II SA/Wa 2240/23
WyrokWSA w Warszawie2024-05-22
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Andrzej Wieczorek, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prawidłowo odmówił zakwalifikowania wnioskodawczyni do udzielenia pomocy mieszkaniowej, opierając się wyłącznie na niespełnieniu kryterium metrażowego, nie badając w sposób wyczerpujący jej rzeczywistych warunków mieszkaniowych i możliwości zaspokojenia potrzeb we własnym zakresie?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej, ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz przepisami szczególnymi (np. § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali). W sytuacji, gdy skarżąca zamieszkuje w lokalu użyczonym przez spółkę, której jest członkiem zarządu, organ powinien zbadać rzeczywiste możliwości skarżącej do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym trwałość użyczenia i zgodę wynajmującego, a nie ograniczać się jedynie do oceny kryterium metrażowego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni zwróciła się o pomoc mieszkaniową. Organ odmówił jej zakwalifikowania, uznając, że nie spełnia kryterium metrażowego (§ 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali), mimo spełnienia kryterium dochodowego. Wnioskodawczyni zamieszkuje w lokalu wynajętym przez spółkę, której jest członkiem zarządu, a lokal jest użyczany jej przez syna, prezesa spółki. Skarżąca podniosła, że organ nie zbadał jej stanu zdrowia, charakteru zamieszkiwania w lokalu oraz faktu, że w lokalu prowadzona jest działalność gospodarcza.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent stażysta Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi U. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Uchwałą z dnia [...] października 2023 r. nr [...], Zarząd Dzielnicy [...] (zwany: dalej organem), działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 32 ust. 1 pkt 1, § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 3, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 1 uchwały nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586, z 2022 r. poz. 3530 i 4666 oraz z 2023 r. poz. 6855), zwanej dalej "uchwałą w sprawie zasad wynajmowania lokali", odmówił zakwalifikowania U.L. (zwanej: dalej wnioskodawczynią/skarżącą) do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu. Zamieszkuje w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...]. Przedmiotowy lokal został wynajęty firmie [...] Sp. z o.o. na podstawie umowy najmu z [...] maja 2015 r. na cele mieszkalno - biurowe i aktualnie wynajmowany jest na czas nieokreślony. Lokal został udostępniony wnioskodawczyni przez jej syna - prezesa w/w spółki. Skarżąca pozostaje członkiem zarządu ww. spółki. Oświadczyła, że spółka realizuje swoje zadania w terenie, zaś ona jest osobą przydatną m.in. do odbioru korespondencji. Dodała, że nie ma obowiązku opłacania czynszu ani opłat za media. Wskazała, że w tym lokalu zamieszkuje od 2015 r., a uprzednio mieszkała poza [...]. Przedmiotowy lokal składa się z pokoju o powierzchni mieszkalnej 13,51 m2, kuchni, przedpokoju i łazienki. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 20,46 m2. Lokal położony jest na III piętrze w budynku z windą. W lokalu zamieszkuje tylko wnioskodawczyni.
Organ zaznaczył, że na podstawie § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, przeprowadzono ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych bezpośrednio w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni. Wizja lokalna potwierdziła informacje zawarte we wniosku.
Organ podniósł, iż zgodnie z § 7 ust. 1 cyt. uchwały przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu.
Do wniosku wnioskodawczyni dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika że jest leczona okulistycznie, cierpi na chorobę zwyrodnieniową stawów, nadciśnienie tętnicze, chorobę wieńcową oraz osteoporozę. Jednakże w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w § 7 ust. 2 pkt 1 lit c. cyt. uchwały umożliwiająca niestosowanie kryterium metrażowego, ponieważ z dołączonych dokumentów nie wynika, że zajmowany przez wnioskodawczynię lokal jest niedostosowany do jej potrzeb wynikających ze stanu zdrowia, zaś w budynku znajduje się winda.
W związku powyższym w sprawie nie został spełniony warunek określony w § 7 ust. 1 cyt. uchwały.
Zdaniem organu wnioskodawczyni nie znajduje się również, w związku z warunkami mieszkaniowymi, w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej, o której mowa w § 7 ust. 4 ww. uchwały. Podstawowe potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni są zaspokojone - zajmuje lokal mieszkalny, do którego tytuł prawny ma spółka, której prezesem jest jej syn, zaś ona członkiem zarządu. Dodatkowo nie ponosi opłat za używanie lokalu.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 3 ww. uchwały, o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego. Podniósł, że łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony w jednoosobowym gospodarstwie domowym, stosownie do § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 lit. e) uchwały, nie może przekraczać kwoty 5.657,51 zł.
W konsekwencji uznał, że wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu, jednakże nie spełnia przesłanek wynikających z § 4 ww. uchwały do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu, bowiem warunki zamieszkania określone w § 7 ust. 1 tej uchwały nie kwalifikują jej do ich poprawy.
Skarżąca w dniu 10 listopada 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na powyższą uchwałę zaskarżając ją w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w zajmowanym lokalu "nie mieszka, a przebywa, stosując się do reżimu biurowego", nie mając do dyspozycji 10 m2. W ocenie skarżącej organ nie uwzględnił, że jej stan zdrowia tj. schorzenia typowe dla jej wieku są nieuleczalne i będą postępować. Skarżąca dodaje, że spółka, której jest członkiem zarządu nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego przez nią lokalu, "jest tylko najemcą lokalu od osoby prywatnej".
W odpowiedzi na skargę z dnia 20 listopada 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie jako niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego, a w przypadku uznania się przez Sąd właściwym do rozpoznania o oddalenie skargi. Pełnomocnik wskazał, że przyczyną odmowy zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej było niespełnienie kryterium metrażowego. Z kolei wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu.
W piśmie procesowym z dnia 14 marca 2024 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej z urzędu odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału, w całości podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze i wniósł o oddalenie wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu i należy do kognicji sądów administracyjnych; o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a.; o zasądzenie zwrotu kosztów niepłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu pisma pełnomocnik zaznaczył m. in., że uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie zawiera wskazania powodów, które sprawiły, dlaczego stan zdrowia skarżącej organ uznał za nieistotny z punktu widzenia normy § 7 ust. 4 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. Zdaniem pełnomocnika przedmiotowe zaniechanie organu jest zaś o tyle istotne w sprawie, gdyż pozostaje bezpośrednim związku z wynikiem postepowania. Ponadto istota niniejszej sprawy sprowadzała się również do wykładni § 7 ust. 1 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. i odkodowania określenia kryterium metrażowego czy też "powierzchni mieszkalnej". Wbrew twierdzeniom organu nie można uznać za prawidłowe ustalenia, że skarżąca nie spełnia kryterium metrażowego, o którym mowa w § 7 ust. 1 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. (które w tym wypadku wynosi 10 m²), ponieważ powierzchnia mieszkalna zajmowanego przez nią lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], wynosi 13,51 m². W ocenie pełnomocnika organ ustalając powierzchnię mieszkalną przypadającą na jedną osobę zamieszkującą lokal zajmowany m. in przez skarżącą, nie może abstrahować od faktu, że w lokalu tym prowadzona jest działalność gospodarcza (siedzibę ma Spółka) co wprost wskazuje, że w przedmiotowym lokalu współistnieją dwa odrębne gospodarstwa (domowe) i że każde z tych gospodarstw korzysta z konkretnej przestrzeni, a nie wszystkich pomieszczeń tworzących dany lokal biurowo – mieszkalny. Zdaniem pełnomocnika badając kryterium metrażowe należy odnosić się tylko i wyłącznie do sytuacji mieszkaniowej wnioskodawczyni, bowiem to ta osoba tworzy oddzielne gospodarstwo domowe od Spółki i części biurowej. Natomiast organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii zajmowania lokalu przez Spółkę. Bez ustalenia tego faktu, konkluzje o przekroczeniu przez skarżącą kryterium metrażowego są przedwczesne. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że prawidłowym, a wręcz wskazanym postępowaniem powinno być zwrócenie się organu do Spółki o wskazanie zajmowanego metrażu powierzchni pokoju na cele prowadzenia przez siebie działalności gospodarczej.
Powyższe pismo, zgodnie z oświadczenie pełnomocnika strony skarżącej zostało przesłane bezpośrednio do pełnomocnika organu. Organ żaden sposób nie ustosunkował się do treści ww. pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Sąd nie może wydać́ orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę̨ na uchwałę̨ lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność́ tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić jednak należy, że zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 05 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836, z późn. zm.), zwana także "uchwałą w sprawie zasad wynajmowania lokali".
Uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 1309), zwaną dalej: "ustawą o ochronie praw lokatorów". Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 04 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie, sygn. akt I OSK 2151/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 2081/21 stwierdzając nadto, że "zasady określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo (...), s. 889), które w ten sposób wraz z przepisami proceduralnymi uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, znajdują zastosowanie w rozpoznawanej sprawie".
W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 05 grudnia 2019 r.
Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej następuje m.in. w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy bezwzględnym obowiązkiem organu było zatem dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach zakreślonych przepisami uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca zwróciła się do organu o zakwalifikowanie do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zgodnie z § 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomocy mieszkaniowej można udzielić osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9.
Powodem odmowy udzielania skarżącej pomocy mieszkaniowej było niespełnienie przez skarżącą kryterium metrażowego określonego w § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Przepis ten stanowi, że warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m², a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m², powiększone o dodatkowe 6 m² na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu.
Podstawę prawną do dokonania takiej oceny stanowił zatem dla organu § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, który stanowi iż wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9, 10 i 11.
Przede wszystkim zauważyć należy, że wnioskując o udzielenie pomocy mieszkaniowej skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że zamieszkuje w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...]. Omawiany lokal został wynajęty firmie [...] Sp. z o.o. na podstawie umowy najmu z [...] maja 2015 r. na cele mieszkalno - biurowe i aktualnie wynajmowany jest na czas nieokreślony. Skarżąca pozostaje członkiem zarządu ww. spółki. Lokal został udostępniony wnioskodawczyni przez jej syna - prezesa omawianej spółki. Dalej skarżąca oświadczyła, że spółka realizuje swoje zadania w terenie, zaś wnioskodawczyni jest osobą przydatną m.in. do odbioru korespondencji. Dodała, że nie ma obowiązku opłacania czynszu ani opłat za media. Wskazała również, że zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] od 2015 r., uprzednio zamieszkiwała poza [...].
Przedmiotowy lokal składa się z pokoju o powierzchni mieszkalnej 13,51 m2, kuchni, przedpokoju i łazienki. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 20,46 m2. Lokal położony jest na III piętrze w budynku z windą. W lokalu zamieszkuje sama.
Ponadto organ w zaskarżonej uchwale wskazał, że do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że jest leczona okulistycznie, cierpi na chorobę zwyrodnieniową stawów, nadciśnienie tętnicze, chorobę wieńcową oraz osteoporozę. Jednakże w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali umożliwiająca niestosowanie kryterium metrażowego, ponieważ z dołączonych dokumentów nie wynika, że zajmowany przez wnioskodawcę lokal jest niedostosowany do jej potrzeb wynikających ze stanu zdrowia, zaś w budynku znajduje się winda.
Dalej organ wskazał, że łączny średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącej w okresie 12 miesięcy przed złożeniem deklaracji wynosił 1.479,81 zł, zaś dochód uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu, stosownie do § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, w jedoosobowym gospodarstwie domowym nie może przekraczać kwoty 1.909,41 zł. Natomiast łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony w jednoosobowym gospodarstwie domowym, stosownie do § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 lit. e) uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, nie może przekraczać kwoty 5.657,51 zł. Zatem zdaniem organu wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu, jednakże nie spełnia przesłanek wynikających z § 4 ww. uchwały do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu, bowiem warunki zamieszkania określone w § 7 ust. 1 tej uchwały nie kwalifikują jej do ich poprawy.
W ocenie Sądu kwestia możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej we własnym zakresie, nie została poddana przez organ szczegółowej analizie. Organ nie zbadał bowiem, ani czy skarżąca ma realną możliwość długotrwałego zamieszkiwania w użyczanym jej dotychczas lokalu, w tym w szczególności nie ustalił czy użyczająca spółka wyraża jakąkolwiek wolę dalszego wsparcia skarżącej i na jak długi okres. Z oświadczenia prezesa zarządu spółki z dnia 6 czerwca 2023 r. (k.40 akta administracyjne) te okoliczności nie wynikają. Nadto z okoliczności sprawy wynika niejako, że uczestnictwo skarżącej w przedmiotowej spółce ma wyłącznie charakter instrumentalny, mający zabezpieczyć spółkę przed ewentualnymi zagrożeniami jej działalności, zaś cała organizacja działalności spółki w tym decydowanie o wszelkich jej przedsięwzięciach leży wyłącznie w rękach syna skarżącej. Czego organ w żaden sposób nie zbadał.
Nadto zgodnie z treścią § 7 ust. 3 umowy najmu z dnia [...] maja 2025 r. "najemca bez pisemnej zgody Wynajmującego nie ma prawa podnająć przedmiotu najmu, czy jego części oraz nie może oddać w nieodpłatne użytkowanie", natomiast organ również i w tym zakresie nie poczynił jakichkolwiek ustaleń i nie zbadał, czy najemca dysponuje takową zgodą wynajmującego.
Dodatkowo nie ulega wątpliwości, że stosunek użyczenia, który łączy skarżącą ze spółką jest stosunkiem niezwykle nietrwałym, którego naturą jest to, że użyczający zobowiązuje się zezwolić (na czas oznaczony, bądź nieoznaczony) na bezpłatne używanie biorącemu do używania rzeczy oddanej mu w tym celu. Użyczenie jest zatem umową nieodpłatną, realną i jednostronnie zobowiązującą, czego organ również nie wziął pod uwagę w toku prowadzonego postępowania. Wskazać również należy, że organ nie zbadał przyczyn eksmisji (wyrok Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] z dnia [...] października 2009 r., sygn. akt [...] - akta administracyjne k.8) z poprzedniego miejsca zamieszkania skarżącej.
Wskazać należy w tym miejscu, że wynikający z § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali nakaz poddania szczegółowej analizie podanych w tym przepisie okoliczności, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu w sprawie doszło do naruszenia tych przepisów albowiem zarówno z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak i z uzasadnienia zaskarżonego aktu nie wynika, aby organ uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącej.
Zaskarżona uchwała została zatem wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych. Organ podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego materiału dowodowego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej. Organ nie ustalił rzeczywistych możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej we własnym zakresie, ani tym bardziej możliwości skarżącej do korzystania z lokalu jedynie udostępnionego jej uprzednio przez syna w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Stanowisko organu wskazuje na pobieżną ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 32 ust. 1 pkt 1 ww. uchwały.
W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.
Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną i wskazania w zakresie konieczności dokonania pełnych ustaleń, o których mowa w § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, a tym samym realnej możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło