II SA/Wa 2033/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. J. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do służby oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, działając na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 398), uchyliła w całości orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...]z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] i w jego miejsce wydała własne stwierdzające, że D. J. jest niezdolny do służby w Służbie Ochrony Państwa. Organ odwoławczy stwierdził u strony - kandydata do służby w Służbie Ochrony Państwa następujące schorzenia: 1) obustronny niedosłuch dla tonów wysokich - § 20 pkt 2 r. 4 kat. N załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Staży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2035), 2) zaburzenia rytmu serca i przewodzenia łagodne - § 28 pkt 1 r. 4 kat. Z załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podniósł, że jak wynika z audiogramu z dnia [...] listopada 2019 r. u badanego stwierdzono niedosłuch odbiorczy obustronny w zakresie tonów wysokich: dla częstotliwości 4000 Hz stwierdzono ubytek słuchu dla ucha prawego - 20 dB, a dla ucha lewego - 15 dB. Zdaniem organu, gdyby ubytek słuchu dotyczył tylko jednego ucha, przy prawidłowym audiogramie dla tonów wysokich (ucha drugiego), stosownie do objaśnienia § 20 pkt 1 załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r., należałoby rozpoznać jednostronny niedosłuch odbiorczy dla tonów wysokich i orzec, że skarżący jest zdolny do służby, ponieważ ubytek słuchu nie przekracza 25 dB. Jednakże w niniejszej sprawie (co potwierdza audiolog) wystąpił obustronny niedosłuch odbiorczy w zakresie tonów wysokich i wówczas ubytek słuchu poniżej 25 dB na częstotliwości 4000 Hz nie może stanowić o zdolności kandydata do służby w SOP. Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy zakwalifikował schorzenie do § 20 pkt 2 załącznika, w którym w rubryce 4 widnieje tylko i wyłącznie kategoria N - niezdolny do służby w Służbie Ochrony Państwa, co skutkowało wydaniem zaskarżonego orzeczenia. D. J. wniósł na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w części dotyczącej rozpoznania obustronnego niedosłuchu odbiorczego w zakresie tonów wysokich. Skarżący zarzucił organowi naruszenie § 20 pkt 2 rubryka 4 oraz § 64 pkt 1 rubryka 4 załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że diagnoza organu została postawiona wbrew wynikom audiogramu z dnia [...] listopada 2019 r., z którego wynika, że przy częstotliwości 4000 Hz ubytek słuchu kształtuje się na poziomie 20 dB, natomiast przy częstotliwości 6000 Hz ubytek słuchu kształtuje się na poziomie 25 dB, zarówno dla ucha prawego, jak i ucha lewego, osiągając dopiero przy częstotliwości 8000 Hz poziom 30 dB. Skarżący zauważył, że przy częstotliwości 2000-3000 Hz ubytek słuchu kształtuje się na poziomie 5 dB, osiągając poziom 20 dB przy częstotliwości 4000 Hz. Powyższe oznacza, że stwierdzenia zawarte w orzeczeniach obydwu instancji o tym, że posiada niedosłuch obustronny do 30 dB w zakresie tonów o częstotliwości powyżej 2000 Hz są całkowicie nieuzasadnione i sprzeczne z wynikiem badania audiologicznego znajdującym się w aktach komisji lekarskiej. Skarżący powołał się na brzmienie objaśnień do § 20 pkt 1 załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r. odnoszące się do jednostronnego niedosłuchu dla tonów wysokich, które - wobec braku innych wytycznych - należy stosować również w wypadku obustronnego niedosłuchu dla tonów wysokich, z których wynika, że kandydatów do służby ze stwierdzonym niedosłuchem dla częstotliwości wysokich w paśmie (od 3000 Hz do 6000 Hz) przy częstotliwości 4000 Hz z ubytkiem słuchu do 25 dB należy kwalifikować jako zdolnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1258/20 oddalił skargę, podzielając stanowisko organu i uznając argumenty podniesione w skardze za niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej D. J., wyrokiem z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt III OSK 4866/21 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r. i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. NSA uznał za zasadny postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.), stwierdzając, że wady uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji uniemożliwiają jednoznaczną rekonstrukcję podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, a co za tym idzie, objęte skargą kasacyjną rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nakazał sądowi I instancji, aby przy ponownym rozpoznawaniu sprawy ponownie dokonał kontroli zaskarżonego orzeczenia, przedstawiając motywy rozstrzygnięcia w sposób uwzględniający przedstawioną przez NSA wykładnię art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz dokonał wszechstronnej analizy stanu faktycznego, jak też przytoczył przepisy prawa, na podstawie których wydał wyrok, wraz z dokładnym wskazaniem dlaczego do zastosowanych przepisów przypisał ustalony stan faktyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto w myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, zobowiązany był zatem uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt III OSK 4866/21. Wymaga przy tym podkreślenia, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, tj. ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sądy administracyjne nie mają natomiast kompetencji specjalistycznych do oceny tego rodzaju orzeczeń z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organy wiedzy medycznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 726/21 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), "sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej trafności skarżonego orzeczenia w zakresie postawionej przez lekarzy diagnozy. Nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w zakresie medycyny. Ustawodawca tworząc przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wyposażył sądów administracyjnych w stosowne instrumentarium procesowe, umożliwiające np. przy pomocy opinii biegłych sądowych, dokonywanie merytorycznej oceny diagnozy postawionej przez komisję. W związku z powyższym Sąd nie mógł się wypowiadać co do tego, czy diagnoza postawiona przez komisję lekarską jest merytorycznie poprawna czy też nie." Sąd rozpoznający niniejszą sprawę badał więc jedynie zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej pod względem kryterium legalności i stwierdził, że zaskarżone orzeczenie, nie narusza prawa. Jak bezsprzecznie wynika z treści zaskarżonego orzeczenia, podstawą stwierdzenia przez organ odwoławczy niezdolności skarżącego do służby w Służbie Ochrony Państwa było stwierdzenie u niego schorzenia opisanego w § 20 pkt 2 załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r., tj. obustronnego niedosłuchu dla tonów wysokich. Jak wynika z treści powołanego załącznika do rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia wyżej wskazanego schorzenia komisja lekarska jest zobowiązana do wydania orzeczenia określającego kategorię zdolności do służby kandydata jako "N". Ubytek słuchu u skarżącego został stwierdzony przez komisję na podstawie wyników badania słuchu zawartych w audiogramie z dnia [...] listopada 2019 r. Co istotne, skarżący nie kwestionuje stanowiących podstawę orzeczenia wyników powyższego badania, w tym wartości stwierdzonego ubytku słuchu. Zdaniem skarżącego, organ wyprowadził jednak z omawianego audiogramu błędne wnioski co do zakwalifikowania badanego do schorzenia opisanego w § 20 pkt 2 załącznika do rozporządzenia. Tych zarzutów skarżącego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia się na zawarte w załączniku do rozporządzenia objaśnienia dotyczące § 20 pkt 1 (schorzenie: Jednostronny niedosłuch dla tonów wysokich), zgodnie z którym kandydatów do służby ze stwierdzonym niedosłuchem dla częstotliwości wysokich w paśmie (od 3000 Hz do 6000 Hz) przy częstotliwości 4000 Hz z ubytkiem słuchu do 25 dB należy kwalifikować jako zdolnych. Z powyższego należy wyprowadzić a contrario wniosek, że przy obustronnym niedosłuchu dla tonów wysokich prawodawca nie określił jakiekolwiek wartości granicznej wady słuchu, a zatem również wada słuchu stwierdzona niespornie u skarżącego (dla częstotliwości 4000 Hz – dla ucha prawego 20 dB, a dla ucha lewego – 15 dB), warunkuje zakwalifikowanie go do schorzenia opisanego w § 20 pkt 2 załącznika. Analizując treść objaśnień do Działu V załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r., można wyciągnąć wniosek, że nawet minimalny ubytek słuchu, o ile jest to niedosłuch obustronny, winien być kwalifikowany jako niedosłuch skutkujący niezdolnością do służby. Jak bowiem wskazano w objaśnieniach do § 20 pkt 1 załącznika, kandydatów do służby ze stwierdzonym niedosłuchem dla częstotliwości wysokich z ubytkiem słuchu do 25 dB należy kwalifikować jako zdolnych. Innymi słowy, prawodawca uznał, że również ubytek słuchu nieprzekraczający 25 dB stanowi "stwierdzony niedosłuch", z tym że (w przypadku jednostronnego niedosłuchu) nie kwalifikuje osoby badanej do stwierdzenia niezdolności do służby. Wymaga jednak podkreślenia, że dla schorzenia opisanego w § 20 pkt 1 załącznika przewidziano możliwość kwalifikowania kandydatów jako zdolnych. W kolumnie 4 w tabeli dla tego schorzenia przewidziano bowiem kategorię "Z/N". Z tej przyczyny w objaśnieniach zawarte zostały wytyczne, jaka granica ubytku słuchu winna skutkować niezdolnością do służby. Tymczasem w przypadku obustronnego niedosłuchu – jak już podkreślono – w załączniku w kolumnie 4 przewidziana została wyłącznie kategoria N. Dlatego objaśnienia do tego przepisu nie zawierają wskazań analogicznych jak w przypadku niedosłuchu jednostronnego. Każdy zatem stwierdzony niedosłuch – niezależnie od jego wielkości – o ile jest obustronny skutkować musi, z woli prawodawcy, orzeczeniem o niezdolności kandydata do służby w Służbie Ochrony Państwa. Nie można natomiast – jak czyni to skarżący – z treści objaśnień do § 20 pkt 1 załącznika wyprowadzać wniosków co do schorzenia opisanego w § 20 pkt 2. Schorzenia te mają bowiem zupełnie inny charakter, a co za tym idzie skutki dla możliwości prawidłowego pełnienia służby. Skoro – co jest niesporne w sprawie – wynik audiogramu skarżącego wskazywał dla częstotliwości istotnej z punktu widzenia ustalenia niedosłuchu dla tonów wysokich (tj. 4000 Hz), dla ucha prawego 20 dB, a dla ucha lewego 15 dB, prawidłowo organ uznał, że skarżący cierpi na obustronny niedosłuch dla tonów wysokich, tj. schorzenie opisane w § 20 pkt 2 załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r., co skutkowało wydaniem orzeczenia o niezdolności skarżącego do służby. Wydając zaskarżone orzeczenie, organ nie naruszył zatem powyższego przepisu rozporządzenia. Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu naruszenia § 64 pkt 1 załącznika do rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r., należy stwierdzić, że powyższy przepis odnosi się do chorób zwyrodnieniowych kręgosłupa. Tymczasem schorzenie to nie zostało stwierdzone u skarżącego w zaskarżonym orzeczeniu, nie było więc podstawą do stwierdzenia niezdolności skarżącego do służby w niniejszej sprawie. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.