II SA/Wa 2456/20
WyrokWSA w Warszawie2021-05-11
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres służby funkcjonariusza na rzecz państwa totalitarnego, trwający ponad 5 lat, może być uznany za 'krótkotrwały' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co stanowi przesłankę do wyłączenia stosowania wobec niego przepisów ograniczających świadczenia emerytalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego trwający 5 lat i 6 miesięcy, stanowiący około 18% całego okresu służby funkcjonariusza, może być uznany za 'krótkotrwały' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, zwłaszcza w kontekście całego, ponad 30-letniego okresu służby. Brak spełnienia tej przesłanki nie wyklucza automatycznie możliwości zastosowania wyjątku, jeśli inne okoliczności sprawy uzasadniają takie wyłączenie, a organ nie wykazał negatywnych przesłanek dla zastosowania tego wyjątku.Stan faktyczny
Wnioskodawca, były funkcjonariusz, ubiegał się o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powołując się na służbę z narażeniem życia i zdrowia. Organ odmówił, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (ponad 5 lat) nie był 'krótkotrwały', a jego zaangażowanie ideowe w tamtym okresie wykluczało 'szczególnie uzasadniony przypadek'. Wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. i PPSA, wskazując na nierzetelną analizę materiału dowodowego i pominięcie jego awansów i odznaczeń.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. W. K., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- Wnioskodawca - pismem 24 maja 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku wskazał, że swoją służbę wykonywał z narażeniem życia i zdrowia; podkreślił, że był wielokrotnie awansowany, wyróżniany nagrodami i odznaczany, m.in. Złotą Odznaką "Zasłużony Policjant"; podniósł także, że nigdy nie był skazany za żadne przestępstwo,
- decyzją z [...] sierpnia 2018 r. odmówiono wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, 22a oraz 24a ustawy zaopatrzeniowej; pismem z [...] września 2018 r. Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy; decyzją z [...] maja 2019 r. utrzymano w mocy decyzję z [...] sierpnia 2018 r.; rozstrzygnięcie to stało się przedmiotem skargi Wnioskodawcy do Sądu; wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2020 r. o sygn. akt II SA/Wa 1679/19 uchylono obie decyzje organu; wyrok ten jest prawomocny,
- z akt sprawy wynika, że Wnioskodawcę zwolniono ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] z dniem [...] listopada 2012 r.; ma prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej; wypłacana jest mu emerytura jako świadczenie korzystniejsze,
- Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej jako "IPN", uznał służbę Wnioskodawcy od [...] lipca 1984 r. do [...] lutego 1990 r. za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej (tak: informacja o przebiegu służby); Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 5 lat, 6 miesięcy i 16 dni, zaś całkowity okres jego służby wynosi 30 lat, miesiąc i 25 dni; do wysługi emerytalnej zaliczono także okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej - 2 miesiące i 6 dni,
- z przekazanych przez IPN kopii akt osobowych oraz pism z [...] października 2017 r. i [...] września 2020 r. nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.,
- pismem z [...] grudnia 2017 r. informację o przebiegu służby Wnioskodawcy przekazał Komendant Główny Policji; wskazano w nim, że w 1992 roku Wnioskodawcę uznano za winnego spowodowania wypadku w ruchu lądowym; odstąpiono jednak od wymierzenia kary dyscyplinarnej, a prowadzone w tej sprawie postępowanie karne umorzono; w kontekście zgromadzonego materiału Komendant Główny Policji nie odniósł się do oceny rzetelności służby Wnioskodawcy; natomiast potwierdził, że wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia i nadawano kolejne stopnie służbowe; odznaczono go również, m.in. "Medalem Srebrnym za Długoletnią Służbę"; stwierdzono także brak dokumentów potwierdzających wprost udział Wnioskodawcy w zdarzeniach mogących stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia,
- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;
- treść powyższego przepisu nakłada na organ przede wszystkim obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; przesłanki te są nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy, poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego,
- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",
- przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy wskazano, że całkowity okres służby Wnioskodawcy to 30 lat, miesiąc i 25 dni; natomiast służbę na rzecz totalitarnego państwa pełnił przez 5 lat, 6 miesięcy i 16 dni; stanowiło to około 18% całego okresu służby; nie można więc uznać służby pełnionej przez niego na rzecz totalitarnego państwa za krótkotrwałą; pięcioipółletniego okresu wykonywania zadań i obowiązków nie można nazwać tymczasowym; Wnioskodawca mógł kompleksowo zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nim zadań oraz charakterem służby; potwierdza to prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 424/19, w którym podzielono wykładnię organu dotyczącą definicji pojęcia "krótkotrwałej służby"; w wyroku stwierdzono, że skoro funkcjonariusz realizował zadania na rzecz totalitarnego państwa przez ponad 4 lata - co stanowiło ponad 15% całego okresu służby - to czasu tego nie można uznać za krótkotrwały - zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym; wskazano, że za taką można uznać wyłącznie służbę "niedługą", czy "epizodyczną"; z kolei ponad czteroletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma - w ocenie Sądu - charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego; dlatego w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała pierwsza z przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,
- nie kwestionowano rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. - w szczególności z narażeniem życia i zdrowia; wobec tego spełniono wymóg wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej; świadczenie emerytalne wypłacane Wnioskodawcy nie było jednak podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz.U. z 2005 r., póz. 734 ze zm.), dalej jako "Rozporządzenie",
- w kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku stwierdzono, że Wnioskodawca był świadomy przyjęcia go do służby w Służbie Bezpieczeństwa; przywołano raport z [...] kwietnia 1984 r., w którym Wnioskodawca stwierdził: "w związku ze złożonym raportem oraz chęcią podjęcia służby w pionie Służby Bezpieczeństwa (...)", raport z [...] sierpnia 1983 r. o treści "zwracam się do Obywatela [...] z prośbą o przyjęcie mnie do pracy w [...] Urzędzie Spraw Wewnętrznych w pionie Służby [...]" oraz fragment raportu z [...] marca 1985 r.: "zwracam się z prośbą do Towarzysza Szefa o wyrażenie zgody na przejście moje do pracy w pionie Służby [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]"; jak wynika z opinii służbowej z [...] listopada 1985 r. Wnioskodawca - w okresie służby w Służbie Bezpieczeństwa - realizował zadania związane z istotą tej formacji: "W Wydziale [...]pracuje od [...] czerwca 1985 r. na stanowisku [...]. Został przydzielony do sekcji zajmującej się operacyjną [...] Uniwersytetu [...]. (...) wymieniony systematycznie pogłębiał swoją wiedzę oraz nabrał doświadczenia zawodowego. (...) Wskazuje należytą postawę ideową i społeczno-polityczną. Postawa moralno-etyczna nie budzi zastrzeżeń"; z kolei w opinii służbowej obejmującej lata od 1985 do 1988 roku przełożeni wskazali, że "(...) strona postępowania zajmuje się operacyjną ochroną [...]"; "Z powierzonych obowiązków wywiązuje się dobrze, osiągając pozytywne wyniki w organizowaniu osobowych źródeł informacji i rozpoznania kontrolowanego środowiska", a także "(...) w minionym roku pozyskał 5 osobowych źródeł informacji przekraczając o jednostkę przewidywany plan"; w kolejnej opinii służbowej - obejmującej okres od 1988 do 1989 roku - zaznaczano, że Wnioskodawca: "Aktywnie angażuje się w wykonawstwo zadań służbowych, odznacza się pomysłowością i samodzielnością ich realizacji. Będąc funkcjonariuszem zdyscyplinowanym przejawia jednocześnie własną inicjatywę i odwagę w podejmowaniu mniej stereotypowych działań", "Osiąga bardzo dobre wyniki w zakresie typowania i pozyskiwania osobowych źródeł informacji"; w wielokrotnych wnioskach personalnych dotyczących zwiększenia dodatku służbowego również podkreślano duże zaangażowanie Wnioskodawcy w wykonywanie powierzonych mu zadań; co więcej, Wnioskodawcę - podczas służby na rzecz totalitarnego państwa - awansowano w stopniu służbowym,
- z akt sprawy wynika, że Wnioskodawca był całkowicie samodzielnym, wyróżniającym się i w pełni zaangażowanym funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa; kształcił się oraz awansował w strukturach wskazanej formacji; czerpał z niej pełne przywileje; przyczyniał się do jej trwania oraz rozwoju; realizował obowiązki merytoryczne; nie był pracownikiem technicznym, ale wykonywał zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa,
- wnikliwa analiza materiału dowodowego - stanowiącego kopię akt osobowych - pozwala na domniemanie, że Wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym; ma to znaczenie w kontekście oceny, czy sprawa Wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; jego postawa związana była z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa; sprawa Wnioskodawcy nie może więc być zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek; bez znaczenia są zaś argumenty Wnioskodawcy dotyczące zaangażowania w realizowanie powierzonych mu zadań i obowiązków oraz otrzymywanie przez niego nagród i odznaczeń w kontekście jego zaangażowania i pełnej świadomości uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 77 §1, art. 80 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. Wskazano, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II SA/Wa 1679/19 uznano, że niezbędne jest w niniejszej sprawie dokonanie wnikliwej analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy dotyczącego przebiegu służby Wnioskodawcy. Organ nie uczynił tego jednak w zaskarżonej decyzji. Nie uwzględniono bowiem licznych awansów i odznaczeń Wnioskodawcy. Przed każdym awansem, czy odznaczeniem analizowano przebieg jego służby - także przed 1990 rokiem. I nigdy nie wyniknęły z tego przeciwskazania do nadania Wnioskodawcy odznaczeń, czy nagród.
Wnioskodawca pokreślił, że nigdy nie był zