II SA/Wa 243/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant referent Beata Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi L. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Wa 2938/21 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2938/21 odrzucił skargę L.B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 953 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), wyjaśniając, że w rozpoznawanej sprawie pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt III OZ 610/23 oddalił zażalenie L.B. na powyższe postanowienie. W dniu [...] stycznia 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania o sygn. akt II SA/Wa 2938/21, wskazując jako podstawę skargi art. 277 i art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący podniósł, że nie był reprezentowany przez adwokata, pomimo że jest osobą niewidomą i inwalidą o znacznym stopni niepełnosprawności. W treści skargi podał, że wnosi o uchylenie w całości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2938/21 i postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt III OZ 610/23. Postanowieniem z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 34/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zgodnie z właściwością rzeczową. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, podnosząc, że jego intencją było wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2938/21 toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt III OZ 505/24 uchylił postanowienie WSA w Warszawie z dnia 4 września 2024 r., podnosząc, że nie budzi wątpliwości, iż skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2938/21, a zatem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Pismo to nie zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i istotnie zawiera również wniosek o uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt III OZ 610/23. NSA nakazał Sądowi I instancji, aby ponownie rozpoznając sprawę, uwzględnił jednak jednoznacznie sformułowane stanowisko pełnomocnika skarżącego z urzędu, zaprezentowane w zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uwzględniając zarówno wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2025 r. stanowisko, którym tut. Sąd jest związany na podstawie art. 190 p.p.s.a., a także biorąc pod uwagę jednoznaczne sprecyzowanie żądania skarżącego dokonane przez jego pełnomocnika w zażaleniu z dnia [...] września 2024 r., Sąd przyjął, że przedmiotem żądania skarżącego w tej sprawie jest wznowienie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2938/21 odrzucającym skargę L.B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W ocenie Sądu, skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Przyczyną odrzucenia skargi postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r. było nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od skargi. W toku postępowania skarżący podnosił, że jest osobą niewidomą i wnosił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym ustawodawca nie przewidział instytucji analogicznej do występującej w postępowaniu karnym obrony koniecznej (por. art. 79 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego). Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują zatem, by osoba niewidoma musiała występować przed sądem administracyjnym będąc reprezentowana przez pełnomocnika. Osoba niewidoma, może pod zwykłymi warunkami ustanowić pełnomocnika z wyboru lub wnosić o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W rozpoznawanej sprawie skarżący skorzystał z tego uprawnienia, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jednak, co wymaga podkreślenia, prawo pomocy nie zostało mu przyznane, gdyż jego wniosek został pozostawiony bez rozpoznania przez referendarza sądowego zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2021 r. sygn. akt II SPP/Wa 275/21, a zarządzenie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd postanowieniem z dnia 14 lutego 2022 r. Z kolei postanowieniem z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SPP/Wa 275/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 października 2023 r. oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 21 czerwca 2023 r. Tym samym postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy zostało zakończone. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Pozbawienie możności działania, o którym mowa w tym przepisie, musi zaistnieć wskutek naruszenia przepisów prawa. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie naruszono przepisy postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części. Pozbawienie strony możliwości obrony swych praw trzeba oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1545/17, LEX nr 2444341). Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1739/17, LEX nr 2449530: "Zawsze konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości obrony swoich praw. O pozbawieniu możności obrony swoich praw można mówić natomiast, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania lub z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowego. Przy czym, jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu strony możności działania (obrony swoich praw) w omawianym znaczeniu". W ocenie Sądu, z tak rozumianym pozbawieniem możności obrony praw nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie skarżący brał aktywny udział w postępowaniu sądowym, zarówno z jego skargi na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jak i w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy, składając środki odwoławcze, a także wniosek o wyłączenie sędziego. Co wymaga podkreślenia, od postanowienia z dnia 12 kwietnia 2023 r. odrzucającego skargę wniósł skutecznie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt III OZ 610/23 zażalenie to oddalił. Analiza akt sprawy sygn. akt II SA/Wa 2938/21 nie pozwala w konsekwencji na przyjęcie, że skarżący nie był należycie reprezentowany lub że wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania w wyżej przedstawionym rozumieniu. Skarżący brał aktywny udział w postępowaniu przed sądem, zaś jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu został przez Sąd pozostawiony bez rozpoznania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W sprawie nie wystąpiła zatem podstawa wznowienia określona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.