II SA/Wa 2064/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant referent Marta Stec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. i P. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] [...] solidarnie na rzecz skarżących A. K. i P. K. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałą z dnia [...] października 2024 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając m.in. na podstawie § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 4 lit. f), § 7 ust. 2 pkt 12 i § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 ze zm.), odmówił zakwalifikowania P. K. i A. K. do udzielenia pomocy mieszkaniowej (§ 1 uchwały). W uzasadnieniu uchwały organ podniósł, że A. K. i P. K. wystąpili z wnioskiem o regulację tytułu prawnego po opuszczeniu przez najemców lokalu nr [...] przy ul. [...]. We wniosku ujęli syna K. K. (urodzonego w 2022 r.). Organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego postępowania oraz akt sprawy wynika, iż na podstawie umowy najmu z dnia [...] września 2017 r. ojciec wnioskodawcy, tj. M. K. na podstawie § 31 ust. 1 i 2 wówczas obowiązującej uchwały stał się najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...], a jego żona I. K. stała się współnajemcą na podstawie art. 6801 Kodeksu cywilnego. Osobami uprawnionymi do zamieszkiwania byli: syn P. K. i córka A. K.. A K. i P. K. zawarli związek małżeński w dniu [...] października 2021 r. W piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. miasto wyraziło zgodę na użyczenie ww. lokalu na rzecz A. K. na czas nieoznaczony. Następnie w maju 2023 r. z lokalu wyprowadzili się rodzice oraz siostra wnioskodawcy. M. K. rozwiązał umowę najmu lokalu z dniem [...] sierpnia 2023 r., zaś I. K. wypowiedziała najem ww. lokalu z dniem [...] sierpnia 2024 r. Po wyprowadzeniu rodziców oraz siostry w maju 2023 r. w lokalu pozostali wnioskodawcy wraz z synem. W lokalu są zameldowane i zgłoszone do opłat 3 osoby tj. wnioskodawcy i ich syn K. K.. Na koncie lokalu nie występują zaległości, wizja przeprowadzona przez pracowników ZGN potwierdziła zamieszkiwanie wnioskodawców i ich syna w przedmiotowym lokalu. W związku z powyższym organ stwierdził, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 polegająca na zamieszkiwaniu z najemcą/byłym najemcą w przedmiotowym lokalu przez okres 7 lat. Organ podkreślił, że rodzice wnioskodawcy – P. K. byli najemcami lokalu od 2017 r., a wyprowadzili się w 2023 r. A. K. i P. K. wnieśli na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na tym, że nie przesłuchano skarżących. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że organ nie wziął pod uwagę § 7 ust. 4 uchwały nr XXIII/669/2019, zgodnie z którym jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Skarżący podkreślili, że mają pod opieką małoletnie dzieci i konstytucyjnym obowiązkiem gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji ich potrzeb mieszkaniowych, czego Zarząd Dzielnicy uporczywie odmawia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na okoliczność, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o jej oddalenie w całości. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W pismach procesowych z dnia 24 marca 2025 r. skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie niezależnie od podnoszonych w niej zarzutów. Jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd administracyjny, poddał zatem kontroli zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów. Na wstępie należy wyjaśnić, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 725), uchwała rady gminy. Przyznawanie pomocy mieszkaniowej w postaci zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy zostało uregulowane w uchwale Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zgodnie z § 4 tej uchwały, pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. W myśl zaś § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów była uprawniona do zamieszkiwania i nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, jeżeli najemca lub były najemca trwale opuścił lokal, a osoba, która pozostała w lokalu nieprzerwanie w nim zamieszkiwała z najemcą/byłym najemcą za zgodą właściciela co najmniej 7 lat, przy czym do okresu nieprzerwanego zamieszkiwania zalicza się również wspólne zamieszkiwanie wnioskodawcy wraz z najemcą w innym lokalu wchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu Miasta poprzedzające bezpośrednio zamieszkanie w lokalu o najem którego ubiega się wnioskodawca. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu o odrzucenie skargi, Sąd stwierdza, że wniosek ten okazał się niezasadny. Jak podkreśla się w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienie z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 807/24, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), § 18 ust. 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 (a więc przepis mający zastosowanie w niniejszej sprawie) reguluje kwestie udzielania pomocy mieszkaniowej. Powołany przepis odnosi się w sposób bezpośredni do kwestii udzielania przez [...] pomocy w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Jak wynika z uchwały NSA z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, sprawy udzielania pomocy mieszkaniowej przez jednostki samorządu terytorialnego realizowane są w dwóch etapach. Etap dotyczący zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, a tego właśnie dotyczący zaskarżona uchwała, ma charakter administracyjnoprawny, a zatem sprawa zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej jest sprawą z zakresu władztwa publicznego, podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Rozstrzyga ona bowiem kwestię możliwości udzielenia skarżącym pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych poprzez zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego w oparciu o przesłanki, o których mowa w § 18 ust. 2 uchwały nr XXIII/669/2019, co zresztą zostało wprost stwierdzone w jej treści (por. również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 1140/22). Z tych przyczyn, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, brak było podstaw do odrzucenia skargi z powodu braku kognicji sądu administracyjnego, ponieważ zaskarżona uchwała rozstrzyga kwestię zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego [...]. Tryb, w którym owo uprawnienie ma zostać zrealizowane, jest natomiast kwestią wtórną i pozostaje bez wpływu na właściwość sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały, należy wskazać, w ocenie Sądu, organ nieprawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania pomocy mieszkaniowej określona w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019. Jak już wskazano, zgodnie z tym przepisem warunkiem przyznania pomocy jest po pierwsze, zamieszkiwanie przez wnioskodawcę w lokalu za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów, po drugie trwałe opuszczenie lokalu przez najemcę lub byłego najemcę, po trzecie zaś nieprzerwane zamieszkiwanie przez wnioskodawcę z najemcą lub byłym najemcą za zgodą właściciela co najmniej 7 lat. W ocenie Sądu, wszystkie powyższe warunki zostały spełnione w odniesieniu do jednego z wnioskodawców – tj. P. K.. Jak wynika z akt administracyjnych, P. K. zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] od dnia [...] marca 2012 r., tj. od dnia zawarcia przez Miasto umowy najmu z prababcią wnioskodawcy W. K. (umowa najmu nr [...] - k. 10 akt administracyjnych). W umowie tej P. K. został wskazany jako jedna z osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania w lokalu wraz z najemcą. Okoliczność zamieszkiwania przez P. K. w lokalu znajduje swoje potwierdzenie w protokole z dnia [...] lutego 2013 r. (k. 103 akt administracyjnych), w którym podano, że w wyniku dokonanego przeglądu ww. lokalu stwierdzono jego prawidłowe wykorzystywanie i zamieszkiwanie w nim m.in. P. K.. Następnie po śmierci najemcy Miasto zawarło umowę najmu z M. K., tj. wnukiem poprzedniego najemcy a ojcem skarżącego (umowa najmu nr [...] z dnia [...] września 2017 r. – k. 165 akt administracyjnych), w której P. K. ponownie został wskazany jako osoba uprawniona do zamieszkiwania w lokalu wraz z najemcą. Nie jest kwestionowane przez organ, że zarówno P. K., jak i A. K. zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] za pisemną zgodą Miasta. Zgoda ta w stosunku do P. K. wynika z wyżej przywołanych umów najmu, zaś w stosunku do A. K. została wyrażona przez Miasto w piśmie z dnia 10 lutego 2022 r. (k. 225 akt administracyjnych). Nie jest również sporne w sprawie, że dotychczasowy najemca lokalu, tj. M. K. trwale go opuścił. W świetle wszystkich wyżej przywołanych okoliczności, nie budzi natomiast w ocenie Sądu wątpliwości, że – wbrew stanowisku organu – P. K. zamieszkiwał za zgodą Miasta nieprzerwanie w lokalu nr [...] przy ul. [...] przez ponad 7 lat, a zatem w stosunku do niego zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019, co oznacza, że organ nieprawidłowo wydał uchwałę odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżących. Wobec jednoznacznego brzmienia § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 należy bowiem stwierdzić, że istotna z punktu widzenia zastosowania tego przepisu jest okoliczność nieprzerwanego zamieszkiwania w lokalu za zgodą Miasta przez okres co najmniej 7 lat. W niniejszej sprawie P. K. był uprawniony do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] od dnia [...] marca 2012 r. na podstawie umowy najmu zawartej z jego prababcią, zaś z akt administracyjnych nie wynika, by od tego dnia występowały przerwy w zamieszkiwaniu przez skarżącego w tym lokalu. Na tego rodzaju okoliczności organ się zresztą nie powołuje. Nie można zatem zgodzić się z organem, że skarżący zamieszkiwał w lokalu, w rozumieniu § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały, dopiero od 2017 r., tj. od momentu zawarcia przez Miasto umowy najmu z ojcem skarżącego. Zmiany dotyczące tytułu prawnego do zamieszkiwania w lokalu pozostają bez wpływu na fakt zamieszkiwania w tymże lokalu. W tym zakresie organ błędnie zastosował zatem omawiany przepisu prawa materialnego. Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni powyższe wskazania Sądu, w szczególności dotyczące spełnienia przez P. K. przesłanek przyznania pomocy mieszkaniowej określonych w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, w punkcie 2 sentencji, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie 300 zł.