i poprosił Fundację o wskazanie interesu publicznego, warunkującego w myśl art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udzielenie informacji publicznej przetworzonej. W odpowiedzi Fundacja pismem z dnia 6 lipca 2009 r. wskazała, iż żądanie udzielenia informacji ma na celu polepszenie funkcjonowania i usprawnienie działania państwa w zakresie procedury przekazywania organizacjom pożytku publicznego 1% podatku. Wskazywała, że sama dopełniła obowiązku wskazania numeru konta bankowego, ale dotacji z powyżej wskazanego tytułu nie otrzymała. Przyczyny takiego stanu rzeczy upatruje w nieprawidłowych działaniach urzędów skarbowych w pierwszych miesiącach 2009 r., a zatem jest jako organizacja pożytku publicznego zainteresowana skalą nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych organizacji pożytku publicznego w systemie podatkowym POLTAX. Fundacja zaznaczyła, iż dla organizacji pożytku publicznego wpływy z 1% podatku stanowią istotny wkład w finansowanie działań statutowych, które dotyczą spraw społecznych. Także istotna w niniejszej sprawie jest także realizacja woli podatników darczyńców. Minister Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., odmówił udostępnienia Fundacji T. informacji publicznej w wyżej wskazanym zakresie, wskazują na treść art. 3 ust. 1 pkt. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, ze zm.). W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji podniesiono, iż przygotowanie danych, o których mowa w pkt 3 pisma Fundacji z dnia 23 kwietnia 2009 r., wiąże się z podjęciem czynności oraz zaangażowaniem (oddelegowaniem) dodatkowych pracowników w celu zebrania danych i opracowania na potrzeby wniesionego wniosku (tj. pozyskanie szczegółowych danych ze wszystkich urzędów skarbowych w kraju oraz przygotowanie zestawień pozbawionych danych objętych tajemnicą skarbową). Dlatego też, wystąpiono z prośbą o przedłożenie przez Fundację uzasadnienia, zawierającego potwierdzenie, iż uzyskanie wymienionej informacji przetworzonej w żądanym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie organu Fundacja nie wykazała powodów, dla których spełnienie jej żądania byłoby szczególnie istotne dla interesu publicznego. Podnoszone przez nią w piśmie z dnia 6 lipca 2009 r. argumenty odnosiły się wyłącznie do interesu jednostkowego, tj. interesu Fundacji. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej warunkująca dopuszczalność udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, albowiem strona nie wykazała zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki interesu publicznego statuującej konieczność udostępnienia przetworzonej informacji publicznej. Organ podkreślił, iż Ministerstwo Finansów, na podstawie informacji pozyskiwanych z jednostek terenowych oraz podatników, wypełnia zadania w zakresie usprawnienie funkcjonowania organów podatkowych w zakresie procedury przekazywania 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Potwierdzeniem tych działań jest pismo przesłane pocztą elektroniczną w dniu 27 marca 2009 r. do dyrektorów izb skarbowych w całym kraju zawierające stosowne zalecenia. Zatem udostępnienie Fundacji żądanej przez nią informacji, pozostaje bez wpływu na wypełnienie jej statutowych celów, na które powołała się strona w uzasadnieniu pisma z dnia 6 lipca 2009 r. Fundacja T. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu swojego żądania powtórzyła argumenty podane w piśmie z dnia 6 lipca 2009 r., szczegółowo je uzasadniając. Wskazała także na pisma innych organizacji pożytku publicznego sygnalizujących wskazywany przez Fundację problem oraz na pismo Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 1% podatku przekazywanego organizacjom pożytku publicznego. Minister Finansów decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], działając na podstawie przepisów art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104, art. 107, art. 127 § l i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku Fundacji T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2009 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji poprzedzającej, podkreślając brak wykazania przez Fundację interesu publicznego, który warunkuje udzielenie informacji publicznej przetworzonej. W ocenie organu Fundacja wykazała jedynie własny interes. Minister Finansów wskazał także na fakt usprawnienia w kwietniu 2009 r. systemu POLTAX, o czym była mowa między innymi w piśmie z dnia 27 marca 2009 r. (udostępnionym Fundacji). Dlatego obecnie nie ma potrzeby usprawniania tego systemu we wskazanym przez Fundację kierunku. W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał i dokładnie omówił historię usprawniania procedur przekazywania organizacjom pożytku publicznego 1% podatku. Od decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2009 r. Fundacja T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez wadliwą ocenę braku po jej stronie interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podnosiła miedzy innymi, iż Minister Finansów odniósł się w uzasadnieniu decyzji jedynie do interesu Fundacji, pomijając pozostałą argumentację zawartą w piśmie z dnia 6 lipca 2009 r. oraz zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto, w jej mniemaniu problem nie sprowadza się do postulatów dokonania zmian legislacyjnych, lecz prawidłowego, zgodnego z prawem wykonywania przez organy władzy publicznej obowiązków związanych z możliwością przekazywania przez obywateli 1% podatku za rok 2008 na rzecz organizacji pożytku publicznego. Przepisy podatkowe umożliwiają przekazywanie przez obywateli 1% swojego podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. W praktyce prawo to zostało poważnie ograniczone, co przyznało samo Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 27 marca 2009 r., uznając działania urzędów skarbowych, zmierzające do zmiany przez podatników decyzji w zakresie przekazania 1% podatku za bezprawne. W efekcie tych wadliwych działań, część podatników wybrało inną organizację pożytku publicznego niż ta, którą wskazali pierwotnie, a która rzekomo nie podała w terminie numeru rachunku bankowego. Inni w ogóle zrezygnowali z przekazania 1% podatku jakiejkolwiek organizacji. W tym stanie rzeczy bez znaczenia jest, iż do końca kwietnia 2009 roku wszystkie dane organizacji pożytku publicznego, w tym numery kont bankowych, zostały zaktualizowane. Problem sprowadza się do tego, że wcześniej - w styczniu, lutym, marcu 2009 roku podatnicy byli wprowadzani w błąd przez pracowników urzędów skarbowych i wzywani do składania korekt deklaracji w zakresie wniosku o przekazanie 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. W ten sposób część środków pieniężnych, które w zamiarze podatników, miały zostać przekazane określonym organizacjom pożytku publicznego w ogóle nie trafiły do tych organizacji. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosił o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podkreślając istotne zmiany, które nastąpiły, za sprawą Ministerstwa w procedurze przekazywania organizacjom pożytku publicznego 1% podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga jest zasadna. Po pierwsze należy wskazać, iż żądana przez Fundację T. w pkt. 3 wniosku z dnia 23 kwietnia 2009 r. informacja publiczna w zakresie udostępnienia w formie wydruku oraz w formie elektronicznej w formacie programu Microsoft Excel (.xls) listy wszystkich organizacji pożytku publicznego, których dane były aktualizowane w słowniku w systemie POLTAX od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 marca 2009 r., z jednoczesnym uwzględnieniem nazw organizacji pożytku publicznego, pełnego adresu pocztowego organizacji, numeru telefonu stacjonarnego oraz faxu organizacji, adresu poczty elektronicznej i strony www organizacji oraz wskazanie daty udostępnienia urzędom skarbowym zaktualizowanej informacji o numerze konta bankowego organizacji jest informacją publiczną przetworzoną i dlatego zasadne było zarządzanie przez Ministra Finansów od Fundacji uzasadnienia istnienia interesu publicznego w udostępnieniu tej informacji. Kwestia ta jest zresztą niesporna między stronami niniejszego procesu sądowo-administracyjnego, dlatego też nie będzie dalej rozwijana. Istota sprawy sprowadza się do naruszenia przez Ministra Finansów przy wydawaniu decyzji w niniejszej sprawie zarówno przepisu prawa materialnego – to jest art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, ze zm.) oraz przepisu procedury administracyjnej - to jest art. 107 § 3 Kpa. Organ dokonał nieprawidłowej i jednostronnej oceny istnienia przesłanki interesu społecznego, którego istnienie warunkuje, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie zainteresowanemu informacji publicznej przetworzonej. Nadto, nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich argumentów Fundacji zawartych w jej piśmie z dnia 6 lipca 2009 