II SA/Wa 238/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Komendant [...] Policji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie zwolnienia [...] A.P. ze służby w Policji z dniem [...] października 2015 r. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Komendant Powiatowy Policji w [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2015 r. wydanym na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji zwolnił [...] A.P. ze służby w Policji z dniem [...] października 2015 roku. Decyzja ta została wydana w następstwie prawomocnego orzeczenia Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2015 r., którym utrzymano w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzeniu winy [...] A.P. i ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od powyższej decyzji A.P. wniósł o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 135 K.p.a., zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy z jego skargi na wydane w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczenie nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2015 r., a także uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W obszernym uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał na zamiar złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2015 r. oraz, że w skardze zamierza zawrzeć wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy. Z powyższego wywiódł, że zasadny jest wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia ze służby. Wskazał ponadto na fakt niezawiadomienia go przez organ I instancji o wszczęciu i zakończeniu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, w szczególności co do sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł. Skarżący podkreślił, iż został pozbawiony jedynego źródła utrzymania, a swoją przyszłość wiązał ze służbą w Policji. Ponadto, brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania uniemożliwił mu złożenie wniosku o zawieszenie sprawy. Wskazał ponadto na nieuzasadnione, jego zdaniem, nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Komendant [...] Policji, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Użycie w tym przepisie zwrotu "zwalnia się" oznacza, iż zwolnienie to ma charakter obligatoryjny, a zatem nie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Niezwłoczność zwolnienia ze służby policjanta, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby wynika zaś wprost z przepisu art. 135o ustawy o Policji. Zgodnie z ust. 4 tegoż przepisu, przełożony w sprawach osobowych po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego niezwłocznie wykonuje karę wydalenia ze służby poprzez wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby w Policji. Przy czym uwzględnić należy, iż zgodnie z ust. 1 pkt 2 powołanego przepisu orzeczenie staje się prawomocne w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest natomiast, iż Komendant [...] Policji wydając w postępowaniu odwoławczym orzeczenie nr [...] z dnia [...] października 2015 r. zakończył dwuinstancyjny tok postępowania dyscyplinarnego, w którym [...] A.P. wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. Wskazane orzeczenie stało się prawomocne z dniem jego wydania, wobec czego przełożony właściwy w sprawach osobowych - Komendant Powiatowy Policji w [...] zobowiązany był powołanymi przepisami ustawy o Policji, do niezwłocznego wykonania kary wydalenia ze służby poprzez wydanie rozstrzygnięcia o zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby w Policji. Uwzględniając powyższe, nie znajduje uzasadnienia wniosek strony o zawieszenie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie do czasu wydania orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi na orzeczenie nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2015 r. Zgodnie bowiem z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w sprawie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu tego przepisu, mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zależność, o której mowa we wskazanym przepisie, wyrażać się musi w istnieniu bezpośredniego związku przyczynowego, polegającego na tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest bezwzględnie od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej, stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym na wydanie w ogóle decyzji. Tak więc zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego. Stąd wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że sytuacja życiowa policjanta pozostaje bez wpływu na podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie, albowiem nie stanowi przesłanki w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w związku z orzeczeniem kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego o zwolnieniu ze służby w Policji, przełożony właściwy w sprawach osobowych zobowiązany jest do niezwłocznego wykonania orzeczonej kary poprzez wydanie stosownego rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji. Sam natomiast zwrot "niezwłocznie" powoduje brak możliwości ustalania z funkcjonariuszem jakiegokolwiek terminu zwolnienia. Policjant winien bowiem zostać zwolniony ze służby bez zbędnej zwłoki, niezależnie od okoliczności, w tym jego sytuacji życiowej. Dlatego podnoszone przez stronę argumenty w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Z tych wszystkich powodów nie zasługują również na uwzględnienie argumenty skarżącego zawarte w odwołaniu, a odnoszące się w szczególności do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, czy też nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Po pierwsze bowiem obliguje do tego wskazany wyżej przepis art. 135o ust. 4 ustawy o Policji. Po wtóre natomiast w interesie służby, tożsamym z interesem społecznym leży niezwłoczne rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.P. zarzucił organowi obrazę prawa procesowego mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest przepisu art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji przez organ II instancji pomimo, iż skarżącemu w toku postępowania przed organem I instancji nie zapewniono czynnego udziału w sprawie, w tym zaniechano zawiadomienia go o wszczęciu postępowania oraz nie zapewniono możliwości wypowiedzenia się o zebranych dowodach i złożenia wniosków, podczas gdy w sytuacji umożliwienia skarżącemu działania w toku postępowania, skarżący złożyłby wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie oraz wskazał na okoliczności dotyczące jego sytuacji osobistej, które winny być uwzględnione przy ustaleniu terminu zakończenia służby. W związku z powyższym wniósł: - na zasadzie przepisu art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy ze skargi A.P. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na orzeczenie nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2015 r., w przedmiocie utrzymania w mocy orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., uznające skarżącego za winnego przewinienia dyscyplinarnego oraz wymierzające mu karę wydalenia ze służby, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż złożył skargę na orzeczenie nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2015 r., w przedmiocie utrzymania w mocy orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., uznającego go za winnego przewinienia dyscyplinarnego oraz wymierzające mu karę wydalenia ze służby. Skarżący podkreślił, iż kwestionuje zarówno swoje sprawstwo, jak i rodzaj wymierzonej kary dyscyplinarnej. Skoro natomiast podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji - zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji - stanowiło właśnie to orzeczenie, to nie ulega wątpliwości, że wynik niniejszego postępowania zależy bezpośrednio od prawomocnego zakończenia tej sprawy. Tym samym koniecznym stał się wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu w tym przedmiocie. Skarżący nie godzi się bowiem z treścią orzeczenia o wydaleniu go ze służby. Ponadto skarżący podniósł, iż nie został zawiadomiony zarówno o wszczęciu, jak i zakończeniu postępowania administracyjnego, którego konsekwencją było wydanie rozkazu personalnego. Nie miał zatem możliwości złożenia wniosków dowodowych oraz wypowiedzenia się, co zebranych dowodów. Powyższe uchybienie uniemożliwiło wypowiedzenie się skarżącego, co do sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje. Skarżący został bowiem pozbawiony jedynego źródła utrzymania, nie ma wykształcenia umożliwiającego mu szybkie znalezienie innej pracy, wiązał swoją przyszłość ze służbą w Policji. Skarżący ma żonę oraz dziecko w wieku 3 lat i 8 miesięcy. Zaciągnął kredyt na zakup i wykończenie domu (miesięczna rata wynosi 1000 zł, zaś kredyt ma być spłacany do 2030 r.). Jego małżonka utrzymuje wynagrodzenie w wysokości ok. 1900 zł. Miesięcznie koszty eksploatacyjne mieszkania opiewają na kwotę ok. 700 zł. Tym samym trzyosobowej rodzinie na miesięcznie utrzymanie pozostaje kwota ok. 200 zł. Powyższe powoduje, iż skarżący nie jest w stanie płacić raty kredytu, co w konsekwencji doprowadzi do wypowiedzenia go przez Bank i postawienia w stan natychmiastowej wykonalności całości zadłużenia. Tymczasem okoliczności te winny być uwzględnione przy ustalaniu terminu zwolnienia go ze służby. Komendant [...] Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. organ zaznaczył, iż skarżący brał udział w postępowaniu dyscyplinarnym i miał świadomość wymierzonej mu kary wydalenia ze służby. Żadna jego czynność w trakcie postępowania administracyjnego nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie, ani na datę zwolnienia ze służby. Postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. WSA w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie sygn. akt II SA/WA 238/16 ze skargi A.P. na decyzję Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie ze skargi A.P. na orzeczenie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2162/15 oddalił skargę A.P. na orzeczenie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Na skutek wniesionej skargi kasacyjnej przez A.P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 2845/16 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2016 r. oraz orzeczenie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2018 r. WSA w Warszawie podjął zawieszone postępowanie w sprawie II SA/WA 238/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) określa kiedy decyzje podlegają uchyleniu. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów aniżeli w niej wskazane. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., którą utrzymany został w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. o zwolnieniu [...] A.P. ze służby w Policji z dniem [...] października 2015 r. Podstawę materialnoprawną ww. decyzji stanowił przepis art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Decyzje te zostały wydane w następstwie prawomocnego orzeczenia Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2015 r., którym utrzymano w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. o wymierzeniu [...] A.P. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Przepis art. 135o ust. 4 ustawy o Policji stanowi, że przełożony, o którym mowa w ust. 3, po uprawomocnieniu się orzeczenia niezwłocznie wykonuje karę wydalenia ze służby przez wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu. Zgodnie z kolei z przepisem art. 135o ust. 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczenie dyscyplinarne staje się prawomocne w dniu wydania orzeczenia przez organ odwoławczy. Z powyższego wynika, że podstawę wydania decyzji organów obu instancji w niniejszej sprawie stanowiło prawomocne orzeczenie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie wydalenia ze służby w Policji. Orzeczenie to zostało jednak uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 2845/16. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka procesowa obligująca Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż Sąd stwierdził zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2015 r. stanowiło faktyczną i prawną przesłankę wydania decyzji przez organy w niniejszej sprawie na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, zatem niewątpliwie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Zgodnie z dominującym poglądem przyjmowanym w literaturze przedmiotu - który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela - podstawą do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny jest wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 145 § 1 K.p.a., a nie tylko tych, które wiążą się z naruszeniem prawa (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hauzera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 528 - 529; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. T. Wosia, Warszawa 2011 r., s. 662 - 663). Powyższy pogląd znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 1321/05 publ. LEX nr 317405, wyrok NSA z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II OSK 2004/10 publ. LEX 1152122). W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko, że w rozpatrywanej sprawie, uchylenie prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2015 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.) i tym samym skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy. W sytuacji kiedy kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że wystąpiła podstawa uchylenia tej decyzji określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.