II SA/Wa 1988/11
WyrokWSA w Warszawie2011-12-06
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Anna Mierzejewska, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy trudna sytuacja materialna i sprawowanie opieki nad dziećmi oraz rodzicami mogą stanowić podstawę do przyznania renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nawet jeśli wnioskodawca nie wykazał się wybitnymi zasługami lub nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi?Ratio decidendi
Trudna sytuacja materialna i sprawowanie opieki nad dziećmi oraz rodzicami, choć zasługują na społeczne uznanie, same w sobie nie stanowią wystarczającej podstawy do przyznania renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten wymaga wykazania się wybitnymi zasługami w określonej dziedzinie aktywności lub zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych, a renta specjalna nie jest świadczeniem socjalnym zastępującym pomoc społeczną.Stan faktyczny
M. B. wniosła o przyznanie renty specjalnej po odmowie dalszego wypłacania renty rodzinnej przez ZUS, wskazując na trudną sytuację materialną, brak wykształcenia i zawodu, konieczność opieki nad dziećmi i rodzicami oraz problemy zdrowotne. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała się wybitnymi zasługami ani nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi, a jej sytuacja materialna nie może być jedyną przesłanką. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Ewa Marcinkowska (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania M. B. renty specjalnej.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2011 r. M. B., powołując się na art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) wystąpiła do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty rodzinnej po zmarłym mężu T. B..
W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że ZUS Inspektorat w B. odmówił jej dalszego wypłacania renty rodzinnej po zmarłym mężu. Powodem był fakt, że ukończyła 50 lat, a dzieci z ich małżeństwa (urodzone w 1985 r. oraz 1987 r.) usamodzielniły się. Podała, że pozostała bez środków do życia, ponieważ renta rodzinna była jej jedynym źródłem utrzymania. Wyjaśniła także, że nie posiada wykształcenia, ani żadnego wyuczonego zawodu, albowiem całe życie zajmowała się domem. Dzieci we wczesnym dzieciństwie zostały osierocone i od tego czasu zajmowała się nimi wyłącznie sama. Ponadto wskazała, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Bx. z dnia [...] maja 1995 r. została ustanowiona rodziną zastępczą dla trójki małoletnich wówczas dzieci. Dzieci te pozostawały w jej rodzinie i były przez nią wychowywane do czasu usamodzielnienia się. M. B. podała również, że jej trudna sytuacja odbija się na jej zdrowiu i skutkuje koniecznością leczenia psychiatrycznego.
W piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r. Prezes Rady Ministrów wyjaśnił M. B., że nie posiada uprawnień do przyznawania rent rodzinnych oraz nie rozstrzyga sporów w zakresie prawa do wskazanego świadczenia. Poinformował, również, że dożywotnie prawo do renty rodzinnej po mężu nabyłaby w sytuacji, gdyby osiągnęła wiek 50 lat, nie później niż w ciągu 5 lat od osiągnięcia przez najmłodsze z jej dzieci 16 lat, bądź 18 lat w przypadku kontynuowania nauki.
Ponadto organ wezwał M. B. do uzupełnienia wniosku i nadesłanie dodatkowych dokumentów niezbędnych do wydania decyzji.
Organ zwrócił się również – pismem z dnia 22 kwietnia 2011 r. – do Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego o ustalenie aktualnej sytuacji socjalno-bytowej M. B.
W piśmie z dnia 14 maja 2011 r. M. B. podniosła, że jej sytuacja zdrowotna i materialna jest wyjątkowa na tle innych osób, które nie mają prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych. Wyjaśniła, że po śmierci męża mieszkała razem z dwójką małoletnich dzieci u swoich rodziców. Matka jej była chora i musiała się nią opiekować. Wyjaśniła również okoliczności ustanowienia jej osoby rodziną zastępczą dla dzieci zmarłej kuzynki. Podniosła, że dzieci te ukończyły szkoły, każde z nich zdobyło zawód i są porządnymi ludźmi. W jej ocenie podjęcie się funkcji rodziny zastęczej, w sytuacji gdy była wdową, miała dwoje swoich małoletnich dzieci oraz chorą matkę, był jej dużym osiągnięciem. Wskazała, że być może nie było to osiągnięcie dla kraju, czy ogółu społeczeństwa, ale na pewno dla samych dzieci i jej rodziny. M. B. podała także, że od śmierci męża, aż do pełnoletności dzieci nie pracowała zawodowo. Wskazała rówież, że zaczęła się opiekować również ojcem, który przeszedł zawał mózgu. Obecnie oboje jej rodzice są schorowanymi ludźmi i potrzebują ciągłej opieki.
W dalszej części wskazanego wyżej pisma M. B. opisała sytuację życiową jej dzieci. Wyjaśniła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ani z dziećmi, ani z rodzicami. Podała też, że nie może liczyć na pomoc finansową dzieci.
Wnioskodawczyni wyjaśniła także, że jest skromną, prostą osobą mieszkającą na wsi. Nie miała sposobności, aby zasłużyć się w jakiś wybitny, indywidualny sposób dla kraju lub społeczeństwa. Starała się jednak pomagać rodzinie i otaczała ją opieką. Ciężko dla nich pracowała i stara się to robić nadal, mimo że sama jest chora.
W piśmie z dnia 19 maja 2011 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w By. przedstawił informacje na temat sytuacji socjalno-bytowej M. B. W piśmie tym wskazano, że M. B. jest wdową prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada dwoje dorosłych dzieci, które założyły własne rodziny. Syn wraz z żoną i dwójką dzieci zamieszkuje w domu rodzinnym na I piętrze, prowadzi oddzielne gospodarstwo i jest jedynym żywicielem rodziny. Córka mieszka w innej miejscowości wraz z mężem i dzieckiem, pozostaje na jego utrzymaniu. M. B. jest właścicielką gruntów sklasyfikowanych jako użytki rolne o powierzchni 0,38 ha, na których stoi budynek mieszkalny o powierzchni 100 m2 i podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Nie pracuje zawodowo i nie posiada innego dochodu, utrzymuje się wyłącznie z pomocy swoich rodziców, zamieszkujących w jej domu w suterenach i prowadzących osobne gospodarstwo domowe, nad którymi sprawuje opiekę. Jej matka (79 lat) posiada [...] grupę inwalidzką od 1995 r., a ojciec (76 lat) jest po przebytym zawale mózgu. Łączny dochód rodziców, na który składają się ich renty, wynosi 1 820 zł. Z otrzymywanych od rodziców pieniędzy (w zamian za całodobową opiekę nad nimi), M. B. opłaca bieżące rachunki związane z utrzymaniem domu, składkę KRUS oraz pokrywa swoje koszty leczenia. Zainteresowana leczy się systematycznie od ok. sześciu lat u lekarza psychiatry z powodu [...]. Dochód M. B. nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) czyli kwoty 477 zł, jednakże nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił przyznania M. B. renty specjalnej.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np. zawodowej, artystycznej, społecznej czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Wskazał ponadto, że brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. Organ podniósł, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania M. B. renty specjalnej.
Od powyższej decyzji M. B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w jej ocenie spełnia przesłankę wybitnych i niepowtarzalnych zasług na niwie społecznej oraz przesłankę wyjątkowych zdarzeń losowych. Wskazała, że mimo swojej bardzo ciężkiej sytuacji, podjęła się obowiązku stworzenia domu rodzinnego i wychowania obcych dzieci. Podała, że pomogła tym dzieciom w najbardziej tragicznej dla nich sytuacji życiowej.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Organ wskazał, że przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogły być przyznane w tym trybie. W związku z tym każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy politycznej, a także w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednakże nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. W przeciwnym razie świadczenia specjalne zastępowałyby bowiem świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej.
Organ wyjaśnił, że ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Podstawą uzyskania prawa do świadczenia specjalnego są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca w swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju.
Organ stwierdził, iż wnioskodawczyni nie udokumentowała tego, aby legitymowała się wybitnymi osiągnięciami i zasługami dla kraju. Niewątpliwie decyzja M. B. o przejęciu opieki prawnej nad trójką dzieci jej kuzynki oraz sprawowanie codziennej opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami zasługują na szacunek i wysoką ocenę społeczną. Zdaniem organu, okoliczności te są jednak niewystarczające do przyznania świadczenia specjalnego. Uhonorowanie wnioskodawczyni jedynie z uwagi na codzienny trud i oddanie powodowałoby konieczność przyznawania świadczeń specjalnych wszystkim rodzicom zastępczym oraz wszystkim opiekunom ciężko chorych członków rodziny. Ocena taka spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach.
W ocenie Prezesa Rady Ministrów za przyznaniem świadczenia specjalnego nie przemawia także trudna sytuacja materialna wnioskodawczyni. Kwestia ta nie może bowiem być jedyną przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku. Oprócz takiej przesłanki musi bowiem jeszcze występować element niepowtarzalności osiągnięć danej osoby. Przy przeciwnym podejściu do przedmiotowej kwestii omawiane świadczenie utraciłoby charakter wyjątkowy i stałoby się świadczeniem socjalnym. Organ wyjaśnił również, że osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, bądź zdrowotnej, mają możliwość ubiegania się o inne rodzaje świadczeń, w szczególności przewidziane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.
W dlaszej części uzasadnienia decyzji organ podniósł także, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika również, aby obecna sytuacja wnioskodawczyni była wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Wyjaśnił także, że M. B. jest jeszcze w wieku aktywności zawodowej i nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy.
Reasumując Prezes Rady Ministrów stwierdził, iż powyższe okoliczności nie dają podstaw do przyznania świadczenia w trybie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
M. B. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że nie zgadza się z tą decyzją. Skarżąca powołała się na okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie renty specjalnej oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podniosła, że w jej ocenie spełnia przesłankę legitymowania się wybitnymi osiągnięciami społecznymi oraz przesłankę zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga M. B. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2011 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2011 r. odmawiająca skarżącej przyznania renty specjalnej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.
Świadczenia, o których mowa, mają charakter wyjątkowy, a ich przyznanie – w świetle powołanego przepisu – pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość ta nie oznacza oczywiście dowolności.
W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w wymienionej ustawie stosuje się bowiem – zgodnie z jej art. 124 – przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Rady Ministrów przy rozpatrywaniu wniosku związany jest zatem rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 144/05, Lex 171714). Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza również jej sądowej kontroli. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że osoba, która ubiega się o świadczenie w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powinna wykazać się wybitnymi zasługami zawodowymi, artystycznymi, społecznymi czy też politycznymi. Brana jest też pod uwagę sytuacja bytowa, jakkolwiek nie może być ona jedyną przesłanką przyznania świadczenia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 144/05, Lex nr 171714). Szczególnie uzasadnione przypadki to sytuacje związane z uhonorowaniem osób szczególnie zasłużonych, wybitnych (vide: wyrok NSA z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1869/06). Szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 82 ust. 1 dotyczyć też może osoby zmarłej.
Trybunał Konstytucyjny badając konstytucyjność powołanego przepisu
i stwierdzając w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, że jest on zgodny z art. 2 i art. 32 ust. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji, wskazał, że "Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym". Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych, itd. (...). Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione (...)".
W niniejszej sprawie argumenty przedstawiane przez skarżącą, przemawiające, jej zdaniem, za zasadnością wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego skupiały się przede wszystkim na jej sytuacji materialnej oraz na fakcie wychowywania samotnie dwójki małoletnich dzieci własnych, a także przez okres około trzech lat trójki małoletnich dzieci jako rodzina zastępcza, a ponadto na okoliczności sprawowania opieki nad rodzicami.
W ocenie Sądu, przywoływane przez skarżącą okoliczności słusznie uznane zostały przez Prezesa Rady Ministrów za niewystarczające by uznać, że winna ona być zaliczona do grona osób, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy, a więc osób, które mają wybitne, indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności, wymagające szczególnego uhonorowania, ani też osób, których obecna sytuacja bytowa jest wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych.
W rozpatrywanej sprawie Prezes Rady Ministrów, nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej i majątkowej skarżącej, prawidłowo stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej renty specjalnej.
W ocenie Sądu nie można zarzucić organowi w niniejszej sprawie dowolności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Prezes Rady Ministrów przeprowadził postępowanie administracyjne z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej. Wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W celu ustalenia aktualnej sytuacji socjalno-bytowej skarżącej zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o dokonanie ustaleń i nadesłanie informacji w tym zakresie. Ponadto organ zwrócił się także do skarżącej o wskazanie i udokumentowanie okoliczności uzasadniających potraktowanie jej sytuacji w sposób wyjątkowy.
Sąd podziela stanowisko organu, co do braku szczególnych zasług i osiągnięć skarżącej. Owszem, zgodzić się należy ze skarżącą, że jej sytuacja jest bardzo trudna, oraz że znaczący okres swojego życia poświęciła na wychowanie dwójki własnych dzieci oraz trójki dzieci w ramach rodziny zastępczej. Jednakże okoliczności tych nie sposób zakwalifikować jako szczególnych osiągnięć na gruncie działalności społecznej. Uznanie, iż opieka nad dziećmi, czy to własnymi, czy też w ramach rodziny zastępczej, albo opieka nad chorymi rodzicami, stanowi wybitną zasługę na gruncie działalności społecznej, uzasadniającą przyznanie świadczenia specjalnego, spowodowałoby bowiem, że świadczenie to utraciłoby swój szczególny, wyjątkowy charakter. Świadczenie specjalne, co słusznie podkreślił Prezes Rady Ministrów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, musiałoby być wówczas przyznawane wszystkim osobom, które sprawowały opiekę nad dziećmi jako rodzina zastępcza, bądź też wszystkim osobom opiekującym się swoimi rodzicami.
Również sytuacja skarżącej, w jakiej się ona obecnie znajduje, nie jest spowodowana nadzwyczajnymi zdarzeniami o charakterze losowym. Śmierć małżonka, samodzielne sprawowanie opieki nad dziećmi, czy też nad rodzicami, choć niewątpliwie należą do trudnych doświadczeń życiowych nie mają charakteru nadzwyczajnych zdarzeń losowych.
W ocenie Sądu, przywoływane przez skarżącą okoliczności słusznie uznane zostały zatem przez Prezesa Rady Ministrów za niewystarczające by stwierdzić, że winna ona być zaliczona do grona osób, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy. Jak już bowiem wspomniano wyżej przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych możliwe jest wtedy, gdy wnioskodawca posiada wybitne zasługi na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto w przypadku nadzwyczajnych zdarzeń losowych.
Sąd z pełnym zrozumieniem odnosi się do aktualnej sytuacji życiowej skarżącej, należy jednak podkreślić, że renta specjalna przyznawana przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb wnioskodawcy, nawet, gdy są one uzasadnione.
Sąd nie kwestionuje, że sytuacja życiowa skarżącej jest trudna. Należy jednak zwrócić uwagę, że sama sytuacja nie przesądza jeszcze o konieczności przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. Szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien bowiem nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym (vide: wyrok NSA z dnia 17 stycznia
2007 r., sygn. akt I OSK 894/06).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło