II SA/Wa 2060/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska Janusz Walawski Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego oddala skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z [...] października 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. P. od uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z [...] października 2008 r., odmawiającej dopuszczenia wymienionej do kolokwium habilitacyjnego – utrzymała w mocy tę uchwałę. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazano art. 21 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) w związku z art. 271 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Centralna Komisja wskazała, że Sekcja Nauk [...],dwukrotnie rozpatrywała wniesione przez kandydatkę odwołanie, zapoznając się z opiniami kolejno wyznaczonych recenzentów i dwukrotnie zaopiniowała je negatywnie. Sekcja nie znalazła podstaw do uznania odwołania za uzasadnione, gdyż w jej opinii dorobek naukowy Kandydatki pod względem jego wartości naukowej odbiega od wymagań stawianych habilitantom i w większości jest publikowany w czasopismach o niewielkim zasięgu i małym znaczeniu naukowym. Rozprawa habilitacyjna zawiera liczne, potwierdzone przez recenzentów usterki metodyczne i interpretacyjne, znacznie obniżające jej wartość naukową. Sformułowane w odwołaniu liczne, pozamerytoryczne zarzuty dotyczące uchybień formalnych popełnionych przez Radę Wydziału [...] U[...] oraz dotyczące rzekomo nieetycznego postępowania jej członków są bezpodstawne. Użyte argumenty mające uzasadniać odwołanie daleko odbiegają od zwyczajów obowiązujących w nauce. Sekcja, po przeprowadzeniu dyskusji w tajnym głosowaniu, wypowiedziała się przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały Rady Wydziału (wynik głosowania: za uchyleniem uchwały 2 głosy, przeciw 24 głosy, wstrzymujących się 1 głos). Prezydium Centralnej Komisji, po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...] października 2009 r. i po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji w rozpatrywanej sprawie postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę (wynik głosowania: za utrzymaniem uchwały 11 głosów, przeciw 0 głosów, wstrzymujących się 0 głosów). Wskazano, że recenzje, choć surowe w swej ocenie, są obiektywne i w pełni zasadne. Centralna Komisja nie znalazła żadnych przyczyn, które nakazywałyby realizację wniosków wysuniętych w odwołaniu i tym samym podjętą w jej sprawie uchwałę Rady Wydziału [...] U[...] z [...] października 2008 r. za prawidłową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Centralnej Komisji z [...] października 2009 r. K. P. zarzuciła uchwale z [...] października 2008 r. wydanie jej z rażącym naruszeniem zasad postępowania w przewodzie habilitacyjnym oraz postępowania administracyjnego: art. 7-10, art. 14 § 1, art. 24, art. 39, art. 40, art. 57, art. 61 § 4, art. 75, art. 79, art. 90, art. 95 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pisemności, prawdy obiektywnej, udzielania informacji i czynnego udziału strony w postępowaniu. Decyzji Centralnej Komisji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego oraz faktycznego, przekroczenie dopuszczalnego 6-miesięcznego terminu rozpatrzenia sprawy oraz wyczerpującej odpowiedzi na pismo z 4 maja 2005 r. Ponadto, w ocenie skarżącej, doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 16 i art. 17 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez przyjęcie przez organy obu instancji, że jej dorobek naukowy odbiega od wymagań stawianych kandydatom do stopnia doktora habilitowanego, zaś rozprawa habilitacyjna nie wnosi znacznego wkładu w rozwój nauki. Radzie Wydziału [...] U[...] oraz Centralnej Komisji skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie zarzutu poświadczenia nieprawdy (fałszu intelektualnego), a tym samym naruszenie art. 271 i art. 233 Kodeksu karnego przez recenzentów J. S. oraz K. S. W uzasadnieniu skarżąca podała m.in., że pismem z 21 stycznia 2008 r. zwróciła się do dyrektora ówczesnego Instytutu [...], Wydziału [...] U[...] z zapytaniem o rozważenie możliwości wszczęcia przewodu habilitacyjnego w zakresie [...]. Do pisma została dołączona dokumentacja obejmująca rozprawę habilitacyjną, jedna robocza kopia autoreferatu w języku angielskim wraz z tłumaczeniem na język polski oraz 1 robocza kopia wykazu osiągnięć wraz z tłumaczeniem na język polski. Na pismo to nigdy nie otrzymała odpowiedzi zgodnej z wymogami k.p.a. Pismem z 13 listopada 2008 r. Dziekana Wydziału [...] skarżąca została poinformowana o podjęciu uchwały Rady Wydziału nr [...] o odmowie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego na podstawie czterech recenzji – pozytywnych L. F. i J. S. oraz negatywnych – J. S. i K. S. Dostarczona decyzja zawiera wady formalne, w tym nie zawiera uzasadnienia prawnego i faktycznego zgodnego z art. 107 k.p.a. Skarżąca podała, że nigdy nie została poinformowana o wszczęciu przewodu. Skarżąca nie godzi się ze stanowiskiem organu II instancji. Podała, iż w uzasadnieniu odwołania od uchwały Rady Wydziału przytoczono 11 zarzutów wskazujących na naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Organ II instancji stwierdził, że zarzuty formalne są bezzasadne i w żaden sposób nie uprawdopodobnił swojego stanowiska. Pominął uzasadnienie decyzji, naruszając art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Decyzja Centralnej Komisji stwierdzająca zgodność z prawem wszelkich czynności podczas prowadzenia postępowania w przewodzie habilitacyjnym przez Radę Wydziału, a zwłaszcza dopuszczalność niepowiadomienia zainteresowanego o wszczęciu postępowania, nieprzekazywania zainteresowanemu recenzji, wykluczenia kandydata z postępowania wskazuje, że postępowanie w przewodzie habilitacyjnym można prowadzić wbrew faktycznej woli i wiedzy zainteresowanego, podważając tym samym konstytucyjne prawo każdego obywatela do świadomego podejmowania decyzji. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wskazała m.in., że w postępowaniu o nadanie stopnia lub tytułu naukowego uzasadnienie decyzji stanowi podsumowanie postępowania, w którym kluczowe znaczenie mają opinie recenzentów, a uczestnictwo kandydata ograniczone jest do możliwości złożenia środka odwoławczego lub skargi do sądu administracyjnego. Samo zaś postępowanie ma charakter niejawny (§ 23 statutu), a zapadające w jego toku uchwały podejmowane są w głosowaniu tajnym (§15 ust. 2 statutu). Dlatego też w postępowaniu tym strona nie bierze czynnego udziału w każdym jego stadium, jak to ma miejsce w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Brak szczegółowego uzasadnienia decyzji – z uwagi na specyfikę tych rozstrzygnięć – nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi, jeżeli rozstrzygnięcie znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy, którym dysponował organ. W przypadku negatywnej recenzji powoływany jest dodatkowy recenzent. W tej sprawie powołano trzech recenzentów, co miało wpływ na termin zakończenia prowadzonego przez Centralną Komisję postępowania. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzono, że dorobek naukowy kandydatki pod względem jego wartości naukowej odbiega od wymagań stawianych habilitantom i w większości jest publikowany w czasopismach o niewielkim zasięgu i małym znaczeniu naukowym. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, która zawiera niezbędne elementy wymienione w art. 107 k.p.a. Okoliczność, że Centralna Komisja podejmuje uchwałę w głosowaniu tajnym stanowi utrudnienie w sporządzeniu uzasadnienia w pełni odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Zarzut, że skarżąca nie zwracała się do Wydziału [...] U[...] o rozpoczęcie procedury habilitacyjnej jest bezzasadny. Złożenie dokumentów i zwrot, jakiego użyła są zwyczajowo traktowane jako wniosek o wszczęcie procedury. Zostało to potwierdzone przez uczestnictwo skarżącej w dalszym postępowaniu. Procedura postępowania przed Centralną Komisją nie została naruszona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2045/11, uchylił zaskarżoną decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] października 2009 r. oraz uchwałę Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych cechuje pewna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym w postępowaniach tego rodzaju przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Odrębność takiego postępowania polega zwłaszcza na sposobie podejmowania przez Prezydium Centralnej Komisji, która jest organem kolegialnym, decyzji kończącej ostatecznie sprawę nadania stopnia naukowego. Decyzje te są wynikiem tajnego głosowania. Podejmowanie decyzji w głosowaniu tajnym nie może oznaczać jednak dowolności w rozstrzyganiu sprawy. Postępowanie bowiem przed Centralną Komisją mimo swej specyfiki jest postępowaniem administracyjnym i stosuje się w nim odpowiednio przepisy k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Nie ulega wątpliwości, że mają tu zastosowanie przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej – a takim jest Centralna Komisja – jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy a ocena, czy dana okoliczność została udowodniona (np. rozprawa habilitacyjna nie spełnia wymogów ustawy) powinna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego. Ma tu też odpowiednie zastosowanie przepis art. 107 § 1 k.p.a., co do wymogów uzasadnienia decyzji. Obowiązek ten ciąży na Prezydium Centralnej Komisji, która jest organem wydającym decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Powinna ona dokonać samodzielnej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie a następnie wydać decyzję i ją uzasadnić. Stanowisko Sekcji Centralnej Komisji jest tu tylko propozycją rozstrzygnięcia. Jakkolwiek rozstrzygnięcie Prezydium Centralnej Komisji zapada w głosowaniu tajnym, to jednak powinno ono znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji sprawy, a następnie w uzasadnieniu decyzji. Ze względu na sposób podejmowania decyzji w głosowaniu tajnym nie można wymagać od organu przy sporządzaniu uzasadnienia tej decyzji stosowania w pełni art. 107 § 1 k.p.a., ale też stanowisko Centralnej Komisji wyrażone w decyzji nie może jednak nosić cech dowolności. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji z [...] października 2009 r., choć odpowiada warunkom formalnym z art. 107 § 1 k.p.a., to w zasadzie nie zawiera uzasadnienia faktycznego. Lakoniczności i ogólności uzasadnienia nie można uzasadniać wyłącznie tajnością postępowania prowadzonego przed Centralną Komisją. Dopiero w odpowiedzi na skargę Centralna Komisja uzupełnia w pewnym stopniu to uzasadnienie, ale odpowiedź na skargę nie jest jego częścią. Tym samym należało przyjąć, że uzasadnienie narusza art. 107 § 1 k.p.a., który ma odpowiednie zastosowanie w sprawach o nadanie stopnia naukowego. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła w całości Centralna Komisja, opierając skargę kasacyjną na: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności: art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 3, art. 21 ust. 2, art. 29 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym poprzez: – niewłaściwą wykładnię przepisów dot. spełnienia przesłanek do nadania stopnia doktora habilitowanego i trybu kontroli podejmowanych uchwał w tym zakresie, – niewłaściwe rozumienie zakresu odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów, 2. naruszenie wskazanych w skardze przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 729/01, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd kasacyjny zauważył, iż trafnie przyjął Sąd I instancji, że do postępowania w sprawach stopni naukowych mają "odpowiednie" zastosowanie przepisy art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej, a takim jest Centralna Komisja, ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnić poprzez wskazanie podstawy faktycznej i prawnej. Jednakże Sąd ten nie zastosował się do reguły interpretacyjnej mówiącej, że dokonana przez niego ocena uzasadnienia zaskarżonej decyzji musi uwzględniać odpowiednie stosowanie tego przepisu z uwagi na fakt, że podejmowana jest ona w wyniku tajnego głosowania, również wobec członków organu kolegialnego, jakim jest Centralna Komisja. Zatem członkowie ci wzajemnie nie wiedzą, jak głosowali pozostali. W konsekwencji Centralna Komisja nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za utrzymaniem uchwały odmawiającej dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego, dlatego też ograniczone uzasadnienie decyzji nie stanowi naruszenia prawa. W takich przypadkach kontrola sądowa musi się ograniczyć do tego, czy w postępowaniu przed organami I i II instancji były zachowane podstawowe reguły proceduralne dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawach stopni naukowych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż podstawą decyzji odmawiających dopuszczenia skarżącej do kolokwium habilitacyjnego były negatywne opinie recenzentów, którzy zostali prawidłowo powołani, zarówno w toku przewodu habilitacyjnego przed Radą Wydziału [...] Uniwersytetu [...], jak i przez Centralną Komisję. Brak więc jest podstaw do uznania za zasadne zarzutów skarżącej, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, nie może dokonać ocen odmiennych od wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. W przedmiotowej sprawie podstawą decyzji odmawiających dopuszczenia skarżącej do kolokwium habilitacyjnego były negatywne opinie recenzentów, którzy – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny - zostali prawidłowo powołani, zarówno w toku przewodu habilitacyjnego przed Radą Wydziału [...] Uniwersytetu [...], jak i przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Brak jest więc podstaw do uznania za zasadne zarzutów skarżącej, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 1 k.p.a. Odmienne stanowisko skarżącej wyrażone w jej piśmie procesowym z dnia 31 października 2011 r., nie może odnieść skutku. Sąd ponownie rozpoznając sprawę, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tych warunkach skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem wbrew stanowisku skarżącej w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, w postępowaniu przed organami I i II instancji były zachowane podstawowe reguły proceduralne dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawach stopni naukowych. Natomiast zarzut naruszenia ustawowego terminu rozpatrzenia sprawy, choć uzasadniony, nie miał wpływu na wynik sprawy. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.