II SA/Wa 2122/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. S., A. S. i J. S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – E.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z 27 listopada 2015 r. E. S., działając jako przedstawiciel ustawowy małoletnich G. S., A. S. i J. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2015 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu oświadczyła, że zaskarżoną decyzję otrzymała około 6 lipca 2015 r. Następnie wyjaśniła, że po śmierci męża, w lutym 2015 r., przeszła załamanie nerwowe, które skutkowało zachorowaniem na depresję. Przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących podała, że tylko dzięki pomocy rodziny mogła brać udział w postępowaniu tj. pisać wnioski i składać odwołania. Oświadczyła, że na przełomie lipca i sierpnia 2015 r. nastąpiło zaostrzenie choroby i nie mogła skutecznie bronić swoich praw. Nadto wskazała, że było to możliwe dopiero 27 listopada 2015 r., z uwagi na lekkie polepszenie stanu zdrowia. Ponadto stwierdziła, że w chwili obecnej jej sytuacja jest równie trudna, nadal leczy się psychiatrycznie. Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od 9 kwietnia 2015 r. jest leczona psychiatrycznie z powodu epizodu depresyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. E. S. uczyniła zadość warunkom dopuszczalności wniosku, ponieważ złożyła go z zachowaniem siedmiodniowego terminu od dnia ustania przeszkody do złożenia takiego żądania. Nie wykazała natomiast niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w art. 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., co oznacza, iż wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności może nastąpić tylko z ważnych powodów, co do których zainteresowany uprawdopodobni, że wystąpiły bez jego winy. Te ważne powody wskazywać powinny na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu i stanowiących ważny powód zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. O braku winy można mówić jedynie, gdy strona uchybiła terminowi na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia najwyższej staranności. Brak uprawdopodobnienia przez stronę przyczyny uniemożliwiającej dokonanie czynności w terminie powoduje brak podstaw do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności (por. postanowienie NSA z 3 marca 2005 r., o sygn. akt II OZ 42/05). Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu Sąd uwzględnia wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz bierze pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących uzasadniła uchybienie terminu złym stanem zdrowia, w szczególności depresją. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącą okoliczności uchybienia terminu nie uzasadniają jego przywrócenia. Choroba strony jako przyczyna nieterminowego dokonania czynności procesowej stanowiła przedmiot licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Akcentuje się w nich, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu, a samo powołanie się na tę okoliczność nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero zatem uwiarygodnienie, że choroba miała charakter niespodziewany i nagły, a jej wystąpienie uniemożliwiło stronie prowadzenie swych spraw, może usprawiedliwiać brak dokonania czynności procesowej w terminie (por. postanowienia NSA: z 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 508/13, z 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14 i z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1172/14). Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia czynności w postępowaniu sądowym, nie może być powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe uchybienie terminu było niezawinione. Nie wyłącza winy wnioskodawcy choroba przewlekła i niewyłączająca świadomości podejmowanych działań, gdyż winien mieć on świadomość ewentualnego wpływu choroby na jego samopoczucie w razie pogorszenia zdrowia i przedsięwziąć środki zapobiegawcze (por. postanowienia NSA: z 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 431/11, z 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 255/11). W rozpatrywanej sprawie E. S., domagając się przywrócenia terminu wskazała, że cierpi na depresję. Należy jednak zwrócić uwagę, że pomimo trwającej od kwietnia 2015 r. choroby uczestniczyła w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji (3 czerwca 2015 r. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy). Przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących oświadczyła również, iż na przełomie lipca i sierpnia 2015 r. nastąpiło zaostrzenie choroby. Natomiast z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika jedynie, że E. S. od kwietnia 2015 r. leczy się psychiatrycznie z powodu epizodu depresyjnego. Nie wynika natomiast, by we wskazanym okresie doszło do znacznego pogorszenia choroby uniemożliwiające wniesienie skargi do Sądu lub zwrócenie się o pomoc prawną do adwokata albo radcy prawnego w terminie otwartym do wniesienia skargi. E. S. wiedząc o swojej chorobie, jak i o toczącym się postępowaniu administracyjnym, wszczętym na jej wniosek, jako osoba dbająca należycie o interesy swoje i swoich małoletnich dzieci, powinna przedsięwziąć takie środki, aby w przypadku zaostrzenia objawów choroby, co w jej przebiegu nie jest wykluczone, jej prawa były odpowiednio zabezpieczone. Reasumując, skarżąca nie uprawdopodobniła, że bez jej zaniedbania doszło do znaczącego uchybienia terminowi do złożenia skargi, nie spełniła zatem przesłanek do uwzględnienia wniosku. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 88 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.