II SA/Wa 2020/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (Prezes UODO) postanowieniem z [...] marca 2021 r., nr [...] działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256; dalej k.p.a.) i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781; dalej uodo.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi M.M. (skarżąca) o nakazanie wydania uprawniony organom dokumentów służbowych, stanowiących własność Komendy Miejskiej Policji w G. oraz Komendy Powiatowej Policji w C., wycofania ich z Sądu i nieudostępniania osobom trzecim. Prezes UODO wskazał, że [...] grudnia 2020 r. wpłynęła do niego skarga M.M. z [...] listopada 2020 r., w której skarżąca wskazała, że J.K. (były Komendant Komendy Powiatowej Policji w C.) skierował przeciwko niej pozew o zasądzenie sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł, który oparł na dokumentacji służbowej należącej do Komendy Miejskiej Policji w G. oraz Komendy Powiatowej Policji w C. Zdaniem skarżącej J.K. dokonał w ten sposób kradzieży przedmiotowych dokumentów, a także udostępnił je osobom trzecim w celu uzyskania korzyści majątkowych. W związku z powyższym, skarżąca wniosła o "nakazanie wydania dokumentów służbowych stanowiących własność KMP w G. oraz Komendy Powiatowej Policji w C. uprawnionym organom, wycofania ich z Sądu i nieudostępniania osobom trzecim". Po dokonaniu analizy skargi Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 uodo., postanowieniem z [...] marca 2021 r., znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dodał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. "gdy na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). Prezes UODO wskazał, że ustawodawca nie konkretyzuje przyczyn, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Należy jednak przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W praktyce wskazuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie, np. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Organ podkreślił przy tym, że zadaniem organu administracji na ww. etapie jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 117/19). Jednocześnie organ wyjaśnił, że rozpatrując wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego ma obowiązek zbadać czy nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 61a k.p.a., które wykluczają wszczęcie takiego postępowania. Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 ze zm.), dalej: RODO, każde państwo członkowskie zapewnia, by za monitorowanie stosowania wskazanego rozporządzenia odpowiadał co najmniej jeden niezależny organ publiczny w celu ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych w związku z przetwarzaniem oraz ułatwianiem swobodnego przepływu danych osobowych w Unii. Z kolei na podstawie art. 34 ust. 1 uodo. organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych jest w Polsce Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Z art. 58 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 RODO wynikają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu. Są to: uprawnienia do prowadzenia postępowań, uprawnienia naprawcze i do nakładania kar, uprawnienia do udzielania zezwoleń i uprawnienia doradcze oraz uprawnienia do zgłaszania naruszeń organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym. Prezesa UODO zaznaczył, że do jego zadań jako organu właściwego w sprawie ochrony danych osobowych, należy m.in.: kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. Samo pojęcia "przetwarzania danych osobowych" odnosi się zaś – jak wskazał organ - do samych danych osobowych, a nie do zawierających je nośników, tj. dokumentów czy zbiorów dokumentów (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 825/05). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 2 RODO pojęcie "przetwarzania" oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie. W skardze z [...] listopada 2020 r. M.M. zażądała od organu wydania uprawnionym organom dokumentów służbowych, stanowiących własność Komendy Miejskiej Policji w G. oraz Komendy Powiatowej Policji w C., wycofania ich z Sądu i nieudostępniania osobom trzecim. W związku z powyższym organ podkreślił, że żądane przez skarżącą działania nie mieszczą się w zakresie jego kompetencji. Prezes UODO może bowiem podejmować tylko te czynności, które znajdują się w katalogu jego uprawnień oraz tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości. Organ podkreślił w tym kontekście, że żaden przepis RODO, jak i uodo. nie uprawnia Prezesa UODO do wydawania nakazów przenoszenia lub ograniczenia wykorzystywania dokumentów, czy też żądania od administratora danych przekazania dokumentów zawierających dane osobowe lub ograniczenia wykorzystywania tych dokumentów. Jednocześnie, w związku z żądaniem dotyczącym wycofania przywoływanych przez skarżącą dokumentów z Sądu, organ podniósł, że Prezes UODO nie jest właściwy w sprawach skarg na nieprawidłowe przetwarzanie danych w ramach wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 175 db w zw. z art. 175 dd ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 52 ze zm.) organem właściwym do rozpoznania skargi na przetwarzanie danych osobowych, których administratorami są sądy, jest dla sądu rejonowego - prezes sądu okręgowego, dla sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a dla sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa. Ponadto, Prezes UODO dodał, że ściganie przestępstw - także tych przewidzianych w przepisach o ochronie danych osobowych - oraz orzekanie, czy doszło do ich popełnienia, pozostaje poza zakresem jego kompetencji. Jeżeli zaś w ocenie skarżącej w sprawie doszło do wyczerpania znamion przestępstwa, może złożyć zawiadomienie do właściwych organów ścigania: Policji lub prokuratury. Podsumowując, organ wskazał, że działania, których podjęcia domaga się od organu skarżąca nie mieszczą się w zakresie jego kompetencji. W związku z powyższym uznał, że żądanie skarżącej nie może skutecznie zainicjować postępowania przed Prezesem UODO z uwagi na brak kognicji organu do prowadzenia takiego postępowania. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca wnosząc o uchylenie postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] marca 2021 r. Skarżąca zarzuciła organowi opieszałe działanie, niepodjęcie w sprawie żadnych czynności, mimo oczywistego rozstrzygnięcia oraz nieprzekazanie sprawy do rozpoznania innym uprawnionym organom. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z powyższym Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć krajowych organów administracji publicznej z prawem europejskim (prawem Unii Europejskiej), rozumianym, jako całokształt dorobku prawnego Unii Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa europejskiego, interpretowanych oraz stosowanych w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej. W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2019 r., Prezes UODO prawidłowo zastosował przepisy art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781), gdyż organ nie posiada uprawnień do rozpatrywania sprawy w zakresie wydania (zwrotu) dokumentów przez Sąd uprawnionym organom. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostanie wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika obowiązek organu przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie. Samo złożenie wniosku nie jest tożsame z wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach, którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Przy czym przez inne uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia postępowania, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., rozumie się sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, albo gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Wskazać ponadto należy, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728). Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, należy stwierdzić, że organ prawidłowo przyjął, że nie jest możliwie wszczęcie postępowania w zakresie nakazania wydania dokumentów, które J.K. (były Komendant KPP w C.) przedstawił w Sądzie w związku z pozwem przeciwko skarżącej. Prezes UODO, w celu realizacji swoich kompetencji w zakresie ochrony danych osobowych, został wyposażony w uprawnienia z art. 58 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 2016 Nr 119) , dalej RODO, które można podzielić na: 1. uprawnienia prowadzenia kontroli, 2. uprawnienia naprawcze i do nakładania kar, 3. uprawnienia do udzielania zezwoleń i doradcze, 4. uprawnienia do zgłaszania naruszeń RODO do sądów, w szczególności w przypadku skarg osób fizycznych oraz uczestniczenia w postępowaniach. W ramach uprawnień naprawczych, organowi nadzorczemu przysługuje nakazanie administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy RODO. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 6 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 825/05 "przetwarzanie danych osobowych" odnosi się do samych danych, a nie ich nośników tj. dokumentów czy zbiorów dokumentów. Zaznaczyć należy, że do zadań Prezesa UODO należy m.in.: kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. Natomiast pojęcie "przetwarzania danych osobowych" odnosi się do samych danych osobowych, a nie do zawierających je nośników, tj. dokumentów czy zbiorów dokumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 2 RODO pojęcie "przetwarzania" oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie. W ocenie Sadu, która w tym zakresie jest zbieżna ze stanowiskiem organu, działania, których skarżąca żąda od tut. organu, tj. wydania dokumentów służbowych, stanowiących własność KMP w G. oraz Komendy Powiatowej Policji w C., uprawnionym organom, wycofania ich z Sądu i nieudostępniania osobom trzecim, nie mieszczą się w zakresie jego kompetencji. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych może bowiem podejmować tylko te czynności, które znajdują się zakresie jego uprawnień oraz tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości. Podkreślić należy, że żaden przepis RODO ani uodo. nie uprawnia Prezesa UODO do wydawania nakazów przenoszenia lub ograniczenia wykorzystywania dokumentów. Wyżej wymienione akty normatywne nie zawierają również przepisów mogących stanowić podstawę do żądania od administratora danych przekazania dokumentów zawierających dane osobowe lub ograniczenia wykorzystywania tych dokumentów. Sąd odnosząc się do zarzutów skargi co do opieszałego prowadzenie sprawy przez organ wskazuje, że nie może dokonać ich oceny w niniejszym postepowaniu, a jeżeli skarżąca chciała dokonać weryfikacji działań organu w tym zakresie winna zwrócić się do Sądu ze skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postepowania. W tej sytuacji, z uwagi na brak uprawnień Prezesa UODO do rozpatrywania sprawy, dotyczącej wydania dokumentów zawierających dane osobowe, zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2019 r. nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.