II SA/Wa 2025/16

WyrokWSA w Warszawie2017-02-23

Skład orzekający: Maria Werpachowska, Sławomir Antoniuk, Stanisław Marek Pietras

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego przez policjantkę, która jednocześnie studiowała i mieszkała w innej miejscowości, może być zaliczony do wysługi lat w celu wzrostu uposażenia zasadniczego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżony rozkaz personalny, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, iż skarżąca nie prowadziła faktycznie indywidualnego gospodarstwa rolnego. Sąd wskazał na potrzebę ponownego, szczegółowego ustalenia stanu faktycznego, w tym profilu gospodarstwa, jego wielkości, faktycznego zaangażowania skarżącej w jego prowadzenie pomimo studiów i zamieszkania w innej miejscowości, a także oceny jej roli zarządczej i organizacyjnej.
Stan faktyczny
Skarżąca, policjantka A. L., wniosła o zaliczenie okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz okresu prowadzenia własnego gospodarstwa rolnego do wysługi lat w celu wzrostu uposażenia. Organy administracji odmówiły zaliczenia tych okresów, uznając, że skarżąca nie prowadziła faktycznie działalności rolniczej, głównie z uwagi na fakt studiowania i zamieszkiwania w innej miejscowości. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Maria Werpachowska Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – sekretarz sądowy Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji. [...]. A. L. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z prośbą o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 16 czerwca 1993 r. do dnia 13 grudnia 1993 r. oraz prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] grudnia 1993 r. do dnia 19 lutego 1996 r. W uzasadnieniu podała m.in., iż w okresie od 16 czerwca 1993 r. do 13 grudnia 1993 r. mieszkała i pracowała na terenie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego w miejscowości K., którego właścicielami byli jej rodzice. Dalej wyjaśniła, że w okresie od 1 października 1993 r. do 27 czerwca 1995 r. studiowała w Wyższej Szkole [...] im. [...] w K. Ponadto wskazała, iż w okresie od [...] grudnia 1993 r. do 19 lutego 1996 r. mieszkała, prowadziła, zarządzała i pracowała w należącym do niej gospodarstwie rolnym o powierzchni [...] ha, położonym w miejscowości K. [...]. Podkreśliła również, że w gospodarstwie wykonywała wszelkie prace związane z uprawą ziemi, hodowli krów i trzody chlewnej. Komendant Wojewódzki Policji w K. rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 6f i art. 101 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. nr 152, poz. 1732 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310), odmówił ustalenia wymienionej skarżącej prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika od dnia 16 czerwca 1993 r. do dnia 13 grudnia 1993 r. oraz prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] grudnia 1993 r. do dnia 19 lutego 1996 r. W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2013 r. do Komendanta Głównego Policji, skarżąca nie zgodziła się z zaskarżonym rozkazem personalnym w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] grudnia 1993 r. do dnia 19 lutego 1996 r. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej odmowy ustalenia skarżącej A. L. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] grudnia 1993 r. do dnia 19 lutego 1996 r. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o Policji, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 – 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Taką regulację stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), która w art. 1 ust. 1 pkt 1 stanowi, że zaliczeniu do pracowniczego stażu pracy podlegają okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Ponadto nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 hektara, które zostało jej przekazane przez rodziców na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1993 r. Rep. A nr [...]. Jednakże z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynikało, że nie prowadziła w gospodarstwie rolnym działalności rolniczej w rozumieniu powyżej wskazanych przepisów. Od 1993 r. studiowała bowiem w Wyższej Szkole [...] im. [...] w K. na Wydziale [...], na kierunku [...], która oddalona była od miejsca położenia gospodarstwa o 33 km. Z ankiety osobowej składanej przez policjantkę w związku z przyjęciem do służby wynika, iż w okresie od 6 października 1993 r. do 30 czerwca 1994 r. zamieszkiwała w K., a z jej zeznań z dnia 23 września 2013 r. wynika, że w okresie od [...] grudnia 1993 r. do 19 lutego 1996 r. "osobiście wykonywała pracę, przy pomocy rodziców. Kontynuowała profil gospodarstwa i hodowli jedynie na własny użytek (...), ale samodzielnie zarządzała i planowała, wykorzystując swoje wykształcenie i doświadczenie zdobyte podczas wieloletniej pracy na gospodarstwie rolnym (...)". Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż wnioskodawczyni nigdy nie figurowała w ewidencji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ponadto z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1993 r. Rep. A nr [...] wynika, że część składową nieruchomości darowanej skarżącej o powierzchni 1,50 ha stanowią zabudowania gospodarcze oraz parterowy budynek mieszkalny. W dalszej części wskazano, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, że z uwagi na powierzchnię gruntu mogło ono spełniać jedynie funkcje estetyczne (ogródek kwiatowy) lub zaspokajać emocjonalne potrzeby właściciela (chęć posiadania kwiatów lub owoców i warzyw z własnej uprawy). Nie jest to bowiem obszar, na którym w racjonalny sposób i stale można prowadzić hodowlę i wytwórczość. Tym bardziej, iż w oświadczeniu z dnia 23 września 2013 r. A. L. wskazała, iż gospodarstwo rolne, w którym wykonywała czynności specjalizowało się w hodowli zwierząt "dla własnych potrzeb", uprawie pszenicy, owsa, czasami żyta, ziemniaków, buraków pastewnych i jarzyn. Biorąc więc pod uwagę powierzchnię gospodarstwa wskazano, iż specjalizacja określona przez stronę, a w zasadzie jej różnorodność potwierdza, iż nie mogło ono stanowić samoistnego i jedynego źródła dochodu. Stąd też, pomimo posiadania przez skarżącą statusu właściciela gospodarstwa rolnego, wymieniona w rzeczywistości nie prowadziła w nim na własny rachunek działalności rolniczej. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, iż posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości rolnej świadczy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego zarzucając obrazę prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz w efekcie tego błędu – jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz nierzetelne i niewszechstronne rozpatrzenie materiału sprawy, a nadto zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na jej niekorzyść, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 583/14, uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny organu I instancji oraz stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości. W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez Komendanta Głównego Policji, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt I OSK 867/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podał m.in., że "Sąd I instancji stwierdził "Zdaniem Sądu ze zgromadzonego materiału dowodowego (dokumentów, zeznań świadków i oświadczeń skarżącej) wynika, że prowadziła ona takie gospodarstwo". Twierdzenie to nie znajduje jednak potwierdzenia w materiale dowodowym do którego odwołał się Sąd. (...) Zeznania świadków L. P. i K. B. dotyczą wyłącznie okresu pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców tj. od dnia 16 czerwca 1993 r. do dnia 13 grudnia 1993r. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji świadkowie nie potwierdzili prowadzenia przez skarżącą indywidualnego gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta nie wynika także z dokumentów. Z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w S. z dnia [...] lipca 2013r. wynika jedynie, że A. L. w okresie od 16 czerwca 1993 r. do dnia 13 grudnia 1993 r. pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców. W aktach sprawy (poza oświadczeniami skarżącej) brak jest dowodów na okoliczność prowadzenia przez A. L. indywidualnego gospodarstwa rolnego w okresie od dnia [...] grudnia 1993 r. do dnia 19 lutego 1996 r. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że od dnia 1 października 1993 r. do dnia 27 czerwca 1996 r. studiowała w Wyższej Szkole [...] w K. i z uwagi na liczne zajęcia nie pracowała w gospodarstwie w sposób ciągły. Sąd I instancji ocenił iż skarżąca prowadziła indywidualne gospodarstwo rolne wyłącznie w oparciu o złożone przez nią oświadczenia. Brak jest bowiem jakichkolwiek innych dowodów na tę okoliczność. W takiej sytuacji ustalenia Sądu wydają się całkowicie dowolne, albowiem nie zostały potwierdzone jakimikolwiek dowodami. Przede wszystkim Sąd I instancji nie wyjaśnił dlaczego uznał, iż okoliczność odbywania przez skarżącą studiów i związane z tym obowiązki oraz dojazdy do [...] nie stanowiły przeszkody do prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro sama skarżąca oświadczyła że wobec natłoku zajęć nie prowadziła gospodarstwa w sposób ciągły. Nie odniósł się również do tego, że jak podała skarżąca to ojciec zajmował się po przepisaniu na nią i brata gospodarstwa rolnego pracą w tym gospodarstwie. Sąd I instancji nie ustalił też jaki był profil gospodarstwa rolnego, ile z 1,5 ha powierzchni zajmowały budynki mieszkalne i gospodarcze i czy z uwagi na wielkość ziemi uprawnej możliwe było w ogóle prowadzenie produkcji rolnej. Jak wynika z art. 6 pkt. 3 i pkt. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 2008r. Nr. 50, poz. 291 ze zm. ) ilekroć w ustawie jest mowa o działalności rolniczej – rozumie się działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej. Przez gospodarstwo rolne rozumie się natomiast każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej. Sąd I instancji w ogóle nie uzasadnił czy skarżąca prowadziła i jaką produkcję rolną. Oparcie się tylko na oświadczeniu skarżącej, że skoro zarządzała i decydowała o profilu gospodarstwa to znaczy że je prowadziła, bez szczegółowego odniesienia się do innych istotnych okoliczności sprawy, w pełni uzasadnia procesowe zarzuty skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku (...) W tych okolicznościach przedwczesne okazały się materialne zarzuty skargi kasacyjnej. Dopóki bowiem stan faktyczny sprawy nie zostanie ustalony w sposób prawidłowy niemożliwe jest odniesienie się do zarzutów dotyczących wykładni przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceni, czy skarżąca prowadziła indywidualne gospodarstwo rolne. Sąd szczegółowo odniesie się do wskazywanych wyżej okoliczności sprawy tj. faktu odbywania przez skarżącą studiów, pracy w gospodarstwie ojca i brata skarżącej, profilu gospodarstwa i możliwości prowadzenia w nim produkcji rolnej. Sąd I instancji dokonując ponownej kontroli zaskarżonego rozkazu uwzględni przepis art. 6 pkt. 3 i pkt. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników". W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2016 r. skarżącą wskazała, że dowodem na okoliczność prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego w okresie od 14 grudnia 1993 r. do dnia 19 lutego 1996 r., jest załączony akt notarialny umowy darowizny i o dożywocie z dnia [...] grudnia 1993 r., zgodne z którym stała się posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,5 ha, a co za tym idzie, rozpoczęła jego prowadzenie, które co do sposobu i okoliczności opisała w skardze do Sądu. Dodała, ze profilem gospodarstwa rolnego była hodowla trzody chlewnej, bydła oraz drobiu dla własnych potrzeb, a ponadto na gruntach rolnych uprawiała zboża, ziemniaki, buraki w tym i pastewne oraz jarzyny. Z części gruntów zbierała siano na pasze dla zwierząt, zaś z ogólnej powierzchni gospodarstwa budynki mieszkalne i gospodarcze zajmowały 257 m2, czyli 0,0257, zaś wielkość ziemi uprawnej gospodarstwa pozwalała na prowadzenie produkcji rolniczej. Ponadto wskazała, że podczas studiów prowadziła gospodarstwo poprzez samodzielne zarządzanie, planowanie i organizowanie pracy, decydowanie o płodozmianach na polach uprawnych oraz hodowli zwierząt i osobiście wykonywała takie prace, jak oporządzenie trzody chlewnej, bydła, drobiu, uprawiała zboża, ziemniaki, buraki, jarzyny wykonując osobiście wszelkie czynności z tym związane w sposób ciągły. Poza nią, w gospodarstwie pracowali też rodzice, zaś w okresie od 14 grudnia 1993 r. do 17 czerwca 1994 r., kiedy to czasowo była zameldowana w [...], jak i odległość 23 km do miejsca stałego zamieszkania, nie wpływały bezpośrednio na możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania w nim opisanych wyżej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Z kolei według § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, z późn. zm.), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 – 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Natomiast