II SA/Wa 2092/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowa zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] (dalej jako: organ) działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 3 lit. a, § 7 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 2, § 32 ust. 1 pkt 6 w związku z ust. 8 uchwały nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku M.J. (dalej jako : skarżący) z [...] sierpnia 2024 r. wydał w dniu [...] października 2024 r. uchwałę nr [...] o odmowie zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący ubiega się o najem lokalu z zasobu Miasta Stołecznego Warszawy z powodu bezdomności. Do [...] kwietnia 2024r., skarżący zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...], będącym w dyspozycji Dzielnicy [...], składającym się z 2 pokoi z kuchnią, o pow. całkowitej 36,33 m2, w tym pow. mieszkalnej 24,02 m2, którego najemcą jest matka wnioskodawcy. Analizując sprawę organ ustalił, że skarżący wymeldował się z ww. lokalu, ponieważ nie może porozumieć się z matką i od tego czasu z przerwami, przebywa w noclegowniach i interwencyjnych miejscach tymczasowego schronienia na terenie Warszawy. Organ ustalił również, że matka wnioskodawcy złożyła [...] września 2024 r. w Zakładzie Gospodarowania Nieruchomościami oświadczenie, w którym wykazała, że w lokalu przy ulicy [...] zamieszkują I.J., J.P. oraz M.J., jako osoby uprawnione do zamieszkania. Skarżący posiada wydane do [...] lipca 2025 r. orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji, a średni miesięczny dochód uzyskany w okresie ostatnich 12 miesięcy, poprzedzających złożenie wniosku, wyniósł 2.124,24 zł. Kryterium dochodowe dla 1-osobowego gospodarstwa domowego, z orzeczoną niepełnosprawnością, do najmu lokalu na czas nieoznaczony,wynosi 5 518,79 zł. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazał, że Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu [...] października 2024 r. negatywnie zaopiniowała zakwalifikowanie skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej, a następnie organ odmówił zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej, z powodu dobrych warunków w miejscu zamieszkania matki skarżącego, t|. w lokalu nr [...] przy ul. [...], pozwalających skarżącemu na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Pismem z [...] grudnia 2024 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę. Zaskarżonej uchwale zarzucił: 1) błędne ustalenia, że skarżący mieszka z matką w lokalu nr [...] przy ul. [...]; 2) pominięcie przez organ faktu, że skarżący jest osobą bezdomną i co najmniej od kwietnia 2024 r. korzysta z noclegowni; 3) pominięcie przez organ faktu, że w lokalu przy ul. [...] występuje przemoc i, że został on wyrzucony z ww. lokalu przez matkę, a następnie bezzasadnie został wobec skarżącego orzeczony zakaz zbliżania się i nakaz opuszczenia lokalu. W uzasadnianiu skargi skarżący wskazał, że niezrozumiała jest dla niego treść uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Skarżący wyjaśnił, że aktualnie jest osobą bezdomną, gdyż jego matka wyrzuciła go z domu z powodu konfliktu skarżącego z jej partnerem. Skarżący w uzasadnieniu wskazał również, że na skutek zawiadomienia partnera matki, wobec niego orzeczony został zakaz zbliżania się do matki oraz do ww. lokalu, w związku z powyższym skarżący nie wie dlaczego jego matka oświadczyła nieprawdę, że mieszka on w ww. lokalu wraz z matką oraz jej partnerem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), znajdująca odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie, uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W ocenie tut. Sądu skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów jawiła się jako dopuszczalna co do zasady, a także merytorycznie uzasadniona. W pierwszej kolejności zauważyć należało, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania wprost przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Co oczywiste, wnioski wysnute przez organ w wyniku subsumcji stosowanej normy prawnej pod konkretny stan faktyczny, winny pozostawać w zgodzie z zasadami logicznego rozumowania i zasadą racjonalności. Mając powyższe na względzie tut. Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem odpowiednio stosowanego przepisu art.7 i 77 K.p.a. Dla możliwości realnego i poprawnego rozpoznania sprawy kluczowe znaczenia ma ustalenie stanu faktycznego dotyczącego aktualnego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Ta okoliczność wpływa bezpośrednio na wynik sprawy. Jedną z przesłanek umożliwiających przyznanie omawianej pomocy jest przecież materia warunków mieszkaniowych osoby inicjującej postępowanie. Nie wymaga zaś dowodu okoliczność, że taka ocena możliwa jest wyłącznie w sytuacji, gdy organ będzie miał wiedzę o miejscu zamieszkania strony. Dopiero znając je, organ będzie w stanie ocenić wniosek przez pryzmat kryterium metrażowego (ewentualnie przez pryzmat istnienia odstępstw od stosowanie owego kryterium). Jeśli zaś efektem ustaleń faktycznych będzie konstatacja, iż wnioskodawca jest osobą bezdomną, umożliwi to organowi rozpoznającemu sprawę odniesienie się do warunków mieszkaniowych rodziny strony i możliwości zamieszkania wnioskodawcy wspólnie z którymś z członków jego rodziny. Przenosząc powyższe uwagi na realia faktyczne niniejszej sprawy skarżone rozstrzygnięcie jawiło się jako przedwczesne. W uzasadnieniu uchwały próżno bowiem szukać stanowczego stwierdzenia odnoszącego się do miejsca zamieszkiwania wnioskodawcy. Organ ograniczył swoje działanie jedynie do przywołania sprzecznych i wzajemnie się wykluczających okoliczności, tj. bezdomności strony którą powiązał z faktem wymeldowania się wnioskodawcy z lokalu matki i problemami w porozumieniu się strony z własną matką jak też przywołania oświadczenia matki strony o wspólnym jej zamieszkiwaniu z synem. Powyższych rozbieżnych okoliczności organ w żaden sposób nie starał się zweryfikować ani nie dokonał ich oceny. W szczególności nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego np. z wizji lokalnej czy rozpytania sąsiadów matki strony. Powyższe zaniechania jawią się jako tym bardziej znaczące gdy uwzględni się okoliczność, iż przed wydaniem skarżonej uchwały organ wszedł w posiadanie kolejnego dowodu w postaci notatki urzędowej obrazującej fakt złożenia zgodnego oświadczenia wnioskodawcy i jego matki o ich wspólnym zamieszkiwaniu. Powyższe uchybienia dotyczące ustalenia stanu faktycznego sprawiają, że sama uchwała nie poddaje się kontroli sądowej. Jeśli bowiem okazałoby się, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu matki, organ musiałby dokonać oceny warunków mieszkaniowych w jakich przebywa przez pryzmat m.in. kryterium metrażowego. Dopiero zaś gdyby okazałoby się, że strona nie zamieszkuje u matki, to organ mógłby przywołać wskazany w uchwale przepis par.32 ust.1 pkt 6 Uchwały Nr XXIl1/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r, w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy - oczywiście po uprzedniej weryfikacji możliwości zamieszkiwania strony w lokalu matki (do której to okoliczności odwołuje się przywołana regulacja). W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że zaszły podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec naruszenia przez organ art.7 i 77 K.p.a. w zw. z § 32 ust.1 pkt.1 i 6 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, bowiem od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały do dnia wyrokowania nie minął jeszcze jeden rok, a więc tym samym nie zachodziło wyłączenie o jakim mowa w art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), który to przepis wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia umożliwiając w takiej sytuacji jedynie stwierdzenie, że skarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną i faktyczną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy , w sposób jednoznaczny i pełny ustali stan faktyczny sprawy co umożliwi ocenę tego, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania żądanej pomocy mieszkaniowej z puli mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy.