II SA/Wa 1982/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi J. R. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę Uchwałą z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], Zarząd Dzielnicy [...], działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 6 ust. 1 pkt 2, § 45 pkt 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 9305) oraz § 35 ust. 1, § 4, § 22 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz z 2019 r. poz. 14836, z późn. zm.), dalej "uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali", nie zakwalifikował J. R., (dalej "skarżący") do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący (ur. 1992 r., stan cywilny: żonaty) prowadzący 1-osobowe gospodarstwo wystąpił z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego [...]. Dalej organ podał, że zgodnie z § 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełnią kryteria określone w § 5 oraz określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9, natomiast w myśl § 32 ust. 8 - niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organ podniósł, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2023 r. złożył wniosek o pomoc mieszkaniową nie wskazując aktualnego miejsca zamieszkania. W załączniku nr [...] do wniosku podał, że aktualnym miejscem pobytu jest lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], a ostatni stały adres zamieszkania był w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W związku z powyższym organ wezwał skarżącego pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. do wskazania faktycznego miejsca zamieszkania wraz z dokumentem potwierdzającym. W oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. skarżący podał, że zamieszkuje tam gdzie się da (przystanki, klatki schodowe). Pismem z dnia [...] maja 2023 r. organ poinformował wnioskodawcę, że ubiegając się o pomoc mieszkaniową należy złożyć odpowiednie dokumenty potwierdzające warunki zamieszkania bądź przedstawić dokument pozwalający na zwolnienie z ww. obowiązku. W oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. skarżący nie wskazał miejsca zamieszkania, ponadto poinformował, że nie będzie zamieszkiwał w placówkach dla osób bezdomnych ponieważ widuje się z dziećmi, a w ww. placówkach występują wszy. Organ podniósł, że w związku z powyższym nie uzyskano, żadnego dokumentu umożliwiającego jednoznaczne stwierdzenie gdzie aktualnie zamieszkuje/przebywa skarżący. Ośrodek Pomocy Społecznej dla Dzielnicy [...] potwierdził, że skarżący jest osobą w kryzysie bezdomności jednocześnie stwierdzając, że nie ma możliwości potwierdzenia miejsca jego pobytu. Końcowo organ wskazał, że wniosek skarżącego został zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową w dniu [...] czerwca 2023 r. i uzyskał opinię negatywną. W tej sytuacji Zarząd Dzielnicy [...], negatywnie rozstrzygnął ww. wniosek w oparciu o § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali z uwagi na brak podstaw do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Na powyższą uchwałę skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że nie przesłuchano skarżącego. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie wziął pod uwagę § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, która stwierdza, że jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Organ jednak nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej skarżącego, tym samym dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i naruszył prawa skarżącego podejmując zaskarżoną uchwałę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej o oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale. Organ wyjaśnił ponadto, że badając sprawę o pomoc mieszkaniową bierze pod uwagę kryteria określone w § 4 uchwały w sprawi zasad wynajmowania lokali mówiące o tym, że pomoc mieszkaniową można udzielić osobą spełniającym kryteria określone w § 5 oraz 7. Skarżący nie dostarczając dokumentów umożliwiających analizę wniosku w oparciu o § 7 ust. 1 oraz § 7 ust. 2 (kryterium metrażowe), nie dał podstaw organowi do zbadania ww. kryterium do udzielenia pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu [...]. Organ ma obowiązek zbadać warunki zamieszkiwania wnioskodawcy w celu dokonania oceny, czy kwalifikują go one do ich poprawy. Jeżeli wnioskodawca nie ujawnia w jakich warunkach zamieszkuje, zasłaniając się twierdzeniem o pozostawaniu w bezdomności, to organ nie może udzielić pomocy mieszkaniowej. Ponadto organ wyjaśnił, że nie zastosowano § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował miejsca faktycznego pobytu. Wnioskodawca w swoim oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. wskazał, że nie zamierza korzystać z żadnych ośrodków dla osób bezdomnych, ze względu na to, że zamieszkują tam narkomani, alkoholicy i osoby które mają we włosach wszy oraz to, że woli spać na klatkach schodowych i w pustostanach. Zgodnie z ww. paragrafem Zarząd Dzielnicy może zwolnić z kryterium metrażowego osobą znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, jednakże może nastąpić to na podstawie pełnej analizy sprawy. skarżący nie przedstawiając, żadnego dokumentu mimo wielokrotnych wezwań nie pozwala na przeprowadzenie pełnej analizy jego aktualnej sytuacji życiowej. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty skargi. Dodatkowo zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenie § 32 ust. 1 i 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali poprzez wybiórczą i pobieżną analizę materiału dowodowego, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenia faktyczne w zakresie miejsca pobytu skarżącego i odmowę zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że skarżący w oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. wskazał, że nie posiada miejsca zamieszkania, zaś Ośrodek Pomocy Społecznej dla Dzielnicy [...] potwierdził, że skarżący znajduje się w kryzysie bezdomności. Pomimo okoliczności wprost wynikających z tych dokumentów, tj. że skarżący jest osobą w kryzysie bezdomności, organ poprzestał na stwierdzeniu, iż skarżący zasłania się swoimi twierdzeniami o bezdomności, a przez to nie wykazał swojego miejsca zamieszkania lub pobytu. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący aktualnie przebywa w miejscu swojej pracy, gdzie nocuje, stąd organ w myśl § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali może dokonać bezpośredniej oceny faktycznych warunków mieszkaniowych skarżącego. Na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący aktualnie (od lutego 2024 r.) przebywa w miejscu pracy. Wskazał też, że sytuacja rodzinna skarżącego jest trudna, jest w trakcie rozwodu. Skarżący oświadczył, że nie uczestniczył w indywidualnym programie wychodzenia z bezdomności, nie pobierał również świadczeń z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać́ orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę̨ na uchwałę̨ lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność́ tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały w pierwszej kolejności wskazać należy, że uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725). Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić́ o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 997/09; orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść́ również do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic [...]na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.(Dz. Urz. Woj. Maz. 2019 r. poz. 14836, z późn. zm.). Stosownie do treści 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. Zgodnie natomiast z § 7 ust. 1 tej uchwały w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej uchwały przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-4, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2 w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. Osoba występująca z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej musi zatem spełnić m.in. określone w § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, tzw. kryterium metrażowe. Z kolei ustalenie, czy wnioskodawca spełnia to kryterium jest obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Zwrócić należy uwagę, że § 7 ust. 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali określa wyjątki, w których kryterium metrażowe nie musi być spełnione. Jednym z takich przypadków jest bezdomność osoby wnioskującej (§ 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali). Podkreślenia jednak wymaga, że aby osoba bezdomna aby mogła zostać wyłączona z obowiązku spełnienia kryterium metrażowego musi w świetle powyższego przepisu realizować indywidualny program wychodzenia z bezdomności lub, przedstawić zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej w [...] potwierdzające korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności. Skarżący nie wykazał, że należy do wskazanej wyżej kategorii osób. Organ wobec wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącego wezwał go pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. do złożenia oświadczenia co do tego, gdzie aktualnie zamieszkuje bądź przebywa oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających tą okoliczność. Skarżący w oświadczeniu z [...] maja 2023 r. wskazał, że zamieszkuje tam gdzie się da, tj. w pustostanach lub klatkach schodowych. Wobec takiego oświadczenia skarżącego organ pismem z dnia [...] maja 2023 r. ponownie wezwał skarżącego o dokument potwierdzający miejsce zamieszkania lub pobytu. W tym wezwaniu organ poinformował skarżącego, że przy rozpatrywaniu wniosków ubiegających się o udzielenie pomocy mieszkaniowej badane są warunki mieszkaniowe wnioskodawcy. Organ też wyjaśnił, powołując się na § 7 ust. 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, że warunki mieszkaniowe nie podlegają ocenie w przypadku osób zamieszkujących np. w noclegowniach, ośrodkach dla bezdomnych, pomieszczeniach do krótkotrwałego pobytu, jednakże wnioskodawca jest zobowiązany przedstawić stosowny dokument, np. potwierdzający czas pobytu w placówce lub podpisania umowy o realizacji indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności, bądź pobierania świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności. Skarżący udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, jednakże nie wskazał miejsca zamieszkania, ani też nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że należy do kręgu osób wskazanych w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Zauważyć należy, że z dołączonych do akt sprawy pism Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2023 r. oraz z [...] czerwca 2023 r. wynika, że skarżący jest osobą bezdomną. Pisma te nie potwierdzają jednak aby skarżący realizował indywidualny program wychodzenia z bezdomności. W piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. wprost stwierdza się zaś, że skarżący nie korzysta z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej. Na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. skarżący potwierdził, że nie uczestniczył w indywidualnym programie wychodzenia z bezdomności oraz że nie pobierał świadczeń z pomocy społecznej. Prawidło zatem organ przyjął, że skarżący nie należy do kręgu osób wymienionych w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, w przypadku których nie podlega badaniu spełnienie kryterium metrażowego warunkującego udzielenie pomocy mieszkaniowej. Kierowane do skarżącego wezwania z dnia [...] kwietnia 2023 r. oraz [...] maja 2023 r. były w pełni uzasadnione. Wobec zaś tego, że skarżący nie wskazał miejsca zamieszkania lub pobytu, ani też nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że należy on do kręgu osób wskazanych w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokal organ prawidłowo oparł się na § 32 ust. 8 tej uchwały i odmówił skarżącemu udzielenia pomocy mieszkaniowej. Przepis ten stanowi, że niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Podnieść należy, że organ podjął wszelkie możliwe działania w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącego. W tym celu kierował do skarżącego dwukrotnie opisane wyżej wezwania, jak również pismem z dnia [...] maja 2023 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] o udzielenie informacji o skarżącym. Z uzyskanej odpowiedzi przede wszystkim nie wynikało, że skarżący należy do kręgu osób określonych w 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Opisana także została szeroko sytuacja rodzinna skarżącego, jak również wskazano, że pracuje on zawodowo i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości ok. 3,5 tys. złotych. Nie można w tej sytuacji czynić organowi zarzutu, iż nie skorzystał on z uprawnienia przewidzianego w § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Przepis ten stanowi, że jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 i 3. Zauważyć należy, że ta kompetencja organu ma charakter uznaniowy. Organ zaś w niniejszej sprawie dokonał wyczerpujących ustaleń obejmujących przesłanki zwolnienia z warunków, o których mowa w § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Biorąc powyższe pod uwagę, brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Organ prawidłowo odmówił zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zarzuty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2024 r. nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.