na podstawie brzmienia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, to istnieje możliwość wliczania pracownikom także okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w wypadkach określonych w ustawie i w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy, zaliczeniu do pracowniczego stażu pracy podlegają okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Jak wynika z ustalonego już stanowiska judykatury, przez prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu powyższego przepisu należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2001 r. sygn. akt II SA 1858/01). Innymi słowy, prowadzenie gospodarstwa to zarówno zarządzanie nim, jak i faktyczna praca w tym gospodarstwie, osobiście lub przy pomocy innych osób, przy czym nie musi to być gospodarstwo będące własnością pracownika, który dochodzi zaliczenia okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego do jego stażu pracy, bowiem może być ono własnością innych osób, byle tylko pracownik władał nim jako właściciel, użytkownik, najemca lub dzierżawca. Z kolei zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.), rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, ż skarżąca A. L. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 01,50 hektara, które zostało jej darowane przez rodziców na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1993 r. Rep. A nr [...]. Bezspornym również jest w świetle oświadczenia wymienionej złożonego Burmistrzowi Gminy S. w dniu [...] lipca 2013 r., że od 1 października 1993 r. do 27 czerwca 1995 r. studiowała w Wyższej Szkole [...] im. [...] w K., która oddalona jest – wbrew ustaleniom przyjętym przez organ w zaskarżonej decyzji (33 km) – od miejsca położenia gospodarstwa o 23 km, co wynika również z powyższego oświadczenia, a dojazd PKS-em do miejscowości K. wynosił ok. 25 minut. Natomiast stanowisko organu, że "W tym miejscu wskazać więc należy, że grunt stanowiący obszar 1,50 ha, na którym znajdowały się zabudowania gospodarcze oraz parterowy budynek mieszkalny należący do strony mógł spełniać jedynie funkcje estetyczne (ogródek kwiatowy) lub zaspokajać emocjonalne potrzeby właściciela (chęć posiadania kwiatów7 lub owoców i warzyw z własnej uprawy). Nie jest to bowiem obszar, na którym w racjonalny sposób i stale można prowadzić hodowlę i wytwórczość. Tym bardziej, iż w oświadczeniu z dnia [...] września 2013 r. [...]. A. L. wskazała, iż gospodarstwo rolne, w którym wykonywała czynności specjalizowało się w hodowli zwierząt "dla własnych potrzeb", uprawie pszenicy, owsa, czasami żyta, ziemniaków, buraków pastewnych i jarzyn. Biorąc więc pod uwagę powierzchnię gospodarstwa należy wskazać, iż specjalizacja określona przez stronę, a w zasadzie jej różnorodność, potwierdza, iż nie mogło ono stanowić samoistnego i jedynego źródła dochodu.", jest – w ocenie Sądu – gołosłowne i przedwczesne, bowiem w żadnej z przeprowadzonych dotychczas czynności dowodowych nie ustalono, jaki faktycznie obszar zajmowały zabudowania gospodarcze i budynek mieszkalny, a jaką pola uprawne. Tym bardziej jest to istotne, że skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2016 r. podała, że "z ogólnej powierzchni gospodarstwa budynki mieszkalne i gospodarcze zajmowały [...] m2, czyli [...] ha". Faktem również jest, że skarżąca w ankiecie osobowej złożonej w związku z przyjęciem do służby podała, iż w okresie od dnia 6 października 1993 r. od dnia 30 czerwca 1994 r. zamieszkiwała w K., ale faktem też jest i to, że w tym czasie – jak podała – "samodzielnie zarządzałam i planowałam" [gospodarstwem]. Należy w tym miejscu jednakże wskazać organowi, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury, prowadzenie gospodarstwa nie musi oznaczać osobistej pracy w tym gospodarstwie, ale także jest nim organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowaniem o rodzaju produkcji (np. vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt I OSK 926/15, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1999 r. sygn. akt I PKN 250/99). Dodać również należy w tym miejscu, że skarżąca w oświadczeniu z dnia [...] lipca 2013 r. podała, iż w okresie od 1 października 1993 r. do 13 grudnia 1993 r. była zameldowana w K. i w tym czasie nie przebywała na terenie gospodarstwa rolnego. Na marginesie dodać należy, że skarżąca w zeznaniu z dnia [...] września 2013 r. – jak wskazuje gołosłownie organ w zaskarżonej decyzji – "2) w dniu [...] września 2013 r. strona oświadczyła, iż w okresie od dnia 1 października 1993 r. do dnia 17 czerwca 1994 r. była zameldowana w K. i "(...) z uwagi na natłok zajęć w sposób ciągły nie pracowałam w gospodarstwie rolnym (...)", bowiem jak wynika z tego zeznania, to organ zadał jej takie pytanie sugerując tym samym – co jest zresztą niedopuszczalne – treść jej zeznań, a mianowicie: "W okresie od dnia 01.10.1993 r. do dnia 17 czerwca 1994 roku była Pani tymczasowa zameldowana w K., przy ul. [...]. Jak wyglądała Pani praca w tym okresie?" (k. 1 zeznania, drugie pytanie drukiem wytłuszczonym). Na marginesie zauważyć należy, że skarżąca w żadnym miejscu nie podzieliła stanowiska organu zawartego w cytowanym już pytaniu co do faktu zameldowania w tym okresie w K. Nie budzi również wątpliwości fakt, co wynika z pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w M. z dnia [...] października 2013 r., że skarżąca nie figuruje w ewidencji KRUS, lecz organ pominął całkowicie fakt, że skarżąca – jak zeznała w dniu [...] września 2013 r. i co potwierdzają załączone do akt sprawy nakazy płatnicze wystawione na jej nazwisko – opłacała podatek rolny za lata 1995 i 1996 r. za gospodarstwo rolne. Ponadto nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem organu, że "[...]. A. L. w dniu [...] kwietnia 1995 r. przystąpiła do procedury naboru do służby w Policji w Komendzie Wojewódzkiej Policji w K., co wiązało się koniecznością przeprowadzenia wielu testów i badań, a także świadczy, że aktywność życiowa wymienionej wiązała się z ukończeniem studiów i wstąpieniem do służby, a nie prowadzeniem gospodarstwa rolnego", bowiem nie wyjaśniono nawet, ile czasu zajęło skarżącej przeprowadzenie testów i badań. W tym miejscu należy wskazać organowi, że stosownie do treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawę, co wynika z wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego i poczynionych powyżej ustaleń, do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, nie wystarczy – zdaniem Sądu – samo tylko przeprowadzenie dowodów z dokumentów. Wszak należy przeprowadzić na nowo dowód z przesłuchania świadków L. P. i K. B. lub innych świadków (np. rodziców skarżącej) na okoliczność prowadzenia przez skarżąca gospodarstwa rolnego w okresie od dnia [...] grudnia 1993 r. do 19 grudnia 1996 r. i przesłuchania tych świadków na okoliczność potwierdzenia profilu prowadzonego przez nią gospodarstwa, a na który wskazała w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. i dopiero posiłkując się tym materiałem dowodowym ustali, czy na pozostałym areale możliwe było prowadzenie gospodarstwa rolnego oraz oceni sposób zarządzania i planowania przez skarżącą gospodarstwem rolnym z uwzględnieniem wykazanych już wyżej nieścisłości dotyczących okresu przebywania w K. Ponadto wobec rozbieżność własnych ustaleń z wyjaśnieniami skarżącej, a co zostało już wyżej opisane, organ ustali dokładnie, jaka odległość dzieliła skarżącą od miejsca zamieszkania w K. do miejsca prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz czas niezbędny do pokonania tej drogi. Niezależnie od powyższego organ w sposób precyzyjny wskaże czasokres testów i badań niezbędnych w przypadku skarżącej w trakcie procedury naboru do służby w Policji. Ponadto organ odniesie się do faktu i dokonana oceny tej okoliczności, że skarżąca opłacała wystawiony na nią nakaz płatniczy w przedmiocie podatku rolnego i odniesie się do zarzutu z odwołania, że nie opłacała składki na KRUS, bowiem do chwili ukończenia studiów tj. do 1995 r. oraz podjęcia służby w Policji ubezpieczona była w zakładzie pracy matki, jak również odniesie się do zarzutu z odwołania, że składając ankietę osobową przed przyjęciem do służby, zawarła w niej informację o posiadaniu gospodarstwa rolnego. Rozpoznając zatem sprawę na nowo, organ winien uwzględnić poczynioną powyżej analizę oraz uwzględnić wykazane przez Sąd uchybienia, jak również wykonać wskazane wytyczne, bowiem dopiero po dokonaniu powyższych czynności procesowych i ustaleń, możliwa będzie ocena przez Sąd, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy skarżąca prowadziła we wskazanym okresie indywidualne gospodarstwa rolne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło