II SA/Wa 1736/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, WSA Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Emilia Jaktorska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] i poprzedzającego ją rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] dotyczącego zwolnienia [...] M. B. z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe po upływie odpowiedniego okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż [...] M. B. służbę wojskową pełnił od 1980 r. W związku z rozformowaniem jednostki wojskowej, w której oficer pełnił zawodową służbę wojskową, został on decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesiony do rezerwy kadrowej. W okresie pozostawania w rezerwie kadrowej wymieniony oficer nie został wyznaczony na stanowisko służbowe. W związku z tym Szef Sztabu Generalnego WP rozkazem nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., zwolnił oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem 21 lipca 2005 r. Po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanego, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2005 r. utrzymał w mocy wymieniony rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP. Wyrokiem z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1153/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r., zaś wyrokiem z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1256/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez zainteresowanego od wymienionego wyroku. W dniu 3 kwietnia 2008 r. [...] M. B. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r. i poprzedzającego go rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2005 r. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2008 r., wydaną na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych decyzji wskazując, że sprawa zwolnienia [...] M. B. z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe po upływie odpowiedniego okresu pozostawania w rezerwie kadrowej została zakończona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, a zatem korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Zachowując termin ustawowy do wniesienia środka odwoławczego zainteresowany złożył pismo z dnia 27 maja 2008 r., dotyczące różnych kwestii, w tym niezwiązanych z rozstrzygnięciem decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2008 r. Z treści tego pisma organ wywnioskował, że zainteresowany zakwestionował wymienioną decyzję, na co wskazywał podniesiony przez niego zarzut "bezprawności" tej decyzji. Jednak wobec niejasności wniosku strony, wezwano M. B. w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku formalnego co do treści pisma, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, przez sprecyzowanie żądania w stosunku do decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2008 r. Zachowując zakreślony termin, [...] M. B. wskazał w piśmie z dnia 2 lipca 2008 r. m.in., że żąda "wydania decyzji stwierdzającej nieważność rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2005 r.". Oficer podniósł przy tym, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2008 r. została podpisana przez osobę nieposiadającą stosownego upoważnienia organu. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2008 r. organ stwierdził, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem organu, oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1153/05 oznacza, że wyrok ten jest prawomocny, a sprawa której on dotyczy korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Niedopuszczalne jest zatem podważanie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r., jak również poprzedzającego ją rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2005 r., w drodze postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2008 r. z naruszeniem przepisów o właściwości Minister wskazał, że zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r. jest ten Minister. Upoważnieniem z dnia 28 grudnia 2007 r., wydanym na podstawie art. 268a k.p.a., Minister Obrony Narodowej (w pkt 2 ppkt 2 tego upoważnienia) przekazał Sekretarzowi Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej kompetencje do wydawania w imieniu Ministra Obrony Narodowej decyzji i postanowień w pierwszej instancji w sprawach byłych żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego pułkownika włącznie, dotyczących m.in. wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych wydanych przez Ministra Obrony Narodowej. Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, iż skarżona decyzja z dnia [...] maja 2008 r. została wydana przez właściwy organ, a Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, podpisując tę decyzję, działał z upoważnienia tego organu. Pozostałe zaś kwestie poruszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] maja 2008 r. dotyczą innych spraw, a zatem nie mogły być rozpatrywane w postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w skardze wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2005 r. i decyzji Dyrektora Departamentu [...] z dnia [...] maja 2005 r. oraz zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do dostarczenia skarżącemu "decyzji ostatecznie regulujących moje (skarżącego) prawa materialne" oraz decyzji w sprawie naprawienia szkód spowodowanych wieloletnią bezczynnością i działaniem przestępczym wysokich rangą oficerów podejmujących decyzje w sprawach dotyczących skarżącego. W uzasadnieniu skargi M. B. przedstawił przebieg starań o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej oraz wskazał na bezprawne, jego zdaniem, działania organów wojskowych oraz sądów administracyjnych