II SA/Wa 1997/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Waldemar Śledzik (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy starszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt. 3 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował M.W. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy starszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej. Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r., wniesionym za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w W. do Szefa Służby Celnej, m.w. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez mianowanie na komisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że zgodnie z przepisem art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, każdy funkcjonariusz celny, który zajmował stanowisko kierownicze przed wejściem ww. ustawy powinien zostać mianowany na odpowiednie stanowisko w korpusie oficerów młodszych. Podkreślił, że jako funkcjonariusz celny spełnia warunki do mianowania w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, gdyż od [...] września 2003 r. (w sposób "nieformalny"), a następnie od [...] lutego 2004 r. jako p.o., zaś od [...] sierpnia 2004 r. już "formalnie", pełnił obowiązki służbowe na stanowisku Naczelnika Wydziału [...], z którego został odwołany na swój wniosek w dniu [...] sierpnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej W w. pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. przesłał odwołanie do rozpatrzenia przez Szefa Służby Celnej, który pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. poinformował Odwołującego, że rozpatrzenie odwołania w związku z dużą liczbą spraw dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych nastąpi w trybie administracyjnym do dnia [...] czerwca 2011 r. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej "Kpa."), po rozpoznaniu odwołania M.W. z dnia [...] grudnia 2010 r. od aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy starszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, między innymi, iż zgodnie z treścią art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy - określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Jednakże przepis ten nie dotyczy odwołującego się albowiem w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu [...] października 2009 r., M.W. zajmował stanowisko eksperta celnego i posiadał stopień służbowy starszego dyspozytora celnego, a zatem nie pełnił obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników. Dalej organ wyjaśnił, że przepis art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej stanowi, iż funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wyjścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu starszego dyspozytora celnego, tak jak w przypadku Odwołującego, określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. M.W. w skardze z dnia [...] sierpnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji dyrektora Izby Celnej w W., ewentualnie uchylenie decyzji Szefa Służby Celnej oraz zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przez organ art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez wadliwą jego interpretację i w efekcie jego niezastosowanie mimo, iż przepis ten powinien być zastosowany oraz naruszenie art. 75-77 Kpa, poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego, tj. karty zakresu obowiązków i uprawnień: z dnia [...] czerwca 2009 r., z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz z dnia [...] maja 2011 r. oraz opisu stanowiska służbowego dokonanego w ramach procesu wartościowania. W uzasadnieniu podniósł, że z literalnego brzmienia art. 223 ustawy o Służbie Celnej tj. użytego sformułowania "przed dniem wejścia w życie ustawy" wynika, że odnosi się do całego okresu jego służby przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie jedynie okresu bezpośrednio dzień ten poprzedzającego. Ponieważ przepis ten nie precyzuje, w jakim okresie przed dniem wejścia w życie ustawy taki funkcjonariusz winien był zajmować stanowisko lub pełnić obowiązki na takim stanowisku, to należy przyjąć, że dotyczy to dowolnego okresu przed dniem wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej. Ponieważ w sprawie bezspornym jest, że od [...] września 2003 r. kierował Wydziałem [...] w Izbie Celnej w W., a następnie od [...] lutego 2004 r. był p.o. naczelnika tego Wydziału, zaś od [...] sierpnia 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. pełnił obowiązki służbowe na stanowisku Naczelnika Wydziału [...], dlatego winien być mianowany do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej. Niezależnie od powyższego wskazał, że organy naruszyły także art. 75 – 77 Kpa. bowiem nie wzięły pod uwagę faktu, iż z kart zakresu obowiązków i uprawnień z dnia [...] czerwca 2009 r., z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz z dnia [...] maja 2011 r. jednoznacznie wynika, że od dnia [...] czerwca 2009 r. do chwili obecnej, zgodnie z pkt 18, pełni obowiązki naczelnika wydziału podczas jego nieobecności, co powoduje, że zarówno przed, jak i w dniu oraz po wejściu w życie ustawy z dnia 27 lipca 2009 r. o Służbie Celnej, zajmował i zajmuje stanowisko, które wiąże się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Podkreślił też, że upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz z dnia [...] grudnia 2009 r. obejmują taki sam zakres czynności, jak Naczelnika Wydziału. Dokumenty te są znane organom z urzędu i powinny stanowić podstawę do mianowania go do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej nawet wówczas, gdyby Szef Służby Celnej chciał dalej interpretować art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn zawartych w skardze. Potwierdzona orzecznictwem sądowym (uchwała z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 Sądu Najwyższego, OSN Izba Pracy z 2010 r. nr 23-24, poz. 279; orzeczenia sądów administracyjnych to jest: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1813/10 oraz, między innymi, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturach akt odpowiednio: II SAB/Wa 164/10 z dnia 30 września 2010 r. oraz II SAB/Wa 175/10 z dnia 10 listopada 2010 r. – orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) zasada potwierdzająca możliwość kontroli przez organ II instancji w postępowaniu administracyjnym aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zakresie prawidłowości przypisania danego funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, zakłada stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania tej kontroli. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 Kpa. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu II instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 Kpa decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. W niniejszej sprawie M.W. odwołanie to wniósł po upływie ponad roku od dnia doręczenia mu aktu mianowania, co jest w sprawie bezsporne. Nadto zainteresowany funkcjonariusz w odwołaniu tym zawarł "z ostrożności procesowej" wniosek o przywrócenie mu terminu do złożenia odwołania bowiem nie został pouczony o środkach zaskarżenia, choć jednocześnie zaznaczył, że z tego powodu (braku pouczenia o terminach i środkach odwoławczych) "odwołanie może być wniesione w każdym terminie". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania, albowiem akt mianowania nie zawierał pouczenia o odwołaniu, zatem zgodnie z treścią art. 112 k.p.a. brak taki nie może szkodzić stronie" i w związku z tym "brak jest podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 Kpa." jest chybione i błędne. Organ myli bowiem pojęcia "złożenie odwołania w terminie" z pojęciem "uchybienie terminu do złożenia odwołania" oraz instytucją przywrócenia terminu. Twierdzenie organu, iż z uwagi na brak stosownego pouczenia w akcie mianowania do uchybienia terminu "nie dochodzi" jest nieprawidłowe i narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 Kpa. Przepis ten z mocy prawa ustanawia bowiem czternastodniowy termin do złożenia odwołania. Brak stosownego pouczenia o odwołaniu nie spowodował ustania mocy powyższej normy, a jedynie otworzył skarżącemu drogę do przywrócenia mu, na jego wniosek, terminu który został uchybiony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 Kpa. Obowiązkiem organu było więc, w pierwszej kolejności, zbadanie dopuszczalności odwołania oraz zachowania terminu jego wniesienia (art. 134 Kpa), czego organ nie uczynił i co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Szef Służby Celnej przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo iż nie rozpoznał, w trybie art. 59 Kpa wniosku o przywrócenie terminu (co wymaga wydania formy postanowienia). Zatem samo procedowanie przez organ II instancji w przedmiocie rozpatrywania odwołania od aktu mianowania, jak i wydanie decyzji w tym przedmiocie, przed rozpoznaniem kwestii przywrócenia terminu, było co najmniej przedwczesne. Obowiązkiem organu jest więc zbadanie zasadności wniosku M.W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności, kiedy Skarżący dowiedział się o możliwości wniesienia odwołania od aktu mianowania i czy bezpośrednio po uzyskaniu tej wiadomości sporządził i złożył odwołanie. Dopiero po ewentualnym pozytywnym rozstrzygnięciu tego wniosku organ winien dokonać rozpatrzenia odwołania od aktu mianowania. Dotknięta taką wadą zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej nie mogła pozostać w obrocie prawnym albowiem rozstrzygnięto w niej materię rozstrzygniętą wcześniej decyzją ostateczną (aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r.), co skutkuje nieważnością zaskarżonej decyzji, wskazanej w treści art. 156 § 1 pkt. 3 Kpa., a co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził w wyroku. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.