II SA/Wa 1968/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości oddala skargę. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymał w mocy postanowienie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie przekazania wniosku J. G. według właściwości. W uzasadnieniu organ wskazał, iż [...] J. G.zwrócił się w dniu [...] sierpnia 2009 r. do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji personalnej Dowódcy Marynarki Wojennej z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia na stanowisko służbowe w części dotyczącej grupy uposażenia. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] przekazał wniosek oficera do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Ministrowi Obrony Narodowej. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie oficer zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie prawa, ponieważ w jego ocenie organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku jest Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Minister Obrony Narodowej w postanowieniu utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazał, iż zażalenie oficera nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdził, iż organ I instancji dokonał prawidłowej ceny stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Organ powołując się na orzecznictwo sądów wyjaśnił, iż właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę organ powołał się na treść art. 44 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji, zgodnie z którym organem właściwym do wyznaczania na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk żołnierzy zawodowych był dowódca rodzaju Sił Zbrojnych (w analizowanej sprawie Dowódca Marynarki Wojennej), w odniesieniu do stanowisk służbowych do stopnia etatowego podpułkownika (komandora porucznika), włącznie w podległych jednostkach wojskowych. Z załącznika do decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 319/Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 listopada 2003 r. (Dz. Urz. MON NR 18, poz. 196), wynikało natomiast, iż Minister Obrony Narodowej był wówczas organem wyższego stopnia. Dodatkowo organ wskazał, iż w aktualnie obowiązującym stanie prawnym w art. 44 ust. 1 pkt 3 organem właściwym jest Minister Obrony Narodowej, co oznacza, iż właściwym do rozpoznania wniosku oficera również byłby ten organ, ponieważ zgodnie z zapisem art. 157 § 1 kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez ministra jest ten organ. Powyższe rozważania, zdaniem organu, wskazują, iż Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego prawidłowo zastosował art. 65 § 1 kpa, zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. G. wniósł o uchylenie postanowienia I i II instancji. Oświadczył, iż nie zgadza się z argumentacją organów. Wskazał, iż już w zażaleniu wyjaśniał, iż Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej nie może w jakikolwiek sposób zajmować się jego sprawą ponieważ ma on być świadkiem w toku postępowania administracyjnego. Tymczasem zarówno z czynności prowadzonych w sprawie, jak i oznaczeń wydanego postanowienia wynika, iż sprawą wniosku zajmował się ten organ. Ponadto skarżący stwierdził, że wskazanie Ministra Obrony Narodowej jako organu właściwego do rozpatrzenia jego wniosku jest nieprawidłowe, skoro sprawą tą od samego początku zajmował się Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentacje wyrażona w zaskarżonych postanowieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe, aczkolwiek z motywów innych niż zawarte w jego uzasadnieniu. Zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.), Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem, skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia tego, jaki organ jest właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej Dowódcy Marynarki Wojennej. Problem dotyczył więc określenia organu nadrzędnego nad Dowódcą Marynarki Wojennej. Wbrew wywodom organu administracji, odpowiedzi na powyższe pytanie nie sposób skuteczne upatrywać w Decyzji Ministra Obrony Narodowej nr 53 z późniejszymi zmianami, w sprawie bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, wydanej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania MON (Dz. U. Nr 94 poz. 426), oraz statutu MON. Powyższa decyzja nie należy bowiem do kategorii prawa powszechnie obowiązującego. W myśl art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa są wyłącznie: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Omawiana decyzja Ministra Obrony Narodowej jest zaś jedynie aktem prawnym rangi wewnętrznej. Stąd zapisów przedmiotowej decyzji nie sposób skuteczne używać w celu ustalenia organu nadrzędnego nad Dowódcą Marynarki Wojennej. Pogląd zbieżny z powyższym zaprezentował m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1252/08 stwierdzając, iż: "o właściwości organu do rozpoznawania spraw administracyjnych stanowią przepisy prawne regulujące jego kompetencje, które zawarte są w ustawach o charakterze materialno prawnym i które powinny być stosowane łącznie z przepisami prawa ustrojowego, zwłaszcza gdy ustala się właściwość rzeczową, w tym instancyjną". Również Wojewódzki Sad Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2147/07 wskazał, iż: "Regulamin organizacyjny Ministerstwa Obrony Narodowej nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego". W świetle powyższych wywodów, oraz wobec faktu, iż ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr.141, poz. 892), nie zawiera zapisu, który wskazywałby organy nadrzędne, a więc właściwe do rozpoznania odwołania od decyzji wydawanych przez organy administracji I instancji, ustalenia organu właściwego w niniejszej sprawie należy dokonać w oparciu o przepisy art. 17 pkt 3 k.p.a. W myśl zaś tego przepisu, organem nadrzędnym będzie właściwy minister – czyli w niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej. Przedmiotowe konkluzje pozostają w zgodzie z wolą ustawodawcy, który w art. 8 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazał, iż od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie, żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia na zasadach określonych w k.p.a. Z treści tego przepisu należy wywodzić, iż w kwestii będącej istotą niniejszej sprawy ustawodawca odwołał się do zapisów k.p.a. dla ustalenia sposobu prowadzenia postępowania odwoławczego, jak również dla ustalenia, w oparciu o zapisy k.p.a. organu wyższego stopnia – a więc właściwego do rozpoznania odwołania. Stąd więc również należy wywieść, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Dowódcę Marynarki Wojennej będzie Minister Obrony Narodowej. Wobec powyższego skarżone postanowienie jawi się jako prawidłowe, gdyż wskazuje Ministra Obrony Narodowej jako organ wyższego stopnia. W świetle powyższego, za nietrafne należy zaś uznać stanowisko skarżącego zgodnie z którym, organem właściwym jest Szef Sztabu Generalnego. Sąd nie podziela także stanowiska organu odnośnie określenia daty, na którą należy badać kwestie właściwości. Ustalając właściwość należy bowiem badać to, jaki organ jest organem wyższego stopnia nad Dowódcą Marynarki Wojennej lecz w chwili złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności. Dla ustalania właściwości ta data będzie miała decydujące znaczenie. Wbrew stanowisku organu, który przy ustalaniu właściwości rzeczowej odsyła do przepisów prawa materialnego, przepisami tymi nie będzie Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 2007 r. zmieniająca podporządkowanie Dowódcy Marynarki Wojennej. Nadto przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie wydania decyzji, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, będą miały znaczenie, lecz jedynie dla oceny merytorycznej wniosku. Nie znajdą zaś zastosowania w postępowaniu mającym na celu ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał sporną decyzję. Za powyższym przemawia także fakt, iż stosując wykładnię prezentowaną przez organ, w pewnych sytuacjach nie byłoby możliwe przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Miałoby to miejsce wtedy, gdy w chwili obecnej nie istnieje już organ wyższego stopnia nad organem który wydał kwestionowaną decyzję. Powyższy pogląd jest zbieżny z tym, jaki zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1788/07 stwierdzając, iż : "podejmując postępowanie o stwierdzenie nieważności kwestionowanego postanowienia, organ musi wykazać, na podstawie obecnie obowiązujących przepisów określających jego właściwość, iż jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowane postanowienie". Przedmiotowe stanowisko Sąd w pełni zaś podziela. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd nie miał uprawnień do tego, aby rozstrzygać podnoszoną w skardze kwestię wyłączenia pracowników Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej. Ta materia może bowiem być dopiero podnoszona przez skarżącego w sytuacji, gdy ustalony już zostanie prawomocnie organ właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności . Do tego czasu, zarzuty związane z wyłączeniem pracowników powyższego departamentu, uznać należy za przedwczesne. W tym stanie sprawy stwierdzając, iż skarżone postanowienie co do treści jest zgodne z prawem, oraz nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).