II SA/Wa 1903/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, , Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2007 r. i odmówił przyznania małoletnim: U. i N. M., reprezentowanym przez matkę A. M., renty rodzinnej po zmarłym ojcu A. M. w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: • jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; • nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; • nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; • nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że wszystkie te przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ wskazał również, iż renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, a zatem w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwały tej osobie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przesłanka szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 83 ustawy odnosi się do osoby zmarłej. Za okoliczność taką uważa się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową danej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. W toku postępowania organ ustalił, że ostatnio udowodniony okres składkowy zmarłego przypadał na dzień [...] września 1998 r. i od tej daty do daty zgonu w dniu [...] czerwca 2005 r., przez ponad 6 lat, nie został udokumentowany żaden okres, za który zostałyby opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. Wyjaśnił również, że we wskazanym okresie zmarły ojciec dzieci był osobą zdolną do pracy - nie była bowiem wobec niego orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Organ wskazał, iż choroba alkoholowa zmarłego nie jest okolicznością usprawiedliwiającą przerwę w zatrudnieniu, szczególnie w sytuacji, gdy zmarły nie podejmował leczenia. W aktach sprawy znalazło się bowiem zaświadczenie z Przychodni Specjalistycznej [...] z dnia 25 lipca 2005 r., z którego wynika, iż zmarły zgłosił się tylko jeden raz na konsultacje w ww. Poradni. Dodatkowo organ podniósł, iż łączny udokumentowany okres składkowy ojca dzieci wynoszący 13 lat, 7 miesięcy i 21 dni jest nieadekwatny do wieku zmarłego, tj. [...] lat. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Stwierdziła, iż choroba alkoholowa zmarłego była okolicznością szczególną i w pełni usprawiedliwiała przerwy w zatrudnieniu ojca dzieci. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 80 kpa, przez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Skarżąca podkreśliła również swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia jej i jej dzieciom godne życie. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga, nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 cytowanej ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), chyba że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien więc przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc w toku podejmowanych czynności procesowych musi prawidłowo stosować przepisy kodeksu. Natomiast zgodnie z określonymi w art. 7 zasadami: prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz opisanej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także wyrażonej w art. 9 zasady obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej, organ prowadzący postępowanie powinien podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Musi więc, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie zebranego materiału powinien on dokonać oceny uznając daną okoliczność za udowodnioną (art. 80 kpa). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych słusznie stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W pierwszej kolejności oceniane są okoliczności wskazujące na to, czy zmarły ojciec nie wypracował świadczenia na skutek zaistnienia szczególnych okoliczności. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ocenił, iż w sprawie brak jest szczególnych okoliczności, dla których zmarły A. M. nie wypracował świadczenia. Zaprzestał on bowiem zatrudnienia na ponad 6 lat przed datą zgonu. W tym okresie był zdolny do pracy ponieważ nie orzeczono w stosunku do niego całkowitej niezdolności do pracy. Podnoszony zaś przez skarżącą alkoholizm zmarłego jako okoliczność, która spowodowała, że nie podejmował on pracy nie może być brana pod uwagę, bowiem zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych, nieleczona choroba alkoholowa nie jest uznawana za okoliczność usprawiedliwiającą przerwy w zatrudnieniu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1544/06). Nie można bowiem wnioskować z jednego, przedstawionego przez żonę zmarłego zaświadczenia, o jednorazowym zgłoszeniu się na konsultacje do Poradni [...], że zmarły podejmował walkę z nałogiem. Ponadto sama skarżąca przyznaje, iż jej zmarły mąż nie podejmował prób leczenia. Tak więc nałóg uniemożliwiający podjęcie stałej pracy, taki jak alkoholizm nie może usprawiedliwiać braku zatrudnienia, tym samym nie stanowi okoliczności szczególnej o której mowa w art. 83 cytowanej ustawy. Dodać należy, iż podnoszona przez skarżącą trudna sytuacja materialna nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż nie stanowi ona jedynego kryterium do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Brak zaś spełnienia przez wnioskodawczynię którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.