i powszechnych w postępowaniach przez niego zainicjowanych. Odnosząc się zaś do przedmiotu skargi zainteresowany podniósł, iż Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej [...] C. P. bezprawnie podpisał w imieniu Ministra decyzję z dnia [...] maja 2008 r. oraz podejmując zaskarżoną decyzję Minister nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, m.in. pominął liczne zaniedbania i niezgodne z prawem działania organów wojskowych względem skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wniosku strony o wydanie decyzji regulujących "prawa materialne" i "naprawienie szkód" względem skarżącego, organ stwierdził, iż nie dotyczą one meritum przedmiotowej sprawy, zaś wskazane w skardze oskarżenia są gołosłowne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi, dotyczącego wydania decyzji z dnia [...] maja 2008 r. przez organ nieuprawniony, albowiem badanie orzeczenia administracyjnego pod względem zaistnienia przesłanek nieważności jest dokonywane przez Sąd z urzędu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zarzut ten nie jest zasadny. Z art. 268a k.p.a. wynika, że organ administracji może upoważnić na piśmie pracowników kierowanej przez siebie jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych. Przedmiotową decyzję podpisał Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej C. P. Umocowanie prawne do jej podpisania w imieniu Ministra Obrony Narodowej przez wymienionego "pracownika" wynika z wydanego przez tego Ministra, na podstawie art. 268a k.p.a., upoważnienia z dnia 28 grudnia 2007 r. do "wydawania w imieniu Ministra Obrony Narodowej decyzji i postanowień w I instancji w sprawach żołnierzy zawodowych i byłych żołnierzy zawodowych, zajmujących stanowiska służbowe (pozostających w rezerwie kadrowej albo dyspozycji) do stopnia etatowego pułkownika (komandora) włącznie oraz byłych kandydatów na żołnierzy zawodowych dotyczących wniosków o stwierdzenie nieważności, wznowienia postępowania oraz uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych - wydanych przez Ministra Obrony Narodowej, lub dyrektora departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr;" - pkt 1 ppkt 2 upoważnienia opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Obrony Narodowej z 2008 r. Nr 5, poz. 56. Przedmiotowe upoważnienie posiada walor dokumentu urzędowego i stanowi dowód na to, co zostało w nim stwierdzone. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania poprawności wydanej w taki sposób decyzji. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji podnieść należy, iż rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o przepis art. 157 § 3 k.p.a., który stanowi, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Ponadto, wskazania wymaga, że zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem takich podmiotów, jak wszystkie strony postępowania oraz sąd, który wydał to orzeczenie, oraz inne sądy i inne organy państwowe. Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, a w konsekwencji zasada wyrażona w tym przepisie zapobiega funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć, których nie można pogodzić w całym systemie sprawowania władzy. Zatem wszystkie wymienione w powyższym przepisie podmioty muszą brać pod uwagę fakt istnienia prawomocnego orzeczenia sądowego oraz jego treść i są nim związane. Decyzje objęte wnioskiem strony o stwierdzenie nieważności, tj. rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2005 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem 21 lipca 2005 r. i utrzymująca ten rozkaz w mocy decyzja Ministra Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] maja 2005 r. były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Wymienione orzeczenia zostały poddane kontroli sądowej przez dwie instancje. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1256/06 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1153/05 oddalającego skargę M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r. Sąd administracyjny badał nie tylko zarzuty przedstawione w sprawie przez stronę, bowiem zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest związany zarzutami strony i z urzędu ma obowiązek badania decyzji pod kątem wystąpienia w decyzji wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że Sąd badał także, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności badanych decyzji. W prawomocnym wyroku Sądu takich okoliczności nie stwierdzono, zatem w myśl art. 170 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrok ten jest wiążący dla strony postępowania, w tym organu i sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Stanowisko Ministra Obrony Narodowej w niniejszej sprawie jest prawidłowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, iż organ nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem sądu administracyjnego uznana została za zgodną z prawem (przykładowo wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1162/06 - publik. LEX nr 328773). Choć nie ma wprost przepisu, z którego wynikałby zakaz wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która była przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny, a wynikiem tego postępowania było oddalenie skargi, to jednak w takiej sytuacji nie zachodzi potrzeba dokonywania oceny zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Skoro bowiem ocena została już przez Sąd dokonana, to bezprzedmiotowe jest wszczynanie i prowadzenie postępowania nadzorczego przez organ, który powinien sprawę załatwić szybko kierując się zasadą ekonomiki procesowej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.