II SA/Wa 2408/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-19
Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Danuta Kania, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej złożony przez żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej w lipcu 2010 r. powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących do 30 czerwca 2010 r. (umowa cywilna) czy przepisów obowiązujących od 1 lipca 2010 r. (decyzja administracyjna)?Ratio decidendi
Wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej złożony przez żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej w lipcu 2010 r. powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących od 1 lipca 2010 r., które przewidują wydanie decyzji administracyjnej. Wcześniejsze przepisy, obowiązujące do 30 czerwca 2010 r., traktowały tę sprawę jako cywilnoprawną, wymagającą zawarcia umowy. Zastosowanie przepisów obowiązujących do 30 czerwca 2010 r. w sytuacji, gdy wniosek złożono po tej dacie, czyni postępowanie bezprzedmiotowym.Stan faktyczny
J. C., żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej w sierpniu 2009 r., złożył w lipcu 2010 r. wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Organy administracji odmówiły wypłaty, uznając sprawę za cywilnoprawną i bezprzedmiotową do rozpatrzenia w trybie administracyjnym, powołując się na przepisy obowiązujące do 30 czerwca 2010 r. Skarżący kwestionował to stanowisko, domagając się rozpatrzenia wniosku na podstawie przepisów obowiązujących od 1 lipca 2010 r. Sprawa przeszła przez kilka instancji administracyjnych i sądowych, w tym Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Andrzej Góraj, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy wypłaty odprawy mieszkaniowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego J. C. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] lipca 2010 r. J. C. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmówił J. C. wypłaty odprawy mieszkaniowej. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], uchylił opisaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z powodu pominięcia w postępowaniu pełnomocnika strony i nieustalenia rzeczywistej woli strony.
Pełnomocnik strony pismem z [...] grudnia 2010 r. poinformował organ pierwszej instancji, że jego mandant jest zainteresowany otrzymaniem odprawy mieszkaniowej według zasad obowiązujących od 1 lipca 2010 r., a w razie, gdyby roszczenie dochodzone w tym trybie zostało potraktowane jako nieuzasadnione, wnosi o wypłacenie odprawy według zasad obowiązujących do 1 lipca 2010 r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o wypłacie na rzecz wnioskodawcy odprawy mieszkaniowej, podnosząc, iż J. C. zakończył pełnienie służby z dniem [...] sierpnia 2009 r., a zatem oczekiwanie, by jego wniosek został rozpatrzony w trybie administracyjnym jest nieuzasadnione. Od powyższej decyzji zainteresowany wniósł odwołanie.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B., działając na podstawie art. 132 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, uchylił własną decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wydania J. C. decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w B. odmówił wnioskodawcy wypłaty odprawy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że uprawnienia J. C. do odprawy mieszkaniowej regulują przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. i wyłącznie na podstawie tych przepisów może otrzymać wypłatę odprawy mieszkaniowej. Natomiast brak jest podstaw prawnych do wydania na rzecz wnioskodawcy decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej zgodnie z zasadami obowiązującymi po 1 lipca 2010 r. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. orzekającej o uchyleniu własnej decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej J. C., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1690/11, oddalił skargę.
Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] było to, iż w obrocie prawnym pozostały dwie decyzje wydane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. rozstrzygające wniosek J. C. o wypłatę odprawy mieszkaniowej (pierwsza decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] orzekająca o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, druga decyzja z [...] marca 2011 r. orzekająca o odmowie wypłaty odprawy mieszkaniowej). Od obu tych decyzji wniesiono odwołania.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 13 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. C. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy wypłaty odprawy mieszkaniowej, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy wypłaty odprawy mieszkaniowej.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 572/12 oddalił skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1970/12 oddalił skargę kasacyjną.
W tym stanie faktycznym przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 z późn. zm.), którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego odprawy mieszkaniowej dla J. C.
W uzasdnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan sprawy oraz wskazał, że istotą problemu jest określenie na podstawie jakich przepisów nleży rozpatrzeć wniosek skarżącego o wypłatę odprawy mieszkaniowej organ wyjaśnił, że do 30 czerwca 2010 r. w sprawach wypłaty odprawy mieszkaniowej obowiązywały przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu nadanym następującymi ustawami: z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203), z dnia 21 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 33, poz. 290) oraz z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 208, poz. 1308).
Natomiast w dniu 1 lipca 2010 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 Nr 28, poz. 143), które znowelizowały między innymi przepisy dotyczące odprawy mieszkaniowej.
Zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. odprawa mieszkaniowa przysługuje żołnierzowi służby stałej zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, zamieszkałemu w kwaterze, o ile nabył on prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy. Odprawa ta przysługuje także żołnierzowi służby stałej, który do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie otrzymał decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy. Ponadto odprawa mieszkaniowa przysługuje żołnierzowi zawodowemu pełniącemu zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, jeżeli inwalidztwo powstało wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową lub wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami tej służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze.
W określonych sytuacjach, które nie są przedmiotem niniejszej sprawy odprawa przysługuje członkom rodziny zmarłych żołnierzy.
Zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu (...) w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. odprawę mieszkaniową wypłaca się na podstawie umowy zawartej między dyrektorem oddziału regionalnego Agencji a osobą uprawnioną. Wobec tego jest to sprawa cywilna, a nie administracyjna.
Powołany przepis art. 23 stanowi zatem, że odprawa mieszkaniowa jest świadczeniem wypłacanym żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej. Przepis ten w swej treści odwołuje się do stanu istniejącego w chwili zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Decydujące znaczenie dla uprawnień żołnierza do odprawy mieszkaniowej ma zatem stan istniejący w chwili zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej.
Uzasadnia to stosowanie w odnośnym zakresie przepisów ustawy obowiązujących w chwili zwolnienia żołnierza ze służby.
W tej sytuacji, zdaniem organu, w sprawie skarżącego nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2010 r.
Jego wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej złożony po 1 lipca 2010 r., w sytuacji nabycia prawa do odprawy na podstawie przepisów obowiązujących do 30 czerwca 2010 r., nie może być rozpatrywany jako czynność prawna wszczynająca postępowanie w przedmiocie realizacji prawa do odprawy, w myśl znowelizowanych przepisów obowiązujących od 1 lipca 2010 r.
Wszczęte, na wniosek J. C., postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji dotyczącej wypłaty odprawy mieszkaniowej jest zatem postępowaniem bezprzedmiotowym.
Organ wskazał, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialno-prawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01).
Organ ponownie wyjaśnił, że zgodnie z art. 47 ust. 2 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. wypłata odprawy mieszkaniowej następuje na podstawie umowy cywilnej. Zatem sprawa odprawy mieszkaniowej, która jest załatwiana na podstawie przepisów obowiązujących do 30 czerwca 2010 r., jest sprawą cywilną, a nie sprawą administracyjną, rozstrzyganą decyzją administracyjną.
Wobec tego w niniejszej sprawie nie ma przepisów prawa materialnego, na podstawie których organ administracji publicznej winien merytorycznie rozstrzygnąć sprawę w drodze postępowania administracyjnego.
Tym samym, zdaniem organu, zaistniała podstawa zastosowania art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
W skardze na powyższą deycjzę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. C. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a., a w tym samo przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Zarzucił ponadto naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 (prawdopodobnie k.p.a.), wskazując na sprzeczność rozstrzygnięcia z uzasadnieniem i brak merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, pomimo przywołania w uzasadnieniu tez, które w ocenie organu świadczą o bezzasadności wniosku.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie.
Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy ustalenie przysługują skarżącemu odprawy mieszkaniowej powinno nastąpić na podstawie przepisów usta z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367), w brzmieniu obowiązującym do dnia czerwca 2010 r., czy też na podstawie przepisów tej ustawy obowiązujących od d 1 lipca 2010 r., tj. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). W szczególności kwestią sporną pozostaje to, czy ustalenie i wypłata odprawy mieszkaniowej powinna nastąpić w formie urnowy cywilnoprawnej zawieranej pomiędzy dyrektorem oddziału regionalnego WAM, a osobą uprawnioną, zgodnie z art. 47 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r., czy też z uwagi na złożenie przez uprawnionego wniosku o jej wypłatę w dniu [...] lipca 2010 r. w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez dyrektora oddziału regionalnego WAM, stosownie do przepisów tej ustawy w ich aktualnym brzmieniu.
Regulację prawną dotyczącą odprawy mieszkaniowej dla żołnierza zawodowego zawierają art. 23 ust. 1 i art. 47 cyt. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 23 ust. 1 omawianej ustawy zakreśla krąg podmiotów, którym przysługuje prawo do odprawy mieszkaniowej, zaś art. 47 tej ustawy określa zasady ustalania wysokości odprawy mieszkaniowej (ust. 3 i ust. 4) oraz tryb postępowania w tych sprawach (art. 47 ust. 2 i ust. 5).
Z akt sprawy wynika, iż skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej [...] sierpnia 2009 r., zaś od dnia [...] września 2009 r. posiada uprawnienia do emerytury wojskowej.
W przedmiotowej sprawie podstawę materialnoprawną ustalenia uprawnienia skarżącego do odprawy mieszkaniowej stanowią przepisy art. 23 ust. 1 pkt 1 i art. 47 ust. 1 cyt. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47, przysługuje żołnierzowi służby stałej zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, zamieszkałemu w kwaterze, o ile nabył on prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy. Stosownie do art. 47 ust. 1 pkt 1 tej ustawy odprawa mieszkaniowa wynosi 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową i nie może być niższa niż 45% oraz wyższa niż 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego. Odprawę oblicza się i wypłaca według następujących zasad w myśl których żołnierzowi zawodowemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, przysługuje odprawa obliczona z uwzględnieniem okresu służby liczonego w pełnych latach, z tym że rozpoczęty rok przyjmuje się jako rok pełny.
Zauważyć należy, iż treść tych przepisów w zakresie w jakim ma ona zastosowanie w rozpoznawanej sprawie nie uległa zasadniczej zmianie. Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i niektórych innych ustaw wynika, że wprowadzone przepisami ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 43) zmiany w zakresie odprawy mieszkaniowej dotyczyły: formy wypłaty odprawy mieszkaniowej z umowy na decyzję administracyjną oraz (zwiększenia) wskaźnika przeliczeniowego powierzchni mieszkalnej z 1,45 na 1,66 oraz wskaźnika ceny 1 m2, i oparciu o który następuje wyliczanie wartości odprawy, do wskaźnika ogłaszanego rzez Prezesa GUS (Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 1945 z dnia 23 kwietnia 2009 r.). Oznacza to, że podstawa materialnoprawna do ustalenia prawa do odprawy mieszkaniowej nie uległa zasadniczej zmianie.
Istotna zmiana dotyczyła natomiast trybu postępowania w tych sprawach zawarta w ust. 2 i ust. 5 art. 47 cyt. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 47 ust. 2 tej ustawy w stanie prawnym obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. stanowił, że odprawę mieszkaniową wypłaca się na podstawie umowy zawartej między dyrektorem oddziału regionalnego Agencji a osobą uprawnioną zwalniającą kwaterę, w przypadku jej zajmowania. Zawarcie umowy następuje po przedstawieniu przez osobę uprawnioną jednego z następujących dokumentów: 1) zaświadczenia o nabyciu uprawnień do emerytury wojskowej lub do wojskowej renty inwalidzkiej wydanego przez wojskowy organ emerytalny; 2) zaświadczenia o przyczynach zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wydanego przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz służby stałej pełnił zawodową służbę wojskową, jeżeli nie nabył prawa do emerytury wojskowej lub nie uzyskał uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej; 3) zaświadczenia o związku śmierci żołnierza zawodowego ze służbą wojskową wydanego przez właściwy organ wojskowy; 4) decyzji, o której mowa w ust. 5, wraz z zaświadczeniem o wysłudze lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, wydanym przez właściwy organ wojsko wy, jaką żołnierz zawodowy będzie posiadał w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Z kolei, w myśl ust. 5 art. 47 tej ustawy odprawa mieszkaniowa po uprawomocnieniu się decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej jest realizowana, na wniosek żołnierza, w jednej z następujących form: 1) wypłaty zaliczkowej 50% należnej kwoty; 2) nieodpłatnego nabycia własności działki, na warunkach określonych w ust. 4 pkt 1; 3) lokalu zamiennego; 4) nieodpłatnego nabycia własności innego lokalu mieszkalnego, niebędącego lokalem zamiennym, jeżeli Agencja posiada taki lokal w swoich zasobach. Poza tym, stosownie do ust. 6 art. 47 omawianej ustawy w przypadku realizacji odprawy mieszkaniowej w formie, o której mowa w: 1) ust. 5 pkt 1 – pozostałą część odprawy wypłaca się w terminie trzydziestu dnia od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej; 2) ust. 5 pkt 2 – żołnierz służby stałej ma obowiązek zwolnić zajmowaną kwaterę w ciągu dziewięciu miesięcy od dnia przeniesienia własności działki, nie później jednak niż w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej; 3) ust. 5 pkt 3 i 4 - żołnierz służby stałej ma obowiązek zwolnić zajmowaną kwaterę w ciągu trzydziestu dni od dnia przyjęcia lub nabycia lokalu.
W ocenie Sądu analiza art. 47 ust. 2, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej PoIskiej RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r., prowadzi do wniosku, że realizacja przysługującej żołnierzowi służby stałej zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, zamieszkałemu w kwaterze, o ile nabył on prawo do emerytury wojskowej, odprawy mieszkaniowej, nie następowała z urzędu, gdyż świadczenie to było wypłacane na wniosek. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia m.in. fakt, iż w świetle w art. 47 ust. 2 tej ustawy, zawarcie umowy mogło nastąpić dopiero po przedstawieniu przez osobę uprawnioną zaświadczenia o nabyciu uprawnień do emerytury wojskowej lub do wojskowej renty inwalidzkiej wydanego przez wojskowy organ emerytalny. Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 47 ust. 5 pkt 1 tej ustawy, odprawa mieszkaniowa po uprawomocnieniu się decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej jest realizowana, na wniosek żołnierza, w jednej z form określonych w ust. 5 i ust. 6. Przedstawione regulacje implikują przyjęcie stanowiska o wnioskowym charakterze sprawy o wypłatę odprawy mieszkaniowej. W tym zakresie aktualność zachowują także poglądy dotyczące trybu ustalenia świadczenia prezentowane w orzecznictwie na tle przepisów regulujących prawo od ekwiwalentu pieniężnego (art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r.), które to świadczenie z dniem 1 lipca 2004 r. zastąpione zostało przez odprawę mieszkaniową. Na tle tego przepisu wywiedziono bowiem, że realizacja prawa do ekwiwalentu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., nie następuje ex lege, zaś osoba uprawniona w celu uzyskania ekwiwalentu zobowiązana jest złożyć wniosek o jego wypłatę (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] marca 2006 r. sygn. akt [...], LEX nr 468634).
Z dniem 1 lipca 2010 r. na mocy art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) przepis art. 47 otrzymał nowe brzmienie. Stosownie do ust. 2 tego przepisu dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzję o wypłacie odprawy mieszkaniowej w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust. 5, nie później jednak niż w terminie dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia. Wydanie decyzji następuje po przedstawieniu jednego z następujących dokumentów: 1) zaświadczenia o nabyciu uprawnień do emerytury wojskowej lub do wojskowej renty inwalidzkiej wydanego przez wojskowy organ emerytalny; 2) zaświadczenia o przyczynach zwolnienia z czynnej służby wojskowej wydanego przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę wojskową, jeżeli nie nabył prawa do emerytury wojskowej lub nie uzyskał uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej; 3) zaświadczenia o związku śmierci żołnierza ze służbą wojskową wydanego przez właściwy organ wojskowy; 4) decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wraz z zaświadczeniem o wysłudze lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, wydanym przez właściwy organ wojskowy, jaką żołnierz zawodowy będzie posiadał w ostatnim dniu pełnienia czynnej służby wojskowej. Z kolei, art. 47 w ust. 5 omawianej ustawy stanowi, że żołnierzowi zawodowemu, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, na jego wniosek wydaje się decyzję i wypłaca odprawę mieszkaniową w pełnej wysokości. W przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza i dalszego pełnienia służby, odprawa ponowna i jej wyrównanie za pozostały okres nie przysługuje. Analiza powyższej regulacji prawnej upoważnia do stwierdzenia, że także po zmianie omawianej ustawy realizacja uprawnienia żołnierza do wypłaty odprawy mieszkaniowej następuje na jego wniosek.
Regulacja intertemporalna została zawarta w art. 18 ust. 1 cyt. ustawy z dnie 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolite Polskiej oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznym decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.
Oznacza to, że dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy należy wskazać moment, w którym następuje wszczęcie postępowania w sprawie wypłaty odprawy mieszkaniowej.
W sprawie jest niesporne, że J. C. w dniu [...] lipca 2010 r. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Wraz z zaświadczeniem Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] października 2009 r., z którego wynika, że od [...] września 2009 r. posiada uprawnienia do emerytury wojsowej. A zatem dopiero od dnia [...] lipca 2010 r. można mówić o wszczęciu postępowania w sprawie wypłaty przysługującej mu odprawy mieszkaniowej. W świetle przepisów prawnych obowiązujących na dzień wystąpienia z tym żądaniem tj. obowiązującej od dnia 1 lipca 201 Or. ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw sprawa wypłaty odprawy mieszkaniowej podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej wydanej przez dyrektora oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Zasada bezpośredniego stosowania prawa nowego, pozwala przyjąć, że w tej sprawie bez znaczenia jest data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, gdyż podleganie danego zdarzenia prawu obowiązującemu w chwili jego nastąpienia w najmniejszym stopniu nie sprzeciwia się dochodzeniu roszczenia wynikającego z tego zdarzenia w później unormowanym postępowaniu lub trybie.
W konsekwencji zasadnym jest, zdaniem Sądu, przyjęcie, iż organy naruszyły art. 47 ust. 1, 2 i 5 omawianej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2010 r. i niezasadnie przyjęły, że przepisy te nie mają w tej sprawie zastosowania, art. 47 ust. 2 powołanej ustawy w brzmieniu obowiazującym przed nowelizacją, tj. do dnia 30 czerwca 2010 r. przez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Tym samym, zdaniem Sądu, nie można zaaprobować stanowiska organów, które uznały, że postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2010 r. w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło