II SA/Wa 1880/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym skargi D. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia - odrzucić skargę - D. P. w dniu [...] lipca 2013 r. złożył drogą elektroniczną wniosek do Ministra Finansów o udostępnienie, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.; dalej u.d.i.p.), informacji o pytaniach egzaminacyjnych dla kandydatów ubiegających się uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych użytych w czerwcu 2013 r. Jednoczeń wniósł o doręczanie mu korespondencji w postępowaniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej w myśl uregulowania art. 391 Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Finansów w dniu 14 sierpnia 2013 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił udostępnienia wnioskodawcy żądanej przez niego informacji publicznej. W odpowiedzi na tą decyzję D. P. złożył drogą elektroniczną wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponawiając wniosek w trybie art. 391 Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzje odmawiającą udostępnienia żądanej informacji publicznej. Decyzję doręczył wnioskodawcy za pośrednictwem poczty w dniu [...] września 2013 r. Na powyższe decyzję D. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na pominięcie przez organ wniosku skarżącego, skierowanego w trybie art. 391 k.p.a. o doręczanie mu korespondencji drogą elektroniczną i przesłanie mu papierowej wersji decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego organ zaznaczył, że decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym wobec doręczenia jej skarżącemu przez pocztę, o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez D. P.. Minister Finansów powołał się na treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. IV SA/Po 1112/12, wedle którego skuteczne doręczenie decyzji za pomocą poczty pomimo wniosku strony o doręczanie pism drogą elektroniczną nie stanowi naruszenia prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego brak jest, zdaniem organu, podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. W dniu 25 października 2013 r. skarżący złożył pismo procesowe, w którym zmienił swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie i wniósł o odrzucenie swojej skargi z dnia 9 września 2013 r., jako przedwcześnie złożonej, podnosząc, że zaskarżona przez niego decyzja nie weszła do obrotu prawnego, albowiem nie została prawidłowo doręczona. Powołał się przy tym na treść uzasadnienia do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2012 r. sygn. IV SA/Wa 1024/12, wedle którego organ administracji nie może zignorować wyraźnego żądania strony, aby w postępowaniu administracyjnym dokonywano doręczeń drogą elektroniczną. Pominięcie takiego żądania i w konsekwencji doręczenie – w przedmiotowej sprawie – postanowienia przez pocztę, zdaniem Sądu nie było skuteczne i nie wywołało skutku prawnego w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd wskazał jednocześnie, że doręczanie przez pocztę jest możliwe w razie ziszczenia się warunku przewidzianego w art. 46 § 3 k.p.a. tj. w braku otrzymania w terminie 7 dni od dnia wysłania pisma drogą elektroniczną stosownego potwierdzenia odbioru. Ustosunkowując się do argumentacji organu opartej o treść uzasadnienia wyroku IV SA/Po 1112/12 skarżący wskazał na zniekształcenie przez organ treści w nim zawartych. Zwrócił szczególną uwagę na fakt, iż w powołanej sprawie skarżący nie kwestionował skuteczności doręczenia decyzji, co stanowi istotną różnicę w stosunku do stanowiska przyjętego przez D. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tej ustawy) w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestię stanowi skuteczność doręczenia skarżącemu przez organ administracji skarżącemu decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Procesową formą odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej jest decyzja, do wydania której zgodnie z art. 16 u.d.i.p. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Formę doręczania pism, w tym decyzji administracyjnych, reguluje art. 39 k.p.a. stanowiąc, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Artykuł 391 k.p.a. wprowadza kwalifikowaną formę doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204, z późn. zm.). Obwarowuje jednak ten sposób doręczenia warunkiem wystąpienia przez stronę lub innego uczestnika postępowania z wnioskiem o doręczanie pism drogą elektroniczną lub wyrażenia przez te podmioty zgody na taką formę doręczania. Skarżący zarówno we wniosku wszczynającym postępowanie przed Ministrem Finansów, jak i w jego trakcie złożył wniosek o doręczanie mu korespondencji w sprawie drogą elektroniczną, powołując się na art. 391 k.p.a., spełnił więc przesłankę wynikającą z powołanego przepisu. Pomimo tego organ administracji obie wydane w postępowaniu decyzje doręczył mu wyłącznie za pośrednictwem poczty, czego nie kwestionuje. W takim stanie rzeczy zdaniem Sądu skargę należy odrzucić. Przedmiotowa kwestia skuteczności doręczenia decyzji dokonanego z pominięciem trybu określonego w art. 391 k.p.a. była przedmiotem orzekania sądów administracyjnych. I tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 923/13 wskazano, że "...Użycie zwrotu "wystąpił o doręczenie" oznacza konieczność złożenia przez stronę odrębnego żądania, przy czym może to nastąpić w podaniu wszczynającym postępowanie, jak również na każdym innym etapie toczącego się postępowania. Organ prowadzący postępowanie jest związany oświadczeniem uczestnika od momentu jego otrzymania. Doręczenie dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie "tradycyjne", stąd niedopuszczalne jest doręczenie dokumentu równocześnie w postaci zarówno papierowej, jak i elektronicznej." Podobnie w przytoczonym przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2012 r. sygn. IV SA/Wa 1042/12 podniesiono, że "Z aktualnego brzmienia art. 39¹ § 1 k.p.a. wynika, że organ jest obowiązany doręczać pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, gdy o to wystąpiła strona oraz gdy organ poinformował o tym stronę lub uczestnika postępowania (art. 46 § 4 pkt 1), a ten wyraził zgodę na taką formę doręczania. Organ zatem związany jest wnioskiem pełnomocnika skarżącego o doręczanie pism w sprawie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Kwestia ta nie zależy od uznania organu administracji publicznej, jak było w poprzednim stanie prawnym (doręczenie może nastąpić), sprzed zmiany, która weszła w życie z dniem 17 czerwca 2010 r.". W sprawie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2013 r. o sygn. I OSK 1632/13, który stanowi, że "...W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 14 § 1 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 235), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Oznacza to, że sprawy należy załatwiać w jednej z dwóch form przewidzianych w tym przepisie, a mianowicie w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego. Forma dokumentu elektronicznego nie stanowi przy tym odmiany formy pisemnej, lecz jest odrębną od pisemnej formą załatwiania spraw. Zgodnie z treścią art. 39 i 391 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) w postępowaniu administracyjnym pisma mogą być doręczane albo drogą tradycyjną, czyli za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (art. 39), albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204, ze zm.), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo wyraził zgodę na doręczenie mu pism za pomocą tych środków (art. 391). Podkreślić przy tym należy, że w poprzednim stanie prawnym (art. 391 kpa wszedł w życie z dniem 21 listopada 2005 r., obecne brzmienie otrzymał na mocy ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 40, poz. 230) doręczenie mogło nastąpić w drodze elektronicznej ("doręczenie może nastąpić"), a zatem od uznania organu administracji publicznej zależało, czy doręczać stronie korespondencję za pomocą tych środków. Obecnie zgodnie z nowym brzmieniem powołanego przepisu przyjąć należy, że wybór sposobu doręczania pism w postępowaniu administracyjnym należy do strony." Sąd w niniejszej sprawie podziela argumentację i stanowisko opisane w powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższych ustaleń przyjąć należy, że Minister Finansów uchybił w przedmiotowym postępowaniu normie art. 391 k.p.a., co skutkowało nieskutecznym doręczeniem decyzji stronie postępowania, w konsekwencji czego nie weszła ona do obrotu prawnego. Powyższe prowadzi w ocenie Sądu do konkluzji, że skarga jest w takim stanie rzeczy niedopuszczalna, albowiem wniesiona została od decyzji, która nie weszła jeszcze do obrotu prawnego. Mając to na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, orzeczono jak w sentencji.