II SA/Wa 1995/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Joanna Kube Andrzej Góraj (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zwaloryzowanych kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w I. nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., zwolnił [...] D. R. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy, wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza. W związku z powyższym, Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w I. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., mając za podstawę art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) oraz § 15, § 17 i § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), zobowiązał D. R. do zwrotu zwaloryzowanych kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w [...]. Od powyższej decyzji D. R. odwołał się do Dowódcy Wojsk Lądowych, który decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji prawidłowo przywołał i zastosował przepisy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż wprawdzie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszony został art. 107 § 3 kpa, w związku z czym organ odwoławczy uzupełnił jej uzasadnienie, jednak okoliczność ta nie miała wpływu na prawidłowość orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję D. R. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stosowanego na podstawie art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dowódca jednostki wojskowej, która była ostatnim miejscem pełnienia zawodowej służby wojskowej, posiada kompetencje do zobowiązania do zwrotu kosztów utrzymania i nauki poniesionych przez wojskową uczelnię wyższą, pomimo iż wskazany przepis stanowi jedynie o ustaleniu wysokości poniesionych kosztów, nie zaś o nakładaniu obowiązku ich zwrotu. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 kpa, jak również brak wskazania podstawy faktycznej przyjęcia kwoty [...] zł, jako łącznego kosztu utrzymania żołnierza oraz brak wskazania metody waloryzacji i nieprawidłowe jej zastosowanie. Wskazując na powyższe, D. R. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, ewentualnie o ich uchylenie. W odpowiedzi na skargę Dowódca Wojsk Lądowych wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ w sposób prawidłowy ustalił kwotę równowartości kosztów poniesionych na kształcenie żołnierza i podlegających zwrotowi. Na wstępie podkreślić należy, iż sąd administracyjny, rozpoznając skargę, nie jest związany jej wnioskami i zarzutami. Stąd badanie zgodności z prawem skarżonej decyzji wykracza poza zarzuty sformułowane w skardze. Dokonując oceny skarżonej decyzji według ww. kryteriów, tutejszy Sąd dopatrzył się naruszenia przez organ art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. (stosownie do dyspozycji art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie innych ustaw). W ocenie Sądu, organ, ustalając kwotę równowartości kosztów podlegających zwrotowi, dokonał błędnej wykładni wyżej powołanego przepisu, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia zwaloryzowanej kwoty równowartości kosztów poniesionych na naukę skarżącego w [...]. Zgodnie z brzmieniem art. 54 omawianej ustawy, waloryzacja następować powinna poprzez pomnożenie równowartości całości kosztów studiów, ustalonej na dzień zakończenia studiów, przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych określony w ustawie budżetowej za dany rok. Ten zaś wskaźnik wzrostu cen ustalany jest odrębnie dla każdego roku, w okresie od ukończenia studiów do dnia zwolnienia ze służby. W niniejszej zaś sprawie organ dokonał waloryzacji za poszczególne lata studiów. Takie działanie uznać zaś należało za sprzeczne z brzmieniem prezentowanej normy prawnej. Podkreślenia również wymaga fakt, że dokonana przez organ waloryzacja nie znajduje uzasadnienia racjonalnego. Koszty, jakie były ponoszone na kształcenie żołnierza w danym roku studiów, uwzględniały bowiem zmianę siły nabywczej pieniądza, stąd nie zachodziła więc potrzeba dokonywania ich waloryzacji według wskaźników za ten sam rok. W świetle powyższego, wobec nieprawidłowo przeprowadzonej przez organ waloryzacji kosztów poniesionych na naukę, a podlegających zwrotowi, skarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego. Organ, zajmując się ponownie przedmiotową sprawą, będzie zaś zobligowany do tego, aby dokonać waloryzacji przy uwzględnieniu wyżej zaprezentowanej wykładni przepisu art. 54 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Co zaś się tyczy zarzutów skargi, to tut. Sąd nie podzielił przedstawionej w niej przez stronę argumentacji. Przede wszystkim podkreślić należy, że stosownie do postanowień art. 54 ust. 4 omawianej ustawy, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę, jest uprawniony do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej równowartości kosztów poniesionych na kształcenie żołnierza i podlegających zwrotowi. Stąd więc organ miał podstawy prawne do poczynienia ustaleń w przedmiotowym zakresie. Zawarcie natomiast w skarżonej decyzji sformułowania o zobowiązaniu strony do zwrotu przedmiotowych kosztów nie wpływa na wadliwość tego aktu administracyjnego. Takie działanie organu nie spowodowało wykreowania po stronie żołnierza obowiązku zwrotu kosztów kształcenia. Obowiązek w tym zakresie nałożony bowiem został na stronę z mocy samej ustawy. Stąd też skarżonej decyzji, w zakresie w jakim zobowiązuje żołnierza do zwrotu kosztów kształcenia, nie sposób oceniać z punktu widzenia jej charakteru konstytutywnego, a jedynie jako formę zwrócenia stronie uwagi na istnienie ustawowego obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skargi dotyczący braku wskazania przez organ podstawy faktycznej ustalenia kosztów utrzymania żołnierza. Jak wynika z analizy akt administracyjnych, za podstawę wyliczenia kosztów podlegających zwrotowi organ przyjął zestawienie równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza sporządzone przez Dyrektora Administracyjnego [...]. Oparcie się przez organ na powyższym materiale źródłowym znajduje pełną akceptację Sądu. Omawiane wyliczenie kosztów przez uczelnię, na którym oparł się organ, jest bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Stanowi więc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r. o sygn. akt I OSK 1656/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007 r. o sygn. akt I OSK 1524/06). Za nietrafny uznać także należało zarzut braku wskazania przez organ wskaźnika waloryzacji. Wskaźnik ten nie jest bowiem ustalany przez organ, a wynika z zapisów corocznej ustawy budżetowej. Tym samym, niewskazanie tego wskaźnika w decyzji, nie pozbawiło strony możliwości zweryfikowania ustalonej w niej kwoty. Za chybiony zarzut tut. Sąd potraktował również stwierdzenie skarżącego, iż organ nie wskazał tego, jakie świadczenia żołnierz pobierał poza nauką. W tym bowiem zakresie podzielono w pełni tezę zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1866/07, zgodnie z którą: "Dla skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyliczenia przez organ kosztów obciążających skarżącego obowiązkiem zwrotu, w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 54 ust. 1 omawianej ustawy, nie jest wystarczające podniesienie zarzutu, iż koszty te, ustalone wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji księgowej, nie uwzględniają kosztów faktycznie poniesionych, i że są od nich wyższe, lecz konieczne jest wskazanie, iż w określonym czasie organ nie poniósł określonych kosztów związanych z nauką konkretnego żołnierza wobec zaistnienia pewnych zdarzeń, powodujących obniżenie kosztów, o jakich mowa w § 17 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki, oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką". Wobec powyższego, w sytuacji, gdy skarżący nie tylko nie udowodnił, ale nawet nie wywodził, iż koszty faktycznie poniesione przez uczelnię są niższe od tych wskazanych w wyliczeniu, przedmiotowy zarzut pozostał bez wpływu na ocenę prawidłowości skarżonej decyzji. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).