II SA/Wa 2192/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Anna Mierzejewska (spr.) Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska Asesor WSA - Jarosław Trelka Protokolant: - Michał Sułkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2006 r. sprawy ze skargi E. S. decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł. (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. II SA/Wa 2192/05 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał E. S. z dniem [...] r. wyjątkową rentę inwalidzką na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin /Dz. U. Nr 40, poz. 267/. W dniu [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. skierował do E. S. pismo informujące o konieczności przeprowadzenia weryfikacji świadczeń w drodze wyjątku, z uwagi na to, że renta została jej przyznana w związku z [...] grupą inwalidzką, zaś po badaniu kontrolnym w roku [...] r. przyznano jej [...] grupę inwalidzką. W dniu [...] r. skarżącą poddano ponownym badaniom lekarskim w wyniku których została uznana za trwale częściowo niezdolną do pracy. W odpowiedzi na pismo Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych ZUS w W. z dnia [...]r., zobowiązujące w/w do nadesłania podania w sprawie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, wniosła o przedłużenie przyznanej jej renty w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./ W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że świadczenia w drodze wyjątku mogą ulec wstrzymaniu, gdy zmienią się okoliczności stanowiące podstawę ich przyznania, a prawo do tych świadczeń uzależnione jest od niezdolności do pracy i ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy. W skardze do Sądu E. S. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 r. w sprawie sygnatura akt II SA/Wa 1257/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu orzeczenia, Sąd podkreślił, że świadczenia przyznane w drodze wyjątku, nie są przyznawane raz na zawsze. Świadczenia te mogą ulec wstrzymaniu, gdy zmienią się okoliczności stanowiące podstawę ich przyznania. Wskazał ponadto, na przepis art. 107 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w świetle którego prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego, na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie. Wreszcie stosownie do treści art. 134 ust 1 wypłatę świadczeń wstrzymuje się jeżeli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenia prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa. Wstrzymanie takiego prawa następuje w drodze decyzji. W przedmiotowej sytuacji organem uprawnionym do wydania decyzji wstrzymującej wypłatę renty przyznanej w drodze wyjątku jest Oddział ZUS w G. Dopiero gdy zostanie wyeliminowana z obrotu decyzja wcześniejsza Oddziału ZUS w G. przyznająca świadczenie w drodze wyjątku, można będzie wydać późniejszą odmowną decyzję przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Decyzja ostatecznie zostanie wyeliminowana z obrotu w przypadku niezaskarżenia przez ubezpieczonego do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych decyzji wstrzymującej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku lub oddalenie takiego odwołania. W stosunku do E. S. w dniu wydania decyzji /[...]/ przez Prezesa ZUS odmawiającej przyznania świadczenia w drodze wyjątku, w obrocie prawnym funkcjonowała nadal decyzja z dnia [...] r. przyznająca świadczenie w drodze wyjątku. Decyzją z dnia [...] r. Oddział ZUS w T. wstrzymał od dnia [...] r. świadczenie rentowe w drodze wyjątku przyznane przez Prezesa ZUS decyzją z dnia [...] r. Następnie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], wobec stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 r. nieważności zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2004 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. oraz w związku z wnioskiem E. S. z dnia [...] stycznia 2003 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z poźn. zm./, odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na podstawie art.83 w/w ustawy przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy jest możliwe gdy spełnione są następujące przesłanki: - wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a nie spełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., E. S. została uznana za trwale częściowo niezdolną do pracy. Zatem nie spełnia jednego z warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika. Przy rozpatrywaniu wniosku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym, że nie może stanowić jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca wskazała, że w takim stanie faktycznym i prawnym została wydana decyzja o identycznej treści jak decyzja której nieważność została stwierdzona wyrokiem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję dnia [...] sierpnia 2005 r. i w uzasadnieniu przytoczył wcześniejszą argumentację. Podkreślił ponadto, że powodem stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2004 r. i poprzedzającej decyzji z dnia [...] lutego 2004 r., było rażące naruszenie prawa polegające na tym, że Prezes ZUS wydając decyzję odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku, spowodował, że w obrocie prawnym znalazły się dwie sprzeczne ze sobą decyzje, a mianowicie decyzja z dnia [...] stycznia 1986 r. przyznająca świadczenie, oraz decyzja z dnia [...] lutego 2004 r. odmawiająca jego przyznania. Wykonując wyrok WSA z dnia 10 lutego 2005 r., oddział ZUS w T. w dniu [...] czerwca 2005 r. wydał decyzję wstrzymującą wypłatę świadczenia z powodu ustania całkowitej niezdolności do pracy, a tym samym wyeliminował z obrotu prawnego decyzję z dnia [...] stycznia 1986 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r., oraz decyzji ją poprzedzającej, powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a ponadto podniosła, że powoływana decyzja z dnia [...] r. przez oddział ZUS w T. jeżeli została wydana to nie została jej doręczona. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 24 lutego 2006 r., pełnomocnik skarżącej złożył dowód doręczenia decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. wydanej przez Odział ZUS w T. Ze złożonego dowodu wynika, że decyzja została doręczona w dniu [...] r. Ponadto złożył odpis odwołania od w/w decyzji, złożonego w dniu [...] r. do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. Wobec dowodów przedłożonych przez pełnomocnika skarżącej pełnomocnik Prezesa ZUS pozostawił skargę do uznania sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 10 lutego 2005 r. w sprawie sygnatura akt II SA/Wa 1257/04, stosownie do treści art. 134 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa. Wstrzymanie tego świadczenia następuje w drodze decyzji. Nie do pogodzenia z zasadą praworządności /art. 6 kpa/, oraz z zasadą pogłębiania zaufania do działalności organów Państwa /art. 8 kpa/, jest aby w obrocie mogły funkcjonować dwie sprzeczne ze sobą decyzje wydane w sprawie świadczenia w drodze wyjątku. Możliwość wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia w drodze wyjątku, może nastąpić dopiero wówczas gdy zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu decyzja wcześniejsza Oddziału ZUS w G. przyznająca świadczenie w drodze wyjątku. W dniu [...] czerwca 2005 r. Odział ZUS w T., decyzją na podstawie art. 134 ust 1 pkt 1 w związku z art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /DZ. U. Nr 162, poz. 1118ze zm./ z urzędu wstrzymał od [...] marca 2004 r. świadczenie rentowe przyznane w drodze wyjątku przez Prezesa ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona skarżącej w dniu [...] lutego 2006 r. Od powyższej decyzji w/w złożyła odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. Wobec powyższych okoliczności w dacie wydania decyzji przez Prezesa ZUS tj. w dniu [...] sierpnia 2006 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji tj. w dniu [...] października 2005 r. w obrocie prawnych funkcjonowały jednocześnie dwie sprzeczne ze sobą decyzje, ponieważ decyzja z dnia [...] stycznia 1986 r. przyznająca świadczenie w drodze wyjątku, nie została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Reasumując zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonego orzeczenia orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.