II SA/Wa 1737/19

WyrokWSA w Warszawie2020-09-01

Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego prawidłowo odmówił przyznania emerytury rolniczej w drodze wyjątku, pomimo niespełnienia ustawowego wymogu 25 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, gdy wnioskodawczyni otrzymuje niską emeryturę pracowniczą i ma trudną sytuację zdrowotną?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes KRUS prawidłowo odmówił przyznania emerytury rolniczej w drodze wyjątku. Kluczowym powodem było niespełnienie przez wnioskodawczynię wymogu 25 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, co stanowi obligatoryjną przesłankę ustawową. Sąd podkreślił, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, a jego przyznanie zależy od łącznego spełnienia przesłanek ustawowych, a nie tylko od trudnej sytuacji życiowej czy zdrowotnej.
Stan faktyczny
Skarżąca E. W. wniosła o przyznanie emerytury rolniczej w drodze wyjątku, ponieważ nie spełniała wymogu 25 lat podlegania ubezpieczeniu rolniczemu, a otrzymywana przez nią emerytura pracownicza była niska i niewystarczająca na utrzymanie. Prezes KRUS odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek ustawowych, w tym wymogu 25 lat ubezpieczenia oraz posiadanie przez skarżącą emerytury pracowniczej i wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Skarżąca zaskarżyła decyzję, podnosząc, że organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy i nie uwzględnił jej trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2020 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do emerytury rolniczej w drodze wyjątku oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwany dalej: "Prezesem KRUS") zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. decyzją z [...] maja 2019r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2019r., w której odmówiono E. W. (zwana dalej: "Skarżącą") przyznania emerytury rolniczej w drodze wyjątku. W podstawie prawnej wskazano m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm. – zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2019r. poz. 299 – zwana dalej: "u.u.s.r."). W uzasadnieniu Prezes KRUS wskazał, że Skarżącej odmówiono prawa do emerytury rolniczej, gdyż nie spełniała warunku z art. 19 ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. – nie podlegała rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres 25 lat. Organ przytoczył treść ww. przepisu i art. 20 u.u.s.r. oraz wskazał, że Skarżąca wnioskiem z [...] grudnia 2018r. wystąpiła do Prezesa KRUS o przyznanie prawa do emerytury rolniczej w drodze wyjątku. Skarżąca poinformowała o okresach pracy w gospodarstwie rodziców i teściów oraz własnym, jak również podniosła, że otrzymywana emerytura pracownicza nie wystarcza na utrzymanie. Prezes KRUS w decyzji z [....] kwietnia 2019r. uznał, że Skarżąca nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, gdyż otrzymuje emeryturę pracowniczą. Skarżąca we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z [...] kwietnia 2019r. wskazała, że Kasa nie uwzględniła Jej okresów pracy w gospodarstwie rodziców oraz podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, których nie uwzględnił też ZUS przy ustaleniu prawa i wysokości emerytury pracowniczej. ZUS do emerytury pracowniczej zaliczył tylko okres od [...] lipca 1987r. do [...] grudnia 1988r. Długość okresów pracy i podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników nie powinna wpływać na przyznanie prawa do emerytury rolniczej w drodze wyjątku. Zdaniem Skarżącej nie dokonano właściwej interpretacji art. 55 ust. 1 u.u.s.r., bowiem otrzymywanie emerytury pracowniczej nie jest przesłanką uniemożliwiającą ubieganie się o przyznanie prawa do emerytury rolniczej w drodze wyjątku. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że każdy przypadek powinien być rozpoznawany indywidualnie, jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie w drodze wyjątku "nie ma niezbędnych środków utrzymania" oraz, że otrzymuje emeryturę pracowniczą – 816 zł netto - niższą od emerytury minimalnej i świadczenie to nie wystarcza na zaspokojenie potrzeb Skarżącej związanych z zakupem żywności, leków oraz dokonaniem niezbędnych opłat. Skarżąca powołała się ponownie na sytuację zdrowotną i życiową, o której mowa we wniosku o emeryturę rolniczą w drodze wyjątku. Prezes KRUS w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku Skarżącej wyjaśnił, że może przyznać drodze wyjątku emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie jest oparte na konstrukcji roszczenia, a dokonuje się w ramach decyzji uznaniowej, jeżeli zaistnieją przesłanki wymienione w art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Przesłankami, które warunkują przyznanie emerytury rolniczej w drodze wyjątku są: niespełnienie, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie oraz brak niezbędnych środków utrzymania i niemożność ich uzyskania ze względu na wiek lub stan zdrowia. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Celem, któremu służy tryb przyznawania świadczeń w drodze wyjątku jest to, żeby w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczenia emerytalno-rentowego na zasadach ustawowych z żadnego organu rentowego ze względu na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 grudnia 2009r. sygn. akt II SA/Wa 1882/09). Prezes KRUS wskazał, że Skarżąca jest osobą uprawnioną do ustawowego świadczenia, jakim jest emerytura pracownicza z ZUS i otrzymuje aktualnie to świadczenie ze zwiększeniem także za okresy podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, że ZUS pismem z [...] kwietnia 2014r. poinformował, że przy ustalaniu prawa i wysokości emerytury pracowniczej zaliczył Skarżącej okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i teściów: od [...] maja 1968r. do [...] listopada 1970r., od [...] kwietnia 1973r. do [...] kwietnia 1974r. oraz okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] stycznia 1984r. do [...] grudnia 1989r. i w konsekwencji KRUS, realizując art. 20 u.u.s.r. uwzględnił pozostały okres pracy w gospodarstwie rolnym od [...] marca 1976r. do [...] grudnia 1982r. - 6 lat i 9 miesięcy. Wskazuje to, że Skarżąca i tak nie legitymuje się wymaganym do emerytury rolniczej okresem podlegania rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Skarżąca mieszka z mężem, w domu należącym do córki i zięcia (W. i W. J.). Dom wyposażony jest w wodę bieżącą i centralne ogrzewanie. Skarżąca z mężem darowali - aktem notarialnym z [...] stycznia 2005r. - Państwu J. gospodarstwo rolne o łącznej pow. 8,68ha i udział wynoszący 1/2 w gruntach o pow. 0,75ha, dom mieszkalny o pow. 64 m2 i budynki gospodarcze (oborę murowaną, stodołę, garaż), otrzymując w zamian nieodpłatną i dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie korzystania z domu mieszkalnego, budynków gospodarczych, swobodnego dostępu do wszystkich mediów, w które wyposażona jest nieruchomość oraz do wyrębu lasu z przeznaczeniem na opał. Skarżąca otrzymuje emeryturę pracowniczą, a mąż emeryturę rolniczą - łącznie ok. 1800 zł miesięcznie, zaś miesięczne stałe koszty Państwa (według złożonego oświadczenia) wynoszą łącznie ok. 900 zł. Wprawdzie według Skarżącej emerytury te nie wystarczają na bieżące potrzeby, ale w myśl wyroku NSA z 15 kwietnia 2002r., II SA 4189/01, przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest uzależnione od wykazania przez wnioskodawcę braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Prezes KRUS wskazał też, że wzięta pod uwagę trudna sytuacja materialna Skarżącej jest niewystarczająca do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z 29 maja 2009r., II SA/Wa 189/09, sama trudna sytuacja życiowa i materialna nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż emerytury (renty) przyznane w drodze wyjątku nie są świadczeniami socjalnymi i nie zależą wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, nawet jeśli te potrzeby są uzasadnione. Skarżąca i jej mąż mają stałe źródła utrzymania, w postaci emerytur w łącznej kwocie zbliżonej do emerytur najniższych, więc nie można uznać, że Skarżąca nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Niskie dochody rodziny nie są przesłanką wystarczającą do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes KRUS w związku z tym wskazał, że po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności przedstawionych we wniosku oraz po wnikliwej analizie materiałów dowodowych zgromadzonych w postępowaniu, uwzględniając przede wszystkim fakt, że Skarżąca jest uprawniona do świadczenia ustawowego - emerytury pracowniczej i tym samym nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 55 ust. 1 u.u.s.r. 2. Skarżąca w piśmie z [...] czerwca 2019r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa KRUS z [...] maja 2019r., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, z uwagi na naruszenie: art. art. 55 ust. 1 u.u.s.r. – polegające na odmowie przyznania prawa do emerytury rolniczej w drodze wyjątku na podstawie tego przepisu, pomimo spełnienia przesłanek uzasadniających udzielenie Skarżącej takiego uprawnienia. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że organ nie uwzględnił wcześniejszych okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców Skarżącej oraz okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników do [...] grudnia 1988r., które uwzględnił ZUS przy ustalaniu prawa i wysokości emerytury pracowniczej. Ta okoliczność nie powinna jednak wpływać na pozbawienie Skarżącej świadczenia z KRUS, bowiem ZUS zaliczył do wyliczenia emerytury pracowniczej pewien okres, jednak nie w takim zakresie, jak wskazał KRUS, bowiem uwzględnił jedynie okres półtora roku (od [...] lipca 1987r. do [...] grudnia 1988r.). Skarżąca niezależnie od wykonywania pracy zarobkowej, w tym czasie pracowała również w gospodarstwie rolnym, co powinno mieć znaczenie przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa do emerytury rolniczej. Skarżąca odwołując się do art. 55 ust. 1 u.u.s.r., wskazała, że wbrew stanowisku Prezesa KRUS, otrzymywanie przez Skarżącą świadczenia z ZUS nie stanowi przesłanki wykluczającej możliwość przyznania świadczenia z KRUS w drodze wyjątku, gdyż ww. przepis nie wprowadza takiej negatywnej przesłanki ubiegania się o to uprawnienia. Mowa w nim jedynie o "braku niezbędnych środków utrzymania". Skarżąca otrzymuje świadczenie, które jest o wiele niższe niż minimalna emerytura - 816 zł netto miesięcznie, już po podwyżce. Minimalna emerytura obejmuje natomiast kwotę przekraczającą 1.000 zł miesięcznie. Skarżąca, uzyskując tak niskie świadczenie nie jest w stanie zaspokoić swoich absolutnie podstawowych potrzeb życiowych, przy uwzględnieniu stanu zdrowia skarżącej (konieczność zakupu leków, opłacania wizyt lekarskich), potrzeb związanych z wyżywieniem, dojazdami, utrzymaniem mieszkania, o czym pisała we wniosku z [...] grudnia 2018r. i który podtrzymuje, jako stanowiący integralną część skargi. Prezes KRUS niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny i bez wnikliwości rozpatrzył zebrany materiał dowodowy pod kątem przesłanek z art. 55 ust. 1 u.u.s.r., co czyni skargę uzasadnioną. 3. Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 4. Skarżąca - reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – r.pr. J. Z. - w piśmie procesowym z [...] czerwca 2020r. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na mocy art. 119 pkt 2 P.p.s.a. oraz podtrzymała dotychczasowe stanowisko i oświadczyła, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały uiszczone ani w całości ani w części, wnosząc o ich przyznanie. Dodatkowo wskazała, że Prezes KRUS wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie sytuacji życiowej i rodzinnej Skarżącej oraz brak prawidłowej oceny czy Skarżąca ma i czy może uzyskać środki niezbędne do utrzymania. Doprowadziło to w konsekwencji do naruszenia art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Pełnomocnik, na prośbę Skarżącej wniosła też o przeprowadzenie dowodów z dodatkowych dokumentów, na okoliczność stale pogarszającego się stanu zdrowia Skarżącej, który wymaga stałego i kosztownego leczenia. 5. Prezes KRUS pismem z [...] czerwca 2020r. wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, w związku ze światową pandemią zakaźnej choroby COVID-19, wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2. 6. Sąd wskazuje, że postanowieniem z 1 września 2020r., na mocy art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwana dalej: "P.p.s.a.") dopuścił dokumenty załączone do pisma procesowego z [...] czerwca 2020r. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga jest nieuzasadniona. 2. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd rozstrzyga ponadto w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). 3. W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Prezesa KRUS z [...] maja 2019r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa KRUS z [...] kwietnia 2019r., na mocy której odmówiono Skarżącej przyznania emerytury rolniczej w drodze wyjątku, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 u.u.s.r. - nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do treści art. 55 ust. 1 u.u.s.r. "Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia." Nie ulega wątpliwości, że z ww. przepisu art. 55 ust. 1 u.u.s.r. oraz z dyspozycji art. 19 ust. 1 u.u.s.r. wynikają dwie przesłanki warunkujące przyznanie ubezpieczonemu świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, ubezpieczony powinien osiągnąć wiek emerytalny (u kobiety - 60 lat, u mężczyzny - 65 lat); po drugie, ubiegający się o to świadczenie musi podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat. Z ww. przepisów wynika, że chodzi o niemożliwość uzyskania niezbędnych środków utrzymania wyłącznie ze względu na stan zdrowia i wiek rolnika, przy czym inne okoliczności nie mogą być utożsamiane z brakiem możliwości uzyskania niezbędnych środków utrzymania. Usprawiedliwioną przeszkodą w tym zakresie może być tylko wiek lub stan zdrowia samego wnioskodawcy. U.u.s.r. uzależnia przyznanie ww. świadczenia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia dwóch wyżej wymienionych przesłanek. Tym samym brak choćby jednej z przesłanek wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Ustawowe określenie braku niezbędnych środków utrzymania oznacza, że organ każdorazowo zobowiązany jest zbadać i wykazać czy otrzymywane przez Skarżącą środki utrzymania są niezbędne, to jest takie, bez których nie można się obejść, konieczne, potrzebne, nieodzowne, niezastąpione. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w uzupełnieniu skargi, o naruszeniu przez Prezesa KRUS przepisów prawa procesowego – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – należało wskazać, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wziął pod rozwagę wszelkie okoliczności wynikające z akt administracyjnych, a przede wszystkim te, na które uwagę zwracała Skarżąca i ocenił je właściwe bez naruszania którejkolwiek z zasad przewidzianych w ww. przepisach. Dopuszczono przez Sąd dowody z dokumentów, które wskazują na stan zdrowia Skarżącej nie potwierdzają naruszenia przez organ administracyjny ww. przepisów. Po pierwsze dowody te nie istniały w chwili, gdy Prezes KUS wydawał decyzję, a po drugie w toku postępowania organ nie kwestionował stanu zdrowia Skarżącej. Sąd stwierdza również, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy wskazuje ponadto, że Prezes KRUS uwzględnił całokształt okoliczność istotnych z punktu widzenia art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Organ administracyjny wziął bowiem pod rozwagę, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Dodatkowo Skarżąca nieodpłatnie zamieszkuje w domu z rodziną, w związku z dokonaną razem z mężem na rzecz córki i zięcia darowizną posiadanych nieruchomości, na mocy aktu notarialnego z [...] stycznia 2005r. Dodatkowo pobierane przez Skarżącą świadczenie emerytalno-rentowe z ZUS w zestawieniu ze świadczeniem męża wynosi łącznie ponad 1800 zł. Przyjęcie zatem przez Prezesa KRUS, że powyższe okoliczności wskazują, że Skarżąca nie pozostaje na co dzień bez niezbędnych środków utrzymania, należało uznać za prawidłowe i nienaruszające zasady swobodnej oceny dowodów, jak również zasady prawdy obiektywnej. Oceny te stanowiły ponadto prawidłową wykładnię art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Emerytura rolnicza przyznawana w drodze wyjątku na mocy art. 55 ust. 1 u.u.s.r. jest świadczeniem o charakterze szczególnym, pozwalającym na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Granice uznania wyznaczają określone przesłanki warunkujące. Nie tylko całkowita niezdolność do pracy osoby zainteresowanej będzie szczególną okolicznością, jako że jest stanem udaremniającym i wykluczającym jej aktywność zawodową, lecz także częściowa niezdolność do pracy, poprzez to, że ogranicza i utrudnia możliwość zatrudnienia, może być - przy uwzględnieniu wszelkich aspektów stanu faktycznego sprawy - kwalifikowana w kategoriach szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Należy jednocześnie bardzo wyraźnie podkreślić, że świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Brak niezbędnych środków utrzymania nie może być wyłączną przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Prezes KRUS, rozstrzygając wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 55 ust. 1 u.u.s.r., powinien ocenić, czy Skarżąca spełnia ustawowy warunek, wynikający z dyspozycji art. 19 ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. - podlegania ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu przez okres co najmniej 25 lat. Prezes KRUS, wbrew stanowisku Skarżącej, dokonał w tym zakresie prawidłowych ustaleń i na podstawie dokumentów wynikających z akt administracyjnych sprawy przyjął, że jakkolwiek Skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników nie legitymuje się wymaganym do emerytury rolniczej okresem podlegania rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Z dokumentacji zebranej w sprawie wynika bowiem, że ZUS pismem z [...] kwietnia 2014r. poinformował, że przy ustalaniu prawa i wysokości emerytury pracowniczej zaliczył Skarżącej okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i teściów: od [...] maja 1968r. do [,...] listopada 1970r., od [...] kwietnia 1973r. do [...] kwietnia 1974r. oraz okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] stycznia 1984r. do [...] grudnia 1989r. KRUS w konsekwencji, realizując art. 20 u.u.s.r., uwzględnił pozostały okres pracy w gospodarstwie rolnym od [...] marca 1976r. do [...] grudnia 1982r. - 6 lat i 9 miesięcy. Sąd w związku z tym podzielił stanowisko Prezesa KRUS, że Skarżąca nie legitymuje się okresem 25 lat rolniczego ubezpieczenia społecznego i nie spełnia warunków do ustawowej emerytury rolniczej. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej Skarżącej, ale wskazuje, że badając legalność zaskarżonej decyzji, ograniczony jest do oceny prawidłowości zastosowania przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 55 ust. 1 u.u.s.r., przy jednoczesnym spełnieniu przesłanek wynikających z art. 19 ust. 1 u.u.s.r. Tym samym Sąd, rozumiejąc położenie w jakim znalazła się Skarżąca i biorąc pod uwagę zdrowotne kłopoty Skarżącej i wiążące się z tym wydatki, wskazuje, że oceniając legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, należało podzielić stanowisko Prezesa KRUS, że Skarżąca nie spełniła wszystkich przesłanek niezbędnych do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, a w szczególności nie podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej 25 lat. Już z tego powodu nie było podstaw do przyznania Skarżącej świadczenia w drodze wyjątku. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia sprawy pozostać muszą wszelkie inne kwestie związane ze stanem zdrowia Skarżącej, czy też jej sytuacją materialną. Sąd uznał ponadto o czym mowa wyżej, że Prezes KRUS przeprowadził prawidłowo postępowanie w tej sprawie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i na tej podstawie mógł przyjąć, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 55 ust. 1 w zw. z art. 19 ust. 1 u.u.s.r. Sąd zgadza się ze Skarżącą, że z uwagi na wiek i problemy zdrowotne Skarżącą obciążają dużo większe wydatki związane chociażby z zakupem koniecznych leków, tym niemniej okoliczności te nie są wystarczające do przyznania świadczenia o charakterze typowo ubezpieczeniowym, którym cechuje się świadczenie w drodze wyjątku, przewidziane w art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Powyższe świadczenie w żadnym razie nie może być traktowane, jako świadczenie o charakterze stricte socjalnym, albowiem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy owe potrzeby rzeczywiście są uzasadnione. Warto zauważyć, że ww. potrzeby Skarżącej mogą uzasadniać ewentualne ubieganie się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, czy też o przyznanie innych form pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku, lecz nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do przyznania spornego świadczenie w drodze wyjątku, który przewidziany został przez ustawodawcę w art. 55 ust. 1 u.u.s.r. Sąd, reasumując stwierdza, że zarzut naruszenia art. 55 ust. 1 u.u.s.r. nie jest zasadny. Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Zaskarżona decyzja Prezesa KRUS mieści się więc, wbrew stanowisku Skarżącej, w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu, o które dane fakty zostały ustalone. Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście przesłanek mogących uzasadniać prawo do świadczenia w drodze wyjątku na podstawie 55 ust. 1 u.u.s.r., zaś argumentacja Prezesa KRUS przedstawiona w tym zakresie nie budzi zastrzeżeń. Sąd tym samym, uznał również, że Prezes KRUS nie dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania art. 55 ust. 1 u.u.s.r., wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle ww. przepisu - nie zachodzą podstawy do przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. 4. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło