II SA/Wa 2140/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską - oddala skargę - Komendant Główny Policji decyzją z [...] października 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., oraz art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...] o odmowie wydania B. N. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W sprawie tej Komendant Wojewódzki Policji w [...] zakwestionował przedłożone przez wnioskodawcę orzeczenie lekarskie z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] i orzeczenie psychologiczne z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] stwierdzające, że posiada zdolność psychofizyczną do dysponowania bronią, składając odwołanie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] w związku z negatywną opinią o stronie oraz ustaleniem, że w przeszłości B. N. posiadał pozwolenie na broń palną myśliwską jednak zostało mu ono cofnięte decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] stycznia 2017 r. w związku z tym, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 2016 r. został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 K.k., a także faktem, że rodzina wnioskodawcy była objęta procedurą Niebieskiej Karty. Po ponownych badaniach, ostatecznym orzeczeniem lekarskim z [...] czerwca 2018 r. nr [...] i ostatecznym orzeczeniem psychologicznym z [...] czerwca 2018 r. nr [...] stwierdzono, że B. N. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 i w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Organ, uzasadniając odmowę wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej stwierdził, że negatywne ostateczne orzeczenia lekarskie i psychologiczne uniemożliwia dysponowanie bronią. Podkreślił, że orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwoławczym jest niepodważalne, co wynika z art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji, a to oznacza, że organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny, czy też ich weryfikować. Takie orzeczenie ma moc wiążącą i determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania prawa do posiadania broni osobie, która uzyskała choćby jedno ostateczne negatywne orzeczenie, kwestionujące jej zdolność do posługiwania się bronią. Odnosząc się do zarzutu strony, że organ nie wykazał, aby miał on zaburzenia psychiczne, o których mowa w ustawie z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2017 r. poz. 882) lub znacznie ograniczoną sprawność psychofizyczną, czy też wykazywał istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, albo był uzależniony od alkoholu lub od innych substancji psychoaktywnych wskazał, iż ustawodawca rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r. poz. 2210) określił wzór druku, na którym upoważniony lekarz bądź psycholog stwierdza, że dana osoba jest bądź nie jest zdolna do posiadania broni. W przypadku orzeczenia lekarskiego prawodawca zastosował sformułowanie "należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i nie może dysponować bronią". Nie ma tu rozgraniczenia na pkt 2 lub 4 (do wyboru lekarza) lecz zastosowano funktor koniunkcji "i". Jest to konsekwencja założenia, że organy Policji nie muszą uzyskać wiedzy o przyczynach wydania negatywnego orzeczenia (wiedza ta jest zastrzeżona dla lekarza i osoby badanej). Dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej istotne jest czy dana osoba posiada, czy też nie posiada, zdolności do dysponowania bronią, niezależnie od przyczyn (psychicznych, somatycznych czy uzależnieniowych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. N. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z [...] października 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. oraz art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a., poprzez nieodniesienie się do zarzutów dotyczących uchybień popełnionych przy wydawaniu orzeczeń lekarskich oraz oparcie decyzji na orzeczeniach pozbawionych należytego uzasadnienia i niedających podstaw do jednoznacznego przyjęcia, że zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy o broni i amunicji, 2. art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. i art. 84 § 1 K.p.a., poprzez bezpodstawne uznanie, iż orzeczenia lekarskie wydane w trybie odwołania, o którym mowa w art. 15h ust. 1 ustawy jest ostateczne i nie może być kwestionowane za pomocą innych dowodów, a organy Policji są nim związane, podczas gdy organ powinien był skontrolować, czy przedłożone orzeczenia spełniają wymogi formalne stawiane opinii biegłego, 3. art. 15 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy, poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że należy do osób wymienionych w powyższym przepisie, podczas gdy wniosek taki nie wynika z treści wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, 4. art. 78 § 1 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a., poprzez bezpodstawną odmowę uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej, podczas gdy przedmiotem dowodu była okoliczność istotna dla sprawy, tj. wyjaśnienie czy zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy. W ocenie skarżącego nie ma żadnych podstaw, aby orzeczenie lekarskie, stanowiące zwykłą opinię biegłego, traktować jako dogmat niemożliwy do obalenia za pomocą jakiegokolwiek przeciwdowodu. Zaznaczył, że jeżeli strona zgłasza dowód to w świetle art. 78 K.p.a. organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego jedynie w sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Natomiast jeżeli strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być przeprowadzony. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 284), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. Stosownie do treści 15 ust. 1 pkt 2-4 powołanej ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231 poz. 1375), lub wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego oraz uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych. Natomiast w myśl art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń, lub osoba, która zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawiają właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, stwierdzające, że nie należą do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że mogą dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku. Oznacza to, że każda osoba chcąca posiadać i dysponować bronią musi udowodnić brak przeciwwskazań do dysponowania nią, co potwierdzają orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ma charakter obligatoryjny, a ustawodawca nie przewidział w takich przypadkach innego rozstrzygnięcia sprawy. Do czynności takich właściwi są wyłącznie lekarze upoważnieni na mocy przepisów ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r., poz. 2210), a orzeczenie powinno spełniać, określone dla niego w załączniku do rozporządzenia, wymogi. W myśl art. 15h ust. 1 i 2 ustawy o broni i amunicji od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie, które przysługuje tak osobie badanej, jak i komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Zgodnie z art. 15h ust. 3 tej ustawy, odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (pkt 1); jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (pkt 2); podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej (pkt 3), a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7). W rozpoznawanej sprawie nie budzi – zdaniem Sądu – wątpliwości, że okoliczności sprawy, tj. objęcie rodziny skarżącego procedurą Niebieskiej Karty, prowadzone w przeszłości przeciwko skarżącemu postępowania karne o przestępstwo umyślne z art. art. 207 § 1 K.k., dostatecznie uzasadniały podejrzenie, iż może on należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy i w tej sytuacji Komendant Wojewódzki Policji w [...] mógł zażądać ponownej oceny jego stanu zdrowia, w celu jednoznacznego określenia jego zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią, poprzez złożenie odwołania od przedłożonych orzeczeń lekarskich do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. W wyniku złożonych odwołań, orzeczeniem lekarskim z [...] czerwca 2018 r. nr [...] i psychologicznym z [...] czerwca 2018 r. nr [...], wydanych przez lekarza upoważnionego do badań lekarskich i psychologa upoważnionego do badań psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz osób posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń, stwierdzono, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji i wobec tego nie może dysponować bronią. Organy Policji, wydając decyzję zarówno w I, jak i w II instancji, wskazywały na wiążącą moc powyższych negatywnych orzeczeń i tym samym brak możliwości weryfikowania ich w ramach prowadzonego postępowania o wydanie pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie lekarskie, wydane w trybie odwołania, jest ostateczne, a więc niepodważalne. W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nim związane i nie mogą dokonywać jego oceny. Ponadto podnieść należy, że skoro badania ogólne, badania psychologiczne i w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze i konsultacje specjalistyczne przewidziane w rozporządzeniu, a opisane już wyżej, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń i takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II OSK 1273/04, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), zaś Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. W tej sytuacji, zarówno Komendant Wojewódzki Policji w [...], jak i Komendant Główny Policji nie byli upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższych orzeczeń oraz dokonywania ich oceny w ramach swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że skoro lekarz i psycholog w ostatecznej opinii stwierdził brak zdolności skarżącego do posiadania broni to powoływanie kolejnych lekarzy do wydawania opinii jest zbędne i następna opinia nie może być uznana za istotny dowód w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 298/13, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Zwalczaniu niekorzystnego dla strony orzeczenia służy tryb kontrolny przewidziany w art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji. W świetle wskazanych uregulowań, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Kontrolę przeprowadza odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, posiadający pisemne upoważnienie właściwego wojewody. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się protokół (art. 15j ust. 1 ustawy). Odpowiednio upoważniony lekarz lub psycholog, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownik tego podmiotu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu, ma prawo do wniesienia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz ustaleń zawartych w protokole (art. 15j ust. 6 ustawy). Na podstawie ustaleń kontroli wojewoda może przedstawić odpowiednio upoważnionemu lekarzowi lub psychologowi, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownikowi tego podmiotu, w wystąpieniu pokontrolnym zalecenia pokontrolne nakazujące usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określa termin ich wykonania (art. 15j ust. 7 ustawy). Z kolei w przypadku nieusunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie, o którym mowa w ust. 7, wojewoda składa wniosek do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji prowadzącego rejestr o wykreślenie z rejestru lekarzy upoważnionych lub z rejestru psychologów upoważnionych odpowiednio lekarza lub psychologa, których czynności były przedmiotem kontroli (art. 15j ust. 8 ustawy). W świetle powyższego stanowiska należy stwierdzić, że skarżący mając wątpliwości co do postępowania lekarza czy psychologa, po wydaniu orzeczenia, mógł sam skorzystać z możliwości weryfikacji w trybie kontroli wojewody niekorzystnego dla niego orzeczenia, co jak wynika ze skargi, do momentu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie miało miejsca. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów B. N. odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Należy wskazać, że zarzuty skarżącego zmierzają w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznych orzeczeń wydanych przez uprawnione do tego osoby. W ocenie Sądu, organy Policji nie miały uprawnień, ani tym bardziej narzędzi, do wyjaśniania rozbieżności pomiędzy orzeczeniami lekarskimi, wydanymi w różnych instancjach. W obowiązującym porządku prawnym w Polsce nie istnieje powszechna dostępność posiadania broni, a wydanie pozwolenia na niebezpieczne narzędzie, jakim jest każdy rodzaj broni palnej, zależy od spełnienia, m.in. określonych w ustawie o broni i amunicji rygorów. W przeciwnym bowiem przypadku właściwe w sprawach pozwoleń na broń organy mają nie tylko prawo, ale obowiązek odmówić wydania pozwolenia na broń. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w przypadku B. N. została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. W oparciu zatem o ostateczne orzeczenia lekarskie z [...] czerwca 2018 r. nr [...] i psychologiczne z [...] czerwca 2018 r. nr [...] organy Policji były zobowiązane do wydania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, że dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09, publ. LEX nr 606704). W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, że organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszyły przepisów postępowania, a także dokonały prawidłowej wykładni przepisów ustawy o broni i amunicji mających zastosowanie wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.).