II SA/Wa 1698/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-25
Skład orzekający: Joanna Kube, Adam Lipiński, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego przydzielonego funkcjonariuszowi Straży Granicznej może zostać wydana bez uprzedniego stwierdzenia utraty uprawnień do zajmowania lokalu, a także czy decyzja ta musi być doręczona wszystkim osobom zamieszkującym w lokalu, które posiadają status strony postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że realizacja przesłanki negatywnej z art. 99a ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej (podnajem lub oddanie lokalu do bezpłatnego używania bez zgody) czyni decyzję o przydziale lokalu bezprzedmiotową, co pozwala na wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu bez konieczności uprzedniego orzekania o utracie uprawnień. Jednocześnie, zgodnie z art. 99a ust. 2 ustawy, decyzja o opróżnieniu lokalu musi być adresowana do wszystkich osób zamieszkujących w lokalu, które posiadają status strony postępowania (w tym przypadku A. D.), a jej niedoręczenie narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego przydzielonego emerytowi Straży Granicznej, K. B. Organ I instancji zobowiązał K. B. do opróżnienia lokalu, nie wskazując jednak personalnie drugiej osoby zamieszkującej w lokalu, A. D. Organ II instancji uchylił decyzję w części dotyczącej wskazania osoby zobowiązanej i zobowiązał K. B. oraz A. D. do opróżnienia lokalu. K. B. zaskarżył decyzję organu II instancji, zarzucając m.in. przedwczesność decyzji o opróżnieniu lokalu i naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych. Sąd uchylił obie decyzje organów administracji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej i zasądził od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Adam Lipiński Danuta Kania (spr.) Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego K. B. kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), w związku z art. 99a ust. 1 pkt 1 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1402 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania K. B. od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...]: (1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazania osoby zobowiązanej do opróżnienia ww. lokalu mieszkalnego, (2) zobowiązał K. B. oraz A. D. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...].
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] przydzielił K. B. (obecnie emerytowi Straży Granicznej) lokal mieszkalny nr [...] znajdujący się w [...] przy ul. [...] od dnia [...] czerwca 2011 r.
W dniu [...] grudnia 2014 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, mając na względzie pismo Biura Spraw Wewnętrznych SG z dnia [...] listopada 2014 r., informujące o udostępnieniu ww. mieszkania służbowego innej osobie, wszczął postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia ww. lokalu mieszkalnego w związku z podejrzeniem podnajmowania lub oddawania do bezpłatnego używania przydzielonego lokalu mieszkalnego lub jego części bez zgody właściwego podmiotu.
W postępowaniu ustalono na podstawie notatki służbowej Placówki Żandarmerii Wojskowej w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz protokołu przesłuchania świadka z dnia [...] lutego 2015 r., że ww. lokal mieszkalny został udostępniony żołnierzowi JW [...] w [...] A. D. K. B. nie posiadał zgody właściwego podmiotu na udostępnienie zajmowanego lokalu.
Mając powyższe na względzie, decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, działając na podstawie art. 99a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Straży Granicznej oraz § 7 ust. 1 pkt 1, § 15 ust. 1 pkt 3 i § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 ze zm.), zobowiązał K. B., wraz ze wszystkimi osobami zamieszkałymi, do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...].
W odwołaniu od powyższej decyzji K. B. wniósł o jej zmianę zarzucając:
- rażące naruszenie przepisów regulujących kwestię przyznawania i opróżniania lokali mieszkalnych pozostających w zasobach Straży Granicznej, w szczególności art. 99a ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, poprzez zobowiązanie do opróżnienia lokalu mieszkalnego wraz ze wszystkimi osobami wspólnie zamieszkującymi bez uprzedniego stwierdzenia utraty uprawnień odwołującego się do zajmowania lokalu mieszkalnego,
- naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1182 ze zm.) poprzez załączenie do akt sprawy notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariusza Żandarmerii Wojskowej zawierającej dane osobowe A. D.,
- nieumieszczenie w aktach sprawy "wykazu stron postępowania".
Komendant Główny Straży Granicznej motywując powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. wskazał, iż K. B. jest emerytem Straży Granicznej, zatem mają w stosunku do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2015 r., poz. 900).
W myśl art. 29 ust. 1 ww. ustawy, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy, tj. przepisy rozdziału 12 ustawy o Straży Granicznej oraz przepisy wykonawcze.
Na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi SG w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Ponadto, zgodnie z art. 99a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, funkcjonariusz jest zobowiązany do opróżnienia lokalu mieszkalnego, jeżeli podnajmuje albo oddaje do bezpłatnego używania przydzielony lokal lub jego część bez zgody właściwego podmiotu.
Z akt sprawy wynika, że K. B. udostępnił w 2013 r. bez zgody organu SG przydzielone mu mieszkanie A. D. - osobie nieuprawnionej do zamieszkiwania w nim. Okoliczność zamieszkiwania bez tytułu prawnego we wskazanym lokalu mieszkalnym potwierdził zarówno A. D., przesłuchany przez organ I instancji w dniu [...] lutego 2015 r., jak i K. B., który w treści odwołania stwierdził, iż w związku z czasową długotrwałą nieobecnością w miejscu zamieszkania poprosił osobę dającą rękojmię właściwego opiekowania się przydzielonym mu mieszkaniem o czasowe w nim przebywanie.
Zatem ustalona ponad wszelką wątpliwość okoliczność oddania przez K. B. do bezpłatnego używania przydzielonego mu decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego stanowi wypełnienie przesłanki negatywnej z art. 99a ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, której spełnienie skutkuje zobowiązaniem strony do opróżnienia mieszkania.
Zdaniem organu odwoławczego, nieuzasadnione jest stanowisko odwołującego się, iż organ w pierwszej kolejności winien był orzec utratę uprawnień do zajmowania lokalu mieszkalnego przez stronę, a dopiero potem wydać decyzję o opróżnieniu zajmowanego lokalu. Zrealizowanie przez K. B. przesłanki negatywnej z art. 99a ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej czyni decyzję Komendanta [...] Oddziału SG przydzielającą lokal mieszkalny bezprzedmiotową z tego mianowicie powodu, że odpadł jeden z elementów stosunku administracyjno-prawnego w rozstrzyganej kwestii, tj. jego przedmiot. Organ SG mógł wydać decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego bez konieczności orzekania o utracie przez stronę uprawnienia do zajmowania tego lokalu.
W ocenie organu odwoławczego, bezzasadny jest również zarzut dotyczący nieumieszczenia w aktach sprawy wykazu stron postępowania administracyjnego. Stronami przedmiotowego postępowania są organ SG oraz K. B. Organ administracyjny nie ma obowiązku potwierdzania tego faktu specjalnym, załączonym do akt sprawy dokumentem.
Nieuzasadniony jest również zarzut, iż organ I instancji, załączając do akt sprawy notatkę służbową sporządzoną w dniu [...] grudnia 2014 r. przez funkcjonariusza Żandarmerii Wojskowej, dopuścił się naruszenia przepisu art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ administracyjny rozpoznając sprawę zobowiązany jest zebrać w jej aktach cały materiał dowodowy, na którym oparł rozstrzygnięcie tak aby strona, o ile skorzysta z przysługującego jej prawa zapoznania się z aktami sprawy wiedziała, na jakiej podstawie oparto orzeczenie.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji błędnie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołał § 15 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych zamiast § 15 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Uchybienie to nie mogło mieć jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2015r. K. B. wniósł o jej uchylenie.
W motywach skargi wskazał, iż organ odwoławczy skierował decyzję do osoby nie będącej stroną w sprawie – A. D., którego zobowiązał do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził natomiast, że stronami postępowania są organ Straży Granicznej oraz skarżący – K. B.
Skarżący stwierdził również, że decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. o przydziale przedmiotowego lokalu mieszkalnego w dalszym ciągu pozostaje w obiegu prawnym, zatem zobowiązanie skarżącego zaskarżoną decyzją do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ulicy [...] jest przedwczesne i niezgodne z obowiązującymi przepisami. Organ I pierwszej instancji powinien był najpierw - w drodze decyzji administracyjnej - stwierdzić utratę uprawnień emeryta do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego, czyniąc skutecznym wycofanie z obiegu prawnego decyzji o jego przydziale.
Skarżący podniósł również, że w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, bowiem organ I instancji udostępnił dane osobowe A. D. osobom trzecim.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny straży Granicznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż decyzja nakazująca opróżnienie lokalu jest wydawana w stosunku do wszystkich osób zamieszkujących w lokalu - zgodnie z art. 99a ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Z tego względu nakaz opróżnienia lokalu jest adresowany także do mieszkającego bezprawnie w lokalu A. D., który nie jest stroną postępowania. W decyzji organu I instancji nie wskazano personalnie osoby zamieszkującej, do której nakaz jest również skierowany, a zatem należało w tej części uchylić decyzję i wskazać ww. osobę w osnowie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże zasadniczo z innych powodów aniżeli w niej podniesione.
Z akt sprawy wynika, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 99a ust. 1 pkt 10 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), przydzielił K. B. (obecnie emerytowi Straży Granicznej) lokal mieszkalny nr [...] znajdujący się w [...] przy ul. [...] od dnia [...] czerwca 2011 r.
Mając na względzie pismo Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2014 r., informujące o udostępnieniu ww. lokalu służbowego innej osobie, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w dniu [...] grudnia 2014 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia ww. lokalu mieszkalnego.
W postępowaniu tym ustalono na podstawie notatki służbowej Placówki Żandarmerii Wojskowej w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz protokołu przesłuchania świadka z dnia [...] lutego 2015 r., że ww. lokal mieszkalny został udostępniony żołnierzowi JW [...] w [...] A. D. Wymieniony zeznał, iż w lokalu mieszkalnym nr [...] w [...] przy ul. [...] zamieszkuje od połowy 2013 r. (i nadal w nim mieszka), na podstawie ustnej umowy z K. B. Ponosi opłaty eksploatacyjne związane z użytkowaniem mieszkania, a stosownych wpłat dokonuje na rachunek K. B. Jak ustalił organ, K. B. nie uzyskał zgody właściwego podmiotu na udostępnienie ww. lokalu mieszkalnego osobom trzecim. Takiej zgody nie posiadał również A. D.
Mając na względzie powyższe, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej zasadnie uznał, iż istnieją podstawy do wydania decyzji w sprawie opróżnienia przydzielonego lokalu mieszkalnego.
Zgodnie bowiem z art. 99a ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej funkcjonariusz jest obowiązany do opróżnienia lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 94 ust. 1, jeżeli podnajmuje albo oddaje do bezpłatnego używania przydzielony lokal lub jego część bez zgody właściwego podmiotu. Powyższy przepis, na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2015 r., poz. 900), ma zastosowanie do emerytów Straży Granicznej, a taki status posiada K. B. W myśl art. 29 ust. 1 ww. ustawy, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy, tj. przepisy rozdziału 12 ustawy o Straży Granicznej oraz przepisy wykonawcze.
Nie ma przy tym racji skarżący twierdząc, że wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego na podstawie art. 99a ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej winno być poprzedzone wydaniem decyzji o utracie uprawnień do zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jak zasadnie wskazał organ, zrealizowanie przez skarżącego przesłanki negatywnej z art. 99a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy czyni decyzję Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] kwietnia 2011 r. przydzielającą ww. lokal mieszkalny - bezprzedmiotową w sytuacji, gdy odpadł jeden z elementów stosunku administracyjno-prawnego, tj. jego przedmiot. Organ Straży Granicznej w świetle ww. przepisów był uprawniony do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego bez konieczności uprzedniego orzekania o utracie przez skarżącego uprawnienia do zajmowania lokalu.
Zgodnie z art. 99a ust. 2 ustawy o Straży Granicznej decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu. Z przepisu tego wynika, iż znajduje on zastosowanie zarówno do osób posiadających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, jak i tych, które zamieszkują dany lokal bezprawnie. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego winna być adresowana zarówno do K. B., jak i do zamieszkującego lokal bez tytułu prawnego – A. D.
Wymienione osoby posiadają status strony postępowania stosownie do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednak, że treścią tego pojęcia będzie publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nim przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechami interesu prawnego będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996, s. 194). Interes prawny, powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba prawnej ochrony; jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany, skonkretyzowany i aktualnie istniejący, a jego zaspokojenie może nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej. Interes prawny określony w art. 28 k.p.a. jako znamionujący stronę, musi występować w sprawie, w której właściwy jest organ administracyjny i w której to sprawie organ władny jest wydać decyzję administracyjną konkretyzującą prawo nabyte (bądź obowiązek) (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1991 r., sygn. akt III ARN 13/91, publ. LEX nr 528414).
Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Przy czym istotne jest, aby pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 2016/06, publ. LEX nr 505371).
W niniejszej sprawie interes prawny K. B. oraz A. D. wynika z powołanego wyżej art. 99a ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Osoby te posiadają zatem status strony postępowania w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Zatem decyzja organu w przedmiocie opróżnienia lokalu powinna być adresowana zarówno do K. B., jak i do A. D. i doręczona tym osobom.
Decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2015 r. nie spełnia tego wymogu. Wbrew dyspozycji art. 99a ust. 2 ustawy o Straży Granicznej organ I instancji wymienił w sentencji decyzji jedynie K. B. i tylko jemu tę decyzję skutecznie doręczył. Zatem obowiązkiem opróżnienia lokalu organ obciążył wyłącznie wyżej wymienionego, pomijając osobę, co do której ustalił, że zamieszkuje przedmiotowy lokal. Określenie użyte w sentencji decyzji "wraz ze wszystkimi osobami zamieszkałymi" nie odpowiada wymogom określonym ww. przepisem, bowiem z jego treści wynika obowiązek personalnego wskazania osób zamieszkałych w lokalu.
Wadliwość ww. decyzji organu I instancji dostrzegł Komendant Główny Straży Granicznej. Wydając decyzję reformatoryjną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazania osoby zobowiązanej do opróżnienia ww. lokalu mieszkalnego oraz zobowiązał K. B. oraz A. D. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...]. Działanie to, w istocie spóźnione, nie mogło odnieść zamierzonego skutku w sytuacji, gdy ani decyzja organu I instancji, ani decyzja organu odwoławczego, nie została doręczona A. D. posiadającemu status strony w niniejszym postępowaniu.
Tym samym organ dopuścił się względem wymienionego naruszenia wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zauważyć przy tym należy, że organ odwoławczy poprzez skierowanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego do A. D. uczynił go stroną postępowania, zatem niezrozumiałe jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, że "stronami przedmiotowego postępowania są organ Straży Granicznej oraz K. B.".
Analizując zaskarżoną decyzję nie sposób nie dostrzec, że podejmując rozstrzygnięcie reformatoryjne w określonym zakresie organ odwoławczy w żaden sposób swego stanowiska nie uzasadnił. Uczynił to dopiero w odpowiedzi na skargę powołując art. 99 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej i wyjaśniając, z jakich powodów uznał za zasadne skierowanie decyzji również do A. D. Jednak jak podkreśla się w orzecznictwie, odpowiedź na skargę jest jedynie pismem procesowym w rozumieniu art. 45 p.p.s.a. i powinna zawierać stanowisko organu wobec zarzutów i wniosków skargi. Aktualne przy tym pozostaje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 kwietnia 1992 r. sygn. akt III SA 1938/91 (publ. ONSA 1992, nr 2, poz. 45), że odpowiedź organu na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej ocen i rozważań, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinny zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne.
Konkludując Sąd stwierdza, iż wobec wskazanych naruszeń prawa materialnego oraz przepisów postępowania, obie wydane w sprawie decyzje podlegały eliminacji z obrotu prawnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, w przypadku potwierdzenia okoliczności, że A. D. nadal zamieszkuje w ww. lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], wyda decyzję, w której precyzyjnie określi osoby obowiązane do opróżnienia ww. lokalu zgodnie z art. 99 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Następnie doręczy tę decyzję tak określonym stronom postępowania (art. 28 k.p.a.), mając na względzie uprawnienia procesowe wynikające z art. 10 ust. 1 k.p.a.
Końcowo, odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że o ile organ nie jest obowiązany do sporządzenia odrębnego dokumentu określającego krąg stron postępowania, to jednak z akt sprawy powinno jednoznacznie wynikać, jakim podmiotom organ przyznał status strony postępowania w świetle art. 28 k.p.a.
Odnośnie natomiast zarzutu, iż organ dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych poprzez udostępnienie (zawarcie w aktach administracyjnych sprawy) danych A. D., wskazać należy, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, przetwarzanie danych jest dopuszczalne wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W niniejszej sprawie ww. przesłanka legalizująca przetwarzanie danych została spełniona ze względu na obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), a także ze względu na brzmienie art. 99a ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, który przewiduje, iż decyzje o opróżnieniu lokalu organ wydaje wobec wszystkich osób zamieszkałych w danym lokalu.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło