II SA/Wa 1892/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Danuta Kania, Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich oddala skargę. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej K.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] o cofnięciu P.K. pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu organ podał, że z uwagi na uzyskanie informacji z Komendy Powiatowej Policji powiatu [...], iż od 2015 r. P.K. pozostaje pod opieką lekarza psychiatrii w związku z depresją, organ I instancji powziął uzasadnione wątpliwości co do jego zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią. Z tego względu, na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, zobowiązał stronę do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń. Wymieniony dostarczył organowi pozytywne dla niego orzeczenie psychologiczne z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] oraz orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]. Komendant Wojewódzki Policji w [...] skorzystał z przysługujących uprawnień i zaskarżył powyższe orzeczenia do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Leczniczego w [...]. W wyniku ponownych badań P.K. uzyskał w trybie odwoławczym orzeczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] i orzeczenie psychologiczne z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 i art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Organ wskazał, że negatywne orzeczenie psychologiczne i lekarskie uniemożliwia zachowanie pozwolenia na broń i w związku z tym organy Policji były zobligowane do cofnięcia P.K. pozwolenia na jej posiadanie. Nie zmienia powyższego faktu pozytywne postrzeganie go w miejscu zamieszkania i środowisku lokalnym. Wyjaśnił, że organy Policji nie mają prawa wglądu do dokumentacji z badań oraz nie uzyskują wiedzy o przyczynach wydania negatywnego orzeczenia. Wiedza ta jest co do zasady zastrzeżona dla lekarza i osoby poddanej badaniom, ponieważ dotyczy jej stanu zdrowia. Organy te nie mają zatem ani możliwości ani wiedzy fachowej, aby ocenić, jakie faktycznie powody stanowiły podstawę do wydania orzeczenia, w myśl którego osoba poddana badaniom nie podsiada zdolności do dysponowania bronią. Organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajdują się informacje dotyczące zdarzenia związanego z użyczeniem broni osobie nieuprawnionej, w ramach którego zabezpieczono jako dowód rzeczowy m.in. broń strony. Okoliczności powyższej, czy postawiono stronie zarzut popełnienia przestępstwa z art. 263 § 3 K.k. organ pierwszej instancji nie ustalił. Wyjaśnienie tych okoliczności nie miałoby jednak, z uwagi na obligatoryjny charakter przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, wpływu na sposób rozstrzygnięcia tej sprawy co do istoty, dlatego brak ten trudno uznać za uchybienie w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.K. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2017 r., a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: a) art. 15 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez uznanie, że depresja należy do zaburzeń psychicznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375) lub należy do osób o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej, b) art. 15 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez uznanie, że jest osobą wykazującą istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i osobą uzależnioną od alkoholu lub substancji psychoaktywnych, c) art. 7 i art. 77 § 1 K.k., poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny, na jakiej podstawie organ uznał, że depresja należy do przyczyn uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń na podstawie przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Skarżący wskazał, że organy Policji są zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, co oznacza, że pierwotne przyczyny wszczęcia postępowania mogą ustać, ulec zmianie albo zostać uzupełnione, ponieważ zostaną ustalone inne lub nowe okoliczności, które będą miały decydujący wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczył, że za podstawę cofnięcia pozwolenia na broń przyjęto negatywne orzeczenie psychologiczne i lekarskie stwierdzające, że nie może dysponować bronią w trybie art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i należy do osób wskazanych w art. 15 ust. 2 i 4 tej ustawy. Orzeczenie nie wyjaśnia jednak, że depresja nie należy do chorób wskazanych w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, ani też tego na jakiej podstawie stwierdzono jego uzależnienie od alkoholu lub substancji psychoaktywnych. Podkreślił, że depresja jest to zaburzenie charakteryzujące się różnymi objawami, które występują przez okres co najmniej 2 tygodni w postaci: zmian nastroju polegających na pogrążeniu się w smutku, przygnębieniu, wygaszeniu zainteresowań, utraty zdolności do odczuwania przyjemności oraz zaburzenia psychoruchowego. Depresja jest z reguły wtórna, a pierwotnym podłożem jest lęk, nerwica, tłumienie emocji. Inne częste objawy pojawiają się w postaci: pogorszenia koncentracji, pamięci, procesów myślowych oraz zaniżenia poczucia własnej wartości. Określanie depresji jako zaburzenia psychicznego, albo przeciwnie, jako choroby somatycznej (czy "endogennej"), jest arbitralne, umowne i właściwie mało uzasadnione, a zatem z pewnością depresja nie należy do zaburzeń psychicznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231 poz. 1375), gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy ilekroć przepisy niniejszej ustawy stanowią o osobie z zaburzeniami psychicznymi, odnosi się to do osoby chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne), upośledzonej umysłowo, wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym; lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej; wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Zaznaczył, że nie jest uzależniony od alkoholu lub substancji psychoaktywnych, zatem twierdzenia organu są niepoparte żadnymi dowodami. W jego ocenie badania nie wykazały także zaburzeń funkcjonowania psychologicznego. Skarżący stwierdził, że jest całkowicie zdolny do posługiwania się bronią myśliwską, gdyż nie wykazuje istotnych zaburzeń funkcjonowania psychologicznego. Od wielu lat jest myśliwym, a z przedstawionych w toku postępowania administracyjnego opinii wynika, że jest postrzegany jako osoba sumienna, uczciwa i koleżeńska. Podkreślił również, że depresja nie jest wskazana w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego jako choroba. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, z późn. zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na reglamentacyjny charakter uprawnienia do posiadania broni, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Z kolei pozwolenia na broń nie wydaje się m.in. osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (art. 15 ust. 1 pkt 3). Natomiast w myśl art. 15 ust. 5 ustawy, w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 – 4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości fakt, że wobec uzyskanej informacji o pozostawaniu P.K. od 2015 r. pod opieką lekarza psychiatrii w związku z depresją, zaistniało dostatecznie uzasadnione podejrzenie, iż może on należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 i pkt 3 ustawy. W tej sytuacji organ mógł go zobowiązać do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz do przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń. Do czynności takich właściwi są wyłącznie psycholodzy upoważnieni na mocy przepisów ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r., poz. 2210), a orzeczenie powinno spełniać określone dla niego w załączniku do rozporządzenia wymogi. W myśl art. 15h ust. 1 i 2 ustawy o broni i amunicji od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie, które przysługuje tak osobie badanej, jak i komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Zgodnie z art. 15h ust. 3 tej ustawy odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (pkt 1); jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (pkt 2); podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej (pkt 3), a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7). Bezsporne jest, że w dostarczonym przez P.K. orzeczeniu psychologicznym z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] i orzeczeniu lekarskim z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] stwierdzono, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy o broni i amunicji i wobec powyższego może dysponować bronią. Jak wynika z akt sprawy Komendant Wojewódzki Policji w [...] skorzystał z możliwości weryfikacji orzeczenia lekarskiego i psychologicznego oraz złożył odwołania od wydanych orzeczeń w celu jednoznacznego określenia zdolności psychofizycznej wymienionego do dysponowania bronią. W związku z powyższym orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], wydanym przez upoważnionego psychologa do badań psychologicznych osób występujących lub posiadających pozwolenie na broń – mgr I.S. oraz orzeczeniem lekarskim z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], wydanym przez lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób występujących lub posiadających pozwolenie na broń – R.M. stwierdzono, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 oraz art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i wobec tego nie może dysponować bronią. Organy Policji wydając decyzje zarówno w I, jak i w II instancji, wskazały na wiążącą moc powyższych negatywnych orzeczeń lekarskiego oraz psychologicznego i tym samym brak możliwości weryfikowania ich w ramach prowadzonego postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie lekarskie i psychologiczne wydane w trybie odwołania są ostateczne, a więc niepodważalne. W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nimi związane i nie mogą dokonywać ich oceny. Niezależnie od powyższego każde z tych orzeczeń (psychologiczne lub lekarskie) z osobna, ma znaczenie w sprawie w ten sposób, że jeżeli jedno z nich dyskwalifikuje stronę do posiadania pozwolenia na broń, to drugie z nich nawet, jeśli jest pozytywne, nie ma znaczenia dla oceny zdolności do posiadania broni. Ponadto podnieść należy, że skoro badania ogólne, badania psychologiczne, w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze, a nadto konsultacje specjalistyczne przewidziane w rozporządzeniu, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń i takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II OSK 1273/04, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), zaś Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. W tej sytuacji, zarówno Komendant Wojewódzki Policji w [...], jak i Komendant Główny Policji nie byli upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego oraz dokonywania ich oceny w ramach swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że skoro lekarz i psycholog w ostatecznej opinii stwierdził brak zdolności skarżącego do posiadania broni to powoływanie kolejnych psychologów do wydawania opinii jest zbędne i następna opinia nie może być uznana za istotny dowód w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 298/13, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego są chybione. Zwrócić trzeba też uwagę, że zwalczaniu niekorzystnego dla strony orzeczenia służy tryb kontrolny przewidziany w art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji. W świetle wskazanych uregulowań, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Kontrolę przeprowadza odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, posiadający pisemne upoważnienie właściwego wojewody. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się protokół (art. 15j ust. 1 ustawy). Odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownik tego podmiotu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu, ma prawo do wniesienia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz ustaleń zawartych w protokole (art. 15j ust. 6 ustawy). Na podstawie ustaleń kontroli wojewoda może przedstawić odpowiednio lekarzowi upoważnionemu lub psychologowi upoważnionemu, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownikowi tego podmiotu, w wystąpieniu pokontrolnym zalecenia pokontrolne nakazujące usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określa termin ich wykonania (art. 15j ust. 7 ustawy). Z kolei w przypadku nieusunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie, o którym mowa w ust. 7, wojewoda składa wniosek do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji prowadzącego rejestr o wykreślenie z rejestru lekarzy upoważnionych lub z rejestru psychologów upoważnionych odpowiednio lekarza upoważnionego lub psychologa upoważnionego, których czynności były przedmiotem kontroli (art. 15j ust. 8 ustawy). W świetle powyższego stanowiska należy stwierdzić, że skarżący mając wątpliwości co do postępowania lekarza i psychologa, po wydaniu orzeczeń, mógł sam skorzystać z możliwości weryfikacji w trybie kontroli wojewody niekorzystnego dla niego orzeczeń, co jak wynika ze skargi, do momentu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie uczynił. Wystąpienie do wojewody nie jest obwarowane żadnym terminem, a jak wynika z akt sprawy organ udzielił mu w tym zakresie wyjaśnień w treści decyzji. Ponadto, na co słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, powyższe uprawnienie wynika z ustawy o broni i amunicji, którą posiadacz powinien znać, bowiem z jej znajomości zdaje egzamin ubiegając się o wydanie pozwolenia na broń. Nieuzasadniony jest także zarzut skarżącego co do niewyjaśnienia wątpliwości związanych z dwoma odmiennymi orzeczeniami psychologicznymi. Jak wspomniano wcześniej orzeczenie wydane w trybie odwoławczym jest ostateczne, co oznacza, że orzeczenie wydane w I instancji traci moc w momencie wydania orzeczenia ostatecznego odmiennej treści. W tej sytuacji istnieje tylko jedno ostateczne orzeczenie psychologiczne, które jest dla organów Policji wiążące. W tym stanie rzeczy brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutów P.K. odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Należy wskazać, że zarzuty skarżącego zmierzają bowiem w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznych orzeczeń wydanych przez uprawnione do tego osoby. W oparciu o ostateczne orzeczenie psychologiczne z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] i ostateczne orzeczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] organy Policji były zobowiązane do wydania decyzji cofającej skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, że dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09, publ. LEX nr 606704). Sformułowanie art. 18 ust. 1 ustawy "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne i oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 1-6. Reasumując, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy o broni i amunicji są niezasadne. Sąd nie dostrzegł także naruszeń prawa procesowego, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.