II SA/Wa 1832/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K.B. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w [...] podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Centralnej Komisji Lekarskiej w [...] podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na rzecz skarżącego K.B. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. K. B. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w [...] podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej, jako: organ lub CKL) z dnia [...] maja 2024 r. utrzymujące w mocy orzeczenie [...] Komisji Lekarskiej w [...] (dalej, jako: organ I instancji) z dnia [...] stycznia 2024 r. o trwałej niezdolności skarżącego funkcjonariusza do służby. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że CKL zapoznała się z odwołaniem skarżącego z dnia [...] stycznia 2024 r. od orzeczenia organu I instancji nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. i całością akt zgromadzonych w przedmiotowej sprawie nie znalazła uzasadnionych przesłanek do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia. CKL podzieliła stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, które zostało ustalone w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a także opinię oceniającego psychiatry w dniu [...] grudnia 2023 i psychologa z [...] grudnia 2023 r. Wobec powyższego CKL na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 398 z późn. zm., dalej także, jako: ustawa) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie orzeczeń obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.. a. art. 15 K.p.a. polegające na zaniechaniu rozpoznania sprawy i ograniczeniu się przez organ odwoławczy do kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji; b. art. 7, 8 ust. 1, 11 i 77 K.p.a. polegające na błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności ustaleń co do stanu zdrowia skarżącego i jego dotychczasowego przebiegu służby oraz postępów leczenia, co w konsekwencji doprowadziło do wydalenia ze służby; 2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a. § 107 pkt 1 rub. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2022 r. poz. 772, dalej, jako: rozporządzenie z 2022 r.), polegające na jego nieprawidłowej wykładni, poprzez przyjęcie, że skarżący podlega pod warunki kat. C w przedmiocie zdolności do pełnienia służby, podczas gdy przepis ten uprawnia organ do zakwalifikowania osoby o opisanym stanie zdrowia do kat. B umożliwiającej pełnienie służby z ograniczeniami, b. § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej, polegające na jego niezastosowaniu, podczas gdy były do tego podstawy w sytuacji, gdy ocena zdrowia skarżącego wypełnia przesłanki opisane we wskazanej w Załączniku do rozporządzenia jednostce chorobowej. W uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2024 r. uczestnik postępowania – Dyrektor Zakładu Karnego w [...] wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz uczestnika wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zdaniem uczestnika orzeczenia obu instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1683, z późn. zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Stosownie do treści art. 6 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: 1) kategoria A – "zdolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby; 2) kategoria B – "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; 3) kategoria C – "niezdolny do służby", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby. Stosownie do art. 32 ust. 1 i 2 ww. ustawy, rejonowa komisja lekarska przeprowadza badanie lekarskie kandydata do służby, funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej, funkcjonariusza zwolnionego z tych służb, emeryta, rencisty, pracownika, kandydata do pracy lub osoby skierowanej do komisji lekarskiej, i sporządza protokół badania komisji lekarskiej, który zawiera wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności, także tych, które nie obniżają zdolności do służby. Komisja lekarska może skierować osobę badaną na badanie specjalistyczne, psychologiczne oraz zlecić wykonanie badań dodatkowych w wyznaczonym terminie. Komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia (art. 33 ust. 1 ustawy). W myśl art. 38 ust. 1 ww. ustawy, rejonowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i zebraniu niezbędnych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej. Orzeczenie zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenia, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 ustawy). Stosownie do art. 42 ust. 1 i art. 43 ust. 1 ww. ustawy, od orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej osobie badanej lub podmiotowi kierującemu tę osobę do rejonowej komisji lekarskiej przysługuje odwołanie do Centralnej Komisji Lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ww. ustawy, CKL po rozpatrzeniu odwołania: (1) utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie albo (2) uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i wydaje nowe, albo (3) uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez rejonową komisję lekarską. CKL nie może wydać nowego orzeczenia na niekorzyść osoby badanej, chyba że zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne z prawem lub zostało wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych (ust. 2). Do postępowania odwoławczego prowadzonego przez CKL stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed rejonowymi komisjami lekarskimi (ust. 3). Z powyższego wynika, że przepisy ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych regulują pewne kwestie proceduralne odmiennie od rozwiązań przyjętych w procedurze określonej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jednakże stosownie do art. 4 ww. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy K.p.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że kontrola orzeczenia komisji lekarskiej przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do badania tego aktu pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach regulujących te kwestie, czy orzeczenie zawiera wszystkie niezbędne elementy, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach ww. ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz rozporządzenia z 2022 r. Sąd administracyjny nie jest władny dokonać oceny prawidłowości postawionej diagnozy, a co za tym idzie kwestii medycznych zawartych w orzeczeniu (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1365/17; z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 654/14). Tym samym, Sąd nie jest uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do służby. Sąd nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań, a tym samym weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z tego punktu widzenia. Sąd natomiast kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby jest z tym materiałem spójna. Sąd kontrolując zaskarżone orzeczenie w zakresie dotyczącym zdolności skarżącego do służby stwierdził, że narusza ono art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Przypomnieć należy, iż organ I instancji w rozstrzygnięciu z dnia [...] stycznia 2024 r. uznał skarżącego za trwale niezdolnego do służby (kategoria C), rozpoznając u niego uzależnienie mieszane, które zakwalifikowano do § 107 pkt 1, rub. 5 Załącznika do rozporządzenia z 2022 r. Skarżący nie zgodził się z tym orzeczeniem i złożył odwołanie. CKL utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W ocenie Sądu, zaskarżone orzeczenie CKL nie zawiera jednak jakiegokolwiek uzasadnienia. Orzeczenie to nie zawiera nawet rozpoznania ani kategorii zdolności kwalifikującej skarżącego do służby. Zaskarżone orzeczenie oprócz przepisu wynikowego tj. art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy, ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że CKL podziela stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, które zostało ustalone w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a także opinię oceniającego psychiatry w dniu [...] grudnia 2023 i psychologa z [...] grudnia 2023 r. Brak w uzasadnieniu wykazania jakichkolwiek samodzielnych ustaleń i ocen zgromadzonego materiału dowodowego. Dostrzec przy tym należy, iż § 107 pkt 1 Załącznika do rozporządzenia z 2022 r. kwalifikuje "Zaburzenia psychiczne, zaburzenia zachowania, zaburzenia nawyków i popędów powodujące uzależnienie" do kategorii zdolności do służby funkcjonariusza – B/C. W objaśnieniach szczegółowych do tego paragrafu wskazano, że według tego paragrafu należy kwalifikować ZUA, zaburzenia spowodowane używaniem środków zmieniających świadomość, zaburzenia nawyków i popędów (impulsów); zaburzenia związane z orientacją seksualną i inne zaburzenia zachowania. Rodzaj uzależnienia należy wpisać w orzeczeniu. Rozpoznanie należy ustalić na podstawie przeprowadzonego badania podmiotowego, dokumentacji z poradni specjalistycznej lub poradni zdrowia psychicznego oraz poradni medycyny pracy Służby Więziennej. W przypadkach wątpliwości diagnostycznych kierować na badania specjalistyczne. W przypadku funkcjonariuszy przy orzekaniu o zdolności do służby należy brać pod uwagę utrzymywanie abstynencji od stwierdzonego uzależnienia, udokumentowane przebyte terapie, motywację do utrzymania abstynencji. Stwierdzone uzależnienie nie wyklucza funkcjonariusza z pełnienia dalszej służby z ograniczeniem. Osoby te należy kwalifikować indywidualnie, zależnie od stopnia upośledzenia sprawności ustroju, biorąc pod uwagę między innymi opinię służbową. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia próżno szukać odniesienia do wszystkich elementów, o jakich mowa w objaśnieniach szczegółowych do § 107 § 1 Załącznika do rozporządzenia z 2022 r. Ma to tym bardziej istotne znaczenie w tej sprawie, iż w przypadku skarżącego powołane rozporządzenia z 2022 r. w § 107 pkt 1, przewiduje kategorie zdolności do służby funkcjonariusza jako B/C, a więc uznanie badanego za niezdolnego (C) należy wyjaśnić i umotywować. Jak już wskazano, sąd administracyjny nie posiadając specjalistycznej wiedzy medycznej, nie ma podstaw do kwestionowania rozpoznanego przez CKL schorzenia skarżącego. Rzecz jednak w tym, że z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynikać musi jasne stanowisko, należycie motywowane i wyjaśnione w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do treści przepisów regulujących tryb postępowania w sprawie orzekania o zdolności do służby funkcjonariuszy Służby Więziennej, jak i stosowanych odpowiednio przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie wydane przez komisję lekarską powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie. Winno ono w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniać zarówno sposób dokonania rozpoznania jak też to, w jaki sposób stwierdzone rozpoznanie przekłada się na możliwość pełnienia przez osobę badaną służby. Powinno więc wyjaśniać medyczne powody postawionej diagnozy i ustalonego rozpoznania, a nie ograniczać się wyłącznie do przywołania dokumentacji medycznej czy postawienia diagnozy (choć nawet tego zabrakło w zaskarżonym oprzeczeniu). Uzasadnienie orzeczenia komisji winno być więc sporządzone tak, aby można było dokonać realnej (a nie tylko pozornej) oceny wydanego rozstrzygnięcia i to na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W przeciwnym razie, wymykać się ono będzie spod jakiejkolwiek kontroli. Stwierdzone uchybienie w postaci braku należytego uzasadnienia orzeczenia w niniejszej sprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.) i w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Rozpatrując ponownie sprawę CKL uwzględni powyższą ocenę prawną i wyjaśni w sposób przekonujący zastosowanie określonej kategorii zdolności skarżącego do służby w związku ze stwierdzonymi schorzeniami. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, oparto o treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Dodatkowo należy wyjaśnić, że zasady zwrotu kosztów postępowania między stronami określone zostały w Dziale V Rozdziale 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wśród przepisów regulujących powyższe brak jest podstawy prawnej dla zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na rzecz uczestnika postępowania. Z tych względów koszty, o których mowa mimo złożenia stosownego wniosku przez reprezentującego uczestnika pełnomocnika nie zostały zasądzone.