r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniających istnienie po jej stronie interesu społecznego, a zatem nie rozpatrzył dokładnie i dogłębnie sprawy. Każde z tych naruszeń stanowi osobny powód do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Strona skarżąca trafnie wskazuje, iż problem nie sprowadza się do postulatów dokonania zmian legislacyjnych, lecz prawidłowego, zgodnego z prawem wykonywania przez organy władzy publicznej obowiązków związanych z możliwością przekazywania przez obywateli 1% podatku za 2008 rok na rzecz organizacji pożytku publicznego. Poprzez wadliwe działania urzędów skarbowych w pierwszych trzech miesiącach 2009 r. (wadliwość tę stwierdziło Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 27 marca 2009 r.), obywatele byli dezorientowani lub wprost namawiani do zmiany deklaracji podatkowych w zakresie wskazania organizacji pożytku publicznego, na którą przeznaczali 1% podatku. Wadliwość ta w jakiejś mierze wiązała się z pracami nad systemem podatkowym POLTAX i z problemami z umieszczeniem w nim potrzebnych informacji o organizacjach pożytku publicznego, które chciałyby dotację taką otrzymać. Fundacja T. w piśmie z dnia 23 kwietnia 2009 r. wnosiła o uzyskanie informacji o wprowadzaniu danych tych organizacjach do systemu POLTAX na przestrzeni stycznia, lutego i marca 2009 r., w powiązaniu ze składaniem w tym okresie przez organizacje pożytku publicznego swoich danych (w tym między innymi nr konta bankowego). Jeżeli powyższe zestawi się z takimi, wskazywanymi przez Fundację T. okolicznościami jak cele statutowe organizacji pożytku publicznego, które są w szczególności zwrócone na realizację zadań społecznych (społecznie pożytecznych) i znaczenia jakie dla budżetów takich organizacji ma otrzymanie dotacji z 1% podatku, które to budżety przeznaczane są na realizacje społecznie użytecznych celów, wyraźnie wynika, iż cele statutowe tych organizacji i co za tym idzie interes Fundacji w uzyskaniu żądanej informacji publicznej, pokrywa się z interesem publicznym. Stąd też twierdzenie Ministerstwa Finansów, iż strona wykazała jedynie interes własny, a nie publiczny nie jest uprawnione i nie wynika z ani z materiału sprawy jak i z argumentacji przywołanej przez Fundację. Organ skupił się w uzasadnieniu decyzji na swoich działaniach podjętych w celu umożliwienia realizacji prawa obywatela-podatnika przeznaczenia 1% podatku dla organizacji pożytku publicznego, wykazując tym samym, iż poprawa funkcjonowania, w tym zakresie, systemu nie jest już konieczna, albowiem została dokonana przez organ i system POLTAX w kwietniu 2009 r. działał już prawidłowo. Jest to prawda i strona skarżąca jej nie kwestionuje, jednakże zauważa, i pogląd ten w pełni aprobuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż interesujące zagadnienie dotyczy okresu wcześniejszego – to jest okresu od 1 stycznia do 31 marca 2009 r. Zatem organizacje pożytku publicznego mają prawo wiedzieć dlaczego i z jakich przyczyn system ten w pierwszych trzech miesiącach 2009 r. nie zawierał wszelkich niezbędnych danych o wielu organizacjach pożytku publicznego i kiedy organizacje zgłosiły swoje dane do tego systemu oraz w jakim czasie dane te zostały do niego faktycznie wprowadzone. Niewątpliwie uzyskanie takiej informacji leży w interesie publicznym, zarówno poprzez realizację prawa obdarowanej organizacji, jak i poprzez realizację prawa obywatela do wskazywania, wedle swojego upodobania, organizacji pożytku publicznego, którą chciałby obdarować 1% swojego podatku za 2008 rok. Organ nie ustosunkował się w swojej decyzji do argumentacji dotyczącej znaczenia powyższych dotacji dla budżetów organizacji pożytku publicznego w aspekcie społecznie użytecznych działań statutowych tych organizacji. Pominął także, bardzo tu istotne w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zagadnienie realizacji prawa obywatela do dysponowania 1% swojego podatku i funkcjonowania procedur faktycznie umożliwiających realizację tego prawa oraz informacji w tym zakresie. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, Minister Finansów powinien ustosunkować się do wyżej wskazanych zagadnień i na nowo rozważyć, czy w niniejszej sprawie występuje interes publiczny implikujący, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie Fundacji T. żądanej informacji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) oraz art. 200 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.