II SA/Wa 211/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Asesor WSA, Jarosław Trelka, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2005 r., mocą której odmówiono D.P. przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu decyzji Prezes Rady Ministrów podkreślił, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby świadczenie to mogło zostać przyznane. Przy rozpatrywaniu zatem wniosków o przyznanie świadczenia specjalnego brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania tego świadczenia. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter, takie jak na przykład wybitne zasługi wnioskodawcy w dziedzinie kultury lub sportu albo szczególne zdarzenia losowe. Prezes Rady Ministrów wskazał, iż D.P. przepracował zawodowo 25 lat, od 2003 r. jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. D.P. rozpoczął pracę w 1977 r. w Zakładach [...] w K. na stanowisku [...]. W Zakładach tych wnioskodawca pracował do końca 1983 r. W okresie od marca 1983 r. do [...] sierpnia 1985 r. wnioskodawca pracował w charakterze [...] we [...] Przedsiębiorstwie [...]. Umowa o pracę została rozwiązana z powodu naruszenia art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Od [...] września 1985 r. do [...] grudnia 1985 r. D.P. pracował na stanowisku [...] w [...] z siedzibą w K., a od [...] stycznia 1986 r. do [...] marca 1997 r. był zatrudniony w [...] Sp. z o.o. w K. na stanowisku [...]. W okresie od [...] maja 1997 r. do [...] października 2002 r. wnioskodawca pracował w charakterze [...] w [...] Sp. z o.o. w upadłości. Stosunek pracy wygasł z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w trybie art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.). Po utracie miejsca pracy wskutek likwidacji zakładu pracy wnioskodawca załamał się, w styczniu 2003 r. przebywał na Oddziale [...] Szpitala w K., a od sierpnia 2005 r. jest pacjentem [...] w K. U wnioskodawcy rozpoznano [...]. Wnioskodawca ma problemy z pamięcią, jest, jak podaje, nadmiernie nerwowy i wrażliwy. Organ wskazuje także, iż D.P. przepracował 23 lata w warunkach szczególnie szkodliwych dla zdrowia. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. ZUS odmówił wnioskodawcy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, uzasadniając to tym, iż nie jest on osobą, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej. Lekarz orzecznik uznał bowiem wnioskodawcę orzeczeniem z dnia [...] marca 2003 r. i kolejnym z dnia [...] września 2004 r. za zdolnego do pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił ponadto D.P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. przyznania prawa do renty socjalnej, a także prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzeczeniem z dnia [...] marca 2005 r. zaliczył D.P. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i orzekł, że stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy do [...] marca 2006 r. Wnioskodawca ponadto, jak wskazuje organ, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., obecnie bez prawa do zasiłku. Sytuacja bytowa wnioskodawcy jest trudna, mieszka on wraz z niepełnosprawną żoną u jej matki S.L. Żona otrzymuje rentę socjalną oraz dodatek pielęgnacyjny w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazane powyżej okoliczności nie stanowią, w ocenie Prezesa Rady Ministrów, szczególnie uzasadnionego przypadku dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego, o którym mowa w art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skargę na decyzję tę złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.P. W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez nieurzeczywistnienie zasad sprawiedliwości społecznej, zarzut naruszenia art. 82 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez odmowę przyznania skarżącemu renty lub emerytury specjalnej, naruszenia przepisów postępowania, a to przepisu art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a jedynie przytoczenie ustaleń wynikających ze zgromadzonych w sprawie dokumentów i niezawarcie w uzasadnieniu decyzji rozważań wynikających z rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także przepisu art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny dowodów. Skarżący podkreślił, iż szczególnym zdarzeniem losowym jest, jego zdaniem, powstała po utracie pracy choroba [...], która ujawniła się nagle po dokonanych zwolnieniach grupowych i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 82 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenia z omawianego przepisu mają charakter wyjątkowy. Świadczenia te finansowane są bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa Rady Ministrów, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie, sam przez się, jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący jest obecnie osobą zdolną do pracy i ma 47 lat. Skarżący, co jest niewątpliwe, cierpi na liczne schorzenia, jednakże schorzenia te nie dawały podstaw, w chwili orzekania przez lekarzy orzeczników ZUS, do uznania go za osobę chociażby częściowo niezdolną do pracy. Uznanie skarżącego za osobę zdolną do pracy było powodem wydania przez ZUS decyzji odmownej w przedmiocie przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wskazać zatem należy, iż niemożność kontynuowania przez skarżącego pracy, będąca wynikiem likwidacji zakładu pracy oraz niemożność podjęcia przez niego nowej pracy w wyniku jego subiektywnego przekonania o całkowitej niezdolności do pracy, nie stanowią, w ocenie Sądu, szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w przepisie art. 82 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Słusznie zatem Prezes Rady Ministrów mocą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2005 r. odmówił skarżącemu przyznania renty specjalnej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów art. 77 i 80 k.p.a., stwierdzić należy, iż organ rozpatrując sprawę, zgromadził materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i kompletny. Rozpatrując ten materiał dowodowy, organ nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. Skarżący nie kwestionuje też prawidłowości poczynionych przez organ ustaleń. Zarzuty naruszenia przepisów art. 77 i 80 k.p.a. nie zasługują zatem, w ocenie Sądu, na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.