II SA/Wa 2188/20
WyrokWSA w Warszawie2021-05-11
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby zamieszkujące lokal mieszkalny będący w dyspozycji organów Policji, które nie są funkcjonariuszami Policji ani nie spełniają przesłanek do uzyskania policyjnej renty rodzinnej, mogą być uznane za osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego, co stanowi podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że lokal mieszkalny będący w dyspozycji organów Policji podlega szczególnym przepisom ustawy o Policji, a nie Kodeksowi cywilnemu czy ustawie o ochronie praw lokatorów. Osoby niebędące funkcjonariuszami Policji ani nieuprawnione do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, zajmujące taki lokal, są uznawane za osoby bez tytułu prawnego, co uzasadnia wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu. Ustawa o Policji nie nakłada na organy obowiązku badania sytuacji mieszkaniowej ani zdrowotnej osób zobowiązanych do opróżnienia lokalu, ani obowiązku zapewnienia im lokalu zastępczego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Głównego Policji utrzymującej w mocy decyzję nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego, który był pierwotnie przydzielony funkcjonariuszowi Policji. Po śmierci funkcjonariusza i jego małżonki, lokal zamieszkiwali ich dzieci, synowa i wnuk, którzy nie posiadali tytułu prawnego do lokalu w rozumieniu ustawy o Policji. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wszechstronnej oceny dowodów, nieuwzględnienie ich trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a także naruszenie przepisów materialnych dotyczących tytułu prawnego do lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi E. M., A. M., B. M., A. M., K. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego oddala skargę
Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256); art. 6 a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360);- § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2020 r. poz. 947) utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. Komendanta [...] Policji nakazującą E. M., A. M., B. M., A. M. i K. M. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...].
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Sporny lokal mieszkalny jest własnością [...] i pozostaje w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Na podstawie przydziału mieszkania służbowego nr [...] z dnia [...] marca 1974 r., przydzielono lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] Panu E. M. do wspólnego zamieszkania z małżonką M. M., synami I. M., Z. M. i B. M. oraz córką B. M..
W dniu 16 kwietnia 2019 r. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] wystąpił do Komendanta [...] Policji o zajęcie stanowiska w przedmiocie prawa do zamieszkania w przedmiotowym lokalu rodziny zmarłego E. M..
W wyniku podjętych przez Komendanta [...] Policji czynności sprawdzających ustalono, że Pani M. M. zmarła w dniu [...] lutego 2008r. a Pan E. M. zmarł w dniu [...] lipca 2018 r. Ustalono także, że w ww. lokalu aktualnie przebywają córka zmarłych B. M. (z d. M.), synowie zmarłych: A. M. i E. M. oraz synowa – A. M. (małżonka E.M.) i ich syn (wnuk zmarłych) – K. M. (I. 27).
Komendant [...] Policji pismem nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. powiadomił A. M., B. M., E. ., A. M. i K. M. że nie posiadają tytułu prawnego do tego lokalu oraz wezwał ich do dobrowolnego opróżnienia zajmowanego lokalu i przekazania go dysponentowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma.
W dniu 9 lipca 2019 r. A. M., B. M., E. M., A. M. i K. M. skierowali do tut. organu pismo informujące, iż nie są w stanie opuścić przedmiotowego lokalu w wyznaczonym terminie.
W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2019 r. Komendant [...] Policji wyjaśnił, iż
zgodnie z przepisami resortowymi tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w
dyspozycji organów Policji, może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do policyjnej renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu. Jednocześnie poinformowano, że w sytuacji, gdy w lokalu pozostającym w dyspozycji organów Policji pozostają osoby bez tytułu prawnego - stanowi to przesłankę do wydania decyzji administracyjnej o opróżnieniu lokalu mieszkalnego (na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.)
W dniu [...] sierpnia 2019 r. E. M. wystąpił z wnioskiem do Komendanta [...] Policji o zawieszenie postępowania administracyjnego, do czasu przyznania jemu i pozostałym osobom innego mieszkania z zasobów komunalnych [...].
Udzielając odpowiedzi w dniu [...] września 2019 r. nr [...] organ
poinformował, że na aktualnym etapie sprawy brak jest prawnych możliwości wstrzymania postępowania administracyjnego w sprawie opróżnienia lokalu, bowiem nie zostało ono wszczęte. Jednocześnie wyjaśniono, że wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z chwilą otrzymania zawiadomienia o jego wszczęciu. Dopiero po uzyskaniu pisemnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w kierunku opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] będzie możliwe zawieszenie postępowania administracyjnego.
W dniu [...] października 2019 r., na podstawie art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) Komendant [...] Policji zawiadomieniem nr [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia przez A. M., B. M., E. M., A. M. i K. M. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jednocześnie pouczono strony o przysługującym prawie do czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz możliwości dostarczenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia - wyjaśnień, uwag lub wniosków mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz o prawie wglądu do akt sprawy do czasu wydania orzeczenia.
W dniu [...] października 2019 r. wpłynął do Komendanta [...] Policji wniosek, podpisany przez wszystkie strony, dotyczący zawieszenia przedmiotowego postępowania do czasu rozpatrzenia przez władze miasta złożonych wniosków o przydział lokali z zasobów miasta.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Komendant [...] Policji odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego wyjaśniając, że zgodnie z art. 98 § 1 Kpa organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi więc obligatoryjna przesłanka o niedopuszczalności zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu na wniosek strony.
W dniu [...] stycznia 2020 r. Komendant [...] Policji pismem nr [...] poinformował strony o zakończeniu postępowania administracyjnego i prawie złożenia końcowego oświadczenia wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, w terminie 7 dni do dnia otrzymania pisma.
W dniu [...] lutego 2020 r. do Komendanta [...] Policji wpłynęło pismo z dnia [...] stycznia 2020 r. podpisane przez A. M., E. M., A. M. i K. M. z wnioskiem o zawieszenie przedmiotowego postępowania, ew. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych polegających na eksmisji Wnioskodawców z zajmowanego lokalu do momentu przyznania Wnioskodawcom nowego lokalu od władz [...] lub o przeprowadzenie egzekucji z jednoczesnym przyznaniem im lokalu zastępczego. Jednocześnie strony wniosły o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym z załączonych do niniejszego pisma dokumentów na okoliczność złego stanu zdrowia i trudnej sytuacji finansowej Wnioskodawców oraz o przeprowadzenie dalszych czynności administracyjnych poprzez zbadanie aktualnej sytuacji finansowej, zdrowotnej i mieszkaniowej Wnioskodawców w celu zapewnienia im innego lokalu zastępczego.
Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania kwater tymczasowych przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170, z poźn. zm.), nakazał A. M., B. M., E. M., A. M. i K. M. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...].
Od powyższej decyzji strony złożyły odwołanie do Komendanta Głównego Policji, który po jego rozpatrzeniu wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] opisaną na wstępie.
Komendant Główny Decyzji wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia bezprawnego korzystania przez skarżących z lokalu mieszkalnego posiadającego status lokalu funkcyjnego, przyznanego funkcjonariuszowi MO w 1974 r.
Podał, że na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o Policji przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji prawo do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji przysługuje policjantowi w służbie stałej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, a w świetle art. 89 ww. ustawy członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek, 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia, 3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.
Komendant stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, że lokal zajmowany przez skarżących pozostaje w dyspozycji organów Policji od 1974 r. (art. 90 ustawy) i objęty jest szczególną regulacją prawną ustawy o Policji oraz pozostałych przepisów
resortowych spraw wewnętrznych i w tym zakresie nie mają zastosowania regulacje wynikające z innych przepisów, a w tym z Kodeksu cywilnego oraz z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 611). Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów wtedy, gdy przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów (w tym także Policji)
są przepisy szczególne wobec ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego i tymi przepisami szczególnymi jest rozdział 8 ustawy o Policji. Tym samym, to przepisy ustawy o Policji regulują zarówno
kwestie dysponowania lokalami mieszkalnymi jak i ich opróżniania.
Na podstawie ustawy o Policji tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu lecz ich uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu wywodzone są z tytułu prawnego jaki posiada policjant. Na podstawie art. 29 ustawy emerytalnej tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni. Ten sam przepis przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdyby ci członkowie rodziny byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. Tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. Jak wskazano wyżej okoliczność taka w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Bezsporny jest brak posiadania przez strony własnego, ani jakiegokolwiek innego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, którego nakazano opróżnienie, zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Komendant [...] Policji ma obowiązek wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego pozostającego w jego dyspozycji, jeżeli taki lokal zajmuje osoba nie mająca do niego prawa. Wydanie takiej decyzji wyłączone jest z istnienia stosunku podległości służbowej w Policji. Organ Policji taką decyzję może wydać wobec każdej osoby, w tym także i tej, która nigdy nie należała do Policji, jeżeli zajmuje bez tytułu prawnego lokal mieszkalny będący w dyspozycji Policji.
Mając powyższe na uwadze Komendant stwierdził, że zarówno E. M., A. M., B. M., A. M. jak i K. M. nie są funkcjonariuszami Policji oraz nie spełniają przesłanek z art. 29 ustawy emerytalnej,
gdyż nie są emerytami lub rencistami policyjnymi albo osobami uprawnionymi do renty rodzinnej po funkcjonariuszu Policji, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania renty lub emerytury policyjnej, a to daje podstawę do wydania orzeczenia o opróżnieniu mieszkania pozostającego w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Nadmienił, że kwestia dotycząca terminu opuszczenia mieszkania może być przedmiotem porozumienia z organem I instancji w ramach postępowania egzekucyjnego. Wynika to z treści art. 5 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427), zgodnie z którym uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków m.in. z zakresu o charakterze niepieniężnym w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego – właściwym do orzekania jest organ I instancji (Komendant [...] Policji).
Decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 202 r. stała się przedmiotem skargi E. M., A. M., A. M., K. M. oraz B. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niewyjaśnienie istotnych okoliczności przedmiotowej sprawy, nie uwzględnienie interesu Skarżących, nie odniesienie się do trudnej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej Skarżących, niezaliczenie dokumentów złożonych przez Skarżących na poczet całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niezbadanie aktualnej sytuacji finansowej, zdrowotnej oraz mieszkaniowej Skarżących, mogących mieć wpływ na ewentualne zapewnienie Skarżącym lokalu o charakterze zastępczym;
2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nadto nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego, w sytuacji gdy Skarżący w lokalu nr [...] przy ul. [...] poczynili liczne nakłady finansowe, zwiększające wartość mieszkania, traktowali ww. mieszkanie jako rodzinny dom, co prowadzi do wniosku, iż organ winien wykazać się większą wyrozumiałością i empatią i pozwolić pozostać Skarżącym w ww. lokalu do czasu znalezienia innego o charakterze zastępczym;
3. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż Skarżący zajmują lokal nr [...] przy ul. [...] bez tytułu prawnego, w sytuacji gdy dysponentami przydziału ww. lokalu z dnia [...] marca 1974 r. były również dzieci E. M., tj. m.in. E. M. oraz B. M. (z domu M.), co prowadzi do wniosku, iż w przypadku ww. osób nie może być mowy o zajmowaniu przez nich ww. lokalu bez tytułu prawnego;
4. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. oraz 98 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nadto nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego, a w konsekwencji odmówienie Skarżącym zawieszenia postępowania do czasu rozpatrzenia wniosku przez [...] w przedmiocie przyznania Skarżącym lokalu socjalnego, w sytuacji gdy tego typu rozstrzygnięcie pozwoliłoby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych Skarżących, a jednocześnie w przyszłości na natychmiastowe i skuteczne wykonanie decyzji eksmisyjnej;
5. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż po śmierci E. M., Skarżący nie należą do katalogu osób, którym przysługuje lub może być nadany tytuł prawny do lokalu;
6. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 101 § 3 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, pomimo formalnie zgłoszonego przez Skarżących wniosku w tym zakresie, a w konsekwencji niepouczenie Skarżących o możliwości wniesienia zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania, co spowodowało ujemne konsekwencję prawne dla Skarżących, powodujące niemożność dochodzenia swoich praw;
7. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. oraz 98 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego, a w konsekwencji nieprzyznanie Skarżącym nawet minimalnej ochrony przed bezdomnością i niewskazanie Skarżącym lokalu o charakterze zastępczym;
8. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nierozważenie, iż nawet w przypadku, gdy niniejsza decyzja stanie się prawomocna i ostateczna, to nie będzie mogła być wykonana w postępowaniu egzekucyjnym, a to z tego względu, że Skarżący nie są w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeb mieszkaniowych, a eksmisja na bruk jest niedopuszczalna, a w szczególności niezgodna z Konstytucją RP;
9. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ustawy o policji oraz art. 95 ust. pkt 3 ustawy o policji, poprzez ich błędną wykładnie, a w konsekwencji nieuprawnione stwierdzenie, iż wszyscy Skarżący zajmują lokal bez tytułu prawnego, w sytuacji gdy podczas pierwotnego przydziału lokalu jego dysponentami byli: E. M., jego małżonka oraz dzieci, co prowadzi do wniosku, że dzieci zmarłego E. M. zajmują lokalem w związku z jego przydziałem, tj. na podstawie tytułu prawnego;
10. naruszenie art. 30 Konstytucji RP w zw. z art. 75 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, a w konsekwencji wydanie wobec Skarżących decyzji o charakterze eksmisyjny i niezapewnienie Skarżącym chociażby minimalnej ochrony przed bezdomnością, w sytuacji gdy Konstytucja RP przewiduje zasadę poszanowania godności człowieka oraz obowiązek prowadzenia polityki mającej za zadanie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałającej bezdomności;
11. naruszenie art. 15 zzu ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji eksmisyjnej oraz nie zawieszenie postępowania, w sytuacji gdy w czasie aktualnie obowiązującego na ternie RP stanu epidemii nie wykonuje się tytułów wykonawczych nakazujących opróżnienie lokalu;
12. sprzeczność istotnych ustaleń organu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, objawiających się błędnym przeświadczeniem organu, iż w niniejszej sprawie nie mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego, tj., iż Skarżący po śmierci E. M. nie wstąpili w dorozumiany stosunek najmu (art. 691 k.c.), a w konsekwencji, iż zajmują ww. lokal bez tytułu prawnego.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz - zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w tym ewentualnych kosztów
zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należało, iż nie narusza ona prawa.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wydając skarżona decyzję, nie naruszył przepisów prawa.
Zgodnie z przepisem art. 95 ust.3 pkt.3 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o policji (Dz.U. z 2016 r., poz.1782 ze zm.) – będącym podstawą badanego rozstrzygnięcia - decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania takiego lokalu (o jakim mowa w art. 90) przez policjanta lub członków jego rodziny, albo inne osoby, bez tytułu prawnego. Treść w/powołanej normy prawnej świadczy o tym, że ustawodawca odniósł się w niej do lokali mieszkalnych, przy pomocy których organy policji zaspokajają prawo funkcjonariuszy do lokali mieszkalnych. To zaś prowadzi do konkluzji, iż sformułowanie (bez tytułu prawnego) odnosi się wyłącznie do takiego tytułu prawnego, który jest wywodzony z ustawy o policji, a nie jakiegokolwiek innego tytułu prawnego – w tym wywodzonego z Kodeksu cywilnego.
Powyższy wniosek pozostaje w zgodzie z ugruntowanym orzecznictwem Sądów administracyjnych zgodnie z którym, do lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji organów policji, nie mają zastosowania ani przepisy Kodeksu cywilnego – w tym art. 691 § 1 - ani przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów. Prawo do lokalu mieszkalnego o jakim mowa w rozdziale 8 ustawy o policji, nie jest instytucją prawa cywilnego. Jest to uregulowanie szczególne dotyczące funkcjonariuszy szeroko rozumianych służb mundurowych (patrz. Wyrok WSA w Warszawie z 23.02.2017. sygn. akt II SA/Wa 920/16 czy wyrok WSA w Warszawie z 15.11.2013. sygn. akt II SA/Wa 2330/12).
Konsekwencją więc zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów policji przez osobę, która nie posiada do niego tytułu prawnego, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu na podstawie art. 95 ust.3 pkt.3 ustawy o policji (patrz. wyrok NSA z 17.01.2014. sygn. akt I OSK 122/13).
Przenosząc powyższe uwagi na realia niniejszej sprawy, skarżona decyzja jawiła się jako poprawna. Okolicznością niesporną i niekwestionowaną był bowiem fakt, że lokal mieszkalny którego dotyczy badane rozstrzygnięcie, znajduje się w dyspozycji organów policji. To zaś sprawia, że organ wydający kwestionowane rozstrzygnięcie był do tego formalnie uprawniony.
Bez związku z trafnością badanego rozstrzygnięcia pozostają również powołane w skardze przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa lokalowego, czy ustawy o ochronie praw lokatorów. Jak to już bowiem wyjaśniono na wstępie niniejszego uzasadnienia przepisy te, wobec szczególności regulacji znajdujących się w ustawie o policji a dotyczących mieszkań znajdujących się w dyspozycji organów policji, nie mają zastosowania w niniejszym postępowaniu.
Za chybione uznać także należało argumenty skargi sprowadzające się do twierdzenia, iż organ winien wskazać skarżącym inny lokal o charakterze zastępczym. Jak bowiem słusznie podkreślił to organ, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2018 r. (Sygn. akt SK 29/16) stwierdził, że ustawa o Policji nie nakłada na organy wydające decyzję, z których wynika obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego, obowiązku badania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, czy osoby zobowiązane do opróżnienia lokalu będą w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. W świetle w/przywołanego orzeczenia oczywistym jest więc także to, że tym bardziej na organach policji nie spoczywa obowiązek zapewnienia takim osobom lokalu zastępczego.
Bez wpływu na skarżone rozstrzygnięcie pozostaje także podnoszona w skardze trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżących. Ustawa o policji nie uzależnia możliwości nakazania opróżnienia lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego policji, od istnienia po stronie eksmitowanych dobrego stanu zdrowia czy dobrej sytuacji materialnej. W tym miejscu należy także podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym nie znajduje zastosowania norma sformułowana w art.5 Kodeksu cywilnego. Słuszny interes strony o którym wspomina skarga, w myśl ustawy o policji dotyczy wyłącznie funkcjonariuszy tej formacji a nie ich rodzin.
Co się tyczy podniesionej w skardze kwestii nakładów finansowych poczynionych na lokal, ta okoliczność także nie rzutuje na skarżone rozstrzygnięcie. Nakazanie opróżnienia lokalu nie pozbawia bowiem skarżących prawa domagania się ewentualnego zwrotu owych nakładów w naturze, bądź ich równowartości.
Na poprawność skarżonej decyzji nie rzutuje także podnoszony w skardze brak wydania przez organ postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania. Co prawda tego rodzaju zaniechanie mogłoby – co do zasady - stanowić uchybienie procesowe, lecz w realiach niniejszej sprawy nie wpływałoby ono na rozstrzygnięcie. Brak było bowiem podstaw do zawieszania spornego postępowania. Sąd administracyjny obowiązany jest zaś uwzględniać tylko takiego rodzaju uchybienia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co zaś się tyczy zarzutów dotyczących niemożliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżących we własnym zakresie , czy też niemożnością dokonania eksmisji w dobie pandemii, to dotyczą one już kwestii następczej skarżonej decyzji, tj. etapu wykonawczego. Jako takie również nie wpływały więc na przedmiot niniejszej sprawy.
Wbrew także twierdzeniom skargi, sam fakt wieloletniego zamieszkiwania przez strony w spornym lokalu nie sankcjonuje per se istniejącego stanu rzeczy. Jeśli zaś strona skarżąca zamierzała wykazać, ze wstąpiła jednak w stosunek najmu omawianego lokalu, to mogła ową okoliczność skutecznie wykazać jedynie poprzez orzeczenie Sądu powszechnego stwierdzające to wstąpienie – czego jednakże nie uczyniła.
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy ustalając, że , skarżący nie legitymują się tytułem prawnym do spornego lokalu pochodzącym od organów Milicji Obywatelskiej ani od Policji, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło