II SA/Wa 2303/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. H. z dnia 2 stycznia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Szefa Inspektoratu Systemów Informatycznych z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku osiedleniowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W treści formularza wniosku skarżąca A. H. oświadczyła, że w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym osiąga dochód w wysokości 4.892 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż, w jej ocenie, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata jest konieczne, ponieważ stan majątkowy nie pozwala jej na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Jednocześnie wskazała, że strona przeciwna jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a w tej sytuacji przedstawione przez skarżącą argumenty na poparcie skargi mogą okazać się niewystarczające. Jako składniki majątku skarżąca wymieniła lokal mieszkalny o pow. 39, 26 m2 zajmowany w oparciu o przydział służbowy oraz działkę rekreacyjną o pow. 376 m2, z której korzysta na podstawie umowy użyczenia. Podała również, że posiada oszczędności w wysokości ok. 6.000 zł, a także samochód [...] (rok prod. 2009 r.) o wartości przekraczającej 3.000 euro. Ponadto zamieściła informację, że miesięczne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz samochodu wynoszą ok. 1.700 zł. Skarżąca nie dołączyła do wniosku jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających zamieszczone w nim informacje. Z powyższych powodów skarżąca została zobowiązana do złożenie w terminie 14 dni dokumentów źródłowych poświadczających stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, a mianowicie: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres, a także odpisu zeznania podatkowego za 2011 r. i 2012 r.. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenie oraz wymagane treścią wezwania dokumenty źródłowe. W ww. oświadczeniu skarżąca opisała złożone dokumenty źródłowe oraz podała dodatkowe informacje dotyczące wydatków związanych z kosztami przejazdów samochodem oraz jego utrzymaniem. Z kolei z przedstawionych odpisów zeznań podatkowych wynika, że skarżąca w roku 2011 osiągnęła dochód w wysokości 60.597 zł, a w roku 2012 dochód ten wyniósł 62.554 zł. Natomiast z przedstawionych wyciągów z dwóch posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych wynika, że na dzień złożenia wniosku skarżąca dysponowała kwotą oszczędności w wysokości 11. 303,57 zł (saldo z dwóch rachunków bankowych). Kwotą tą skarżąca dysponowała już po opłaceniu wszystkich miesięcznych wydatków za miesiąc grudzień 2013 r., ponieważ, jak wynika z powyższych rachunków, wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego są pokrywane w drodze przelewów, płatności kartą lub gotówką po uprzedniej wypłacie środków z rachunków (wypłaty w bankomacie). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu - art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływana jako P.p.s.a. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). Otóż, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to zatem, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia: 7 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 332/13, Lex nr 1319048 oraz z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 383/13, Lex nr 1319081). W niniejszej sprawie wykazana sytuacja majątkowa oraz możliwości płatnicze skarżącej nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Otóż, jak wskazano powyżej, skarżąca posiada oszczędności w kwocie wystarczającej zarówno na pokrycie kosztów sądowych, jak też ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Są to środki wolne do jej dyspozycji, a skarżąca poza obowiązkiem ponoszenia podstawowych wydatków nie posiada innych zobowiązań pieniężnych z tytułu kredytów, czy pożyczek. Mając zatem na względzie ustaloną sytuację majątkową skarżącej należy stwierdzić, że prawo pomocy nie może służyć ochronie, czy też wzbogacaniu majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 237/13, Lex nr 1310078). Udzielenie prawo pomocy polega bowiem na pokryciu kosztów postępowania przez Skarb Państwa w miejsce strony pozostającej bez środków na ich pokrycie lub posiadającej środki w wysokości uniemożliwiającej ich pokrycie, nie polega zaś na przeniesienie obowiązku ich wydatkowania na Skarb Państwa, tak aby strona posiadająca wystarczające środki mogła poczynić oszczędności na inne, własne potrzeby. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.