II SA/Wa 211/08

WyrokWSA w Warszawie2008-04-01

Skład orzekający: Joanna Kube, Ewa Kwiecińska, Anna Mierzejewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie przyznane w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje za okres wsteczny, czy też od daty wydania decyzji przyznającej to świadczenie?
Ratio decidendi
Świadczenie przyznane w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ma charakter uznaniowy i konstytutywny, co oznacza, że prawo do niego powstaje z chwilą wydania decyzji przyznającej świadczenie. Ustawa nie przewiduje wypłaty wyrównania ani świadczenia za okres wsteczny w przypadku świadczeń wyjątkowych.
Stan faktyczny
Skarżący W. J. domagał się przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od daty wstecznej (26 września 2006 r.), podczas gdy Prezes ZUS przyznał mu świadczenie w drodze wyjątku od daty wydania decyzji (listopad 2007 r.). Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak Prezes ZUS utrzymał w mocy poprzednią decyzję, argumentując, że świadczenie w drodze wyjątku przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, i nie może być wypłacone za okres wsteczny. Skarżący złożył skargę do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska,, Anna Mierzejewska (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r., wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2007 r. zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. oraz po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) przyznał W. J. w drodze wyjątku rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe. Ustalił, że wysokość renty wynosi [...] zł miesięcznie i ulegnie podwyższeniu w terminie waloryzacji, a prawo do renty powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Pismem z dnia 20 listopada 2007 r. W. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku ww. wskazał, że renta jest bardzo niska, a ponadto powinna być przyznana od 26 września 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 20 listopada 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z [...]listopada 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że osoba, której przyznano świadczenie w drodze decyzji Prezesa ZUS ma prawo tylko do wypłaty świadczenia na bieżąco, wobec czego renta z tytułu niezdolności do pracy przyznana w drodze wyjątku przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję tj. od [...] listopada 2007 r. i za okres wsteczny nie może być wypłacone wyrównanie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia od dnia 26 września 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w niej przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Słusznie organ wskazał, że świadczenie z art. 83 ustawy emerytalnej w przeciwieństwie do świadczeń w trybie zwykłym, przyznawane są uznaniowo, a decyzje w tych sprawach mają charakter konstytutywny. Zatem prawo do świadczeń powstaje w momencie wydania decyzji. Przepisy ustawy emerytalnej nie przewidują w przypadku świadczeń wyjątkowych, wypłaty wyrównania ani odszkodowania, za okres kiedy świadczenie nie było przyznane. Świadczenie w trybie art. 83 ustawy emerytalnej przysługuje dopiero i jedynie od daty wydania decyzji przyznającej to świadczenie. Również wysokość świadczenia została ustalona prawidłowo, jest ono bowiem przyznawane w wysokości najniższego świadczenia przewidzianego w art. 85 ustawy emerytalnej i ulega podwyższeniu w terminie waloryzacji. Wobec wyżej wskazanych okoliczności, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło