II SA/Wa 240/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego K. P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K. P. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę (k-45 akt). Nieprawomocne orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącej M. A. w dniu 2 czerwca 2014 r. (zpo, k-59 akt). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2014 r. zostało przyznane stronie prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego (k-83 akt). Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej r.pr. K. P. (pismo OIRP z dnia 29 lipca 2014 r., k-93 akt). Wyznaczony pełnomocnik, pismem z dnia 28 sierpnia 2014 r. wniósł skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r. (k-95 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. odrzucił skargę kasacyjną, jako niedopuszczalną (wniesioną po upływie ustawowego terminu) (k-99 akt). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1033/14 (k-115 akt) oddalił wniesione przez pełnomocnika skarżącej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odrzuceniu wniesionej skargi kasacyjnej (k-107 akt). Pełnomocnik skarżącej zarówno w skardze kasacyjnej, jak i w zażaleniu wniósł o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej stronie z urzędu, w wysokości trzykrotności stawki, z uwagi na charakter sprawy oraz nakład czasu pracy. Oświadczył jednocześnie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnego uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zwanym dalej rozporządzeniem. W § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, zostały wskazane konkretne czynności procesowe, za które przysługuje w drugiej instancji zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Z przepisu tego wynika, że zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy się pełnomocnikowi z urzędu, między innymi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b oraz w postępowaniu zażaleniowym - § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia. Trzeba podkreślić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy, otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/93). Oznacza to, że należy ustalić, czy pomoc prawna została rzeczywiście stronie udzielona. Sąd bowiem, w tym zakresie, odpowiada za zasadność i legalność wydatkowania środków publicznych. W niniejszej sprawie ustanowiony radca prawny z urzędu sporządził i wniósł w imieniu skarżącej skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 8 kwietnia 2014 r. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest możliwe skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie ustawowego terminu bez uprzedniego przywrócenia przez sąd terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej, wnosząc skargę kasacyjną, nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w związku z tym Sąd postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. odrzucił skargę kasacyjną. Podniesione w zażaleniu na to postanowienie zarzuty nie zostały uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił wniesione zażalenie. W ocenie referendarza sądowego, nie można uznać, że wyznaczony pełnomocnik, udzielił stronie pomocy prawnej zgodnie z zasadami profesjonalizmu, a właśnie w tym celu został ustanowiony przymus radcowsko-adwokacki do sporządzenia skargi kasacyjnej. Oznacza to, że brak jest podstaw do przyznania radcy prawnemu żądanego wynagrodzenia, gdyż nie można uznać, iż skarżącej została rzeczywiście udzielona pomoc prawna. Obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dotyczy bowiem pomocy faktycznie udzielonej. Ponadto strona, której zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona pomoc jest pomocą iluzoryczną. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienie SN z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II CZ 69/07, publ. LEX nr 325665), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 221/14, postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II OW 7/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 250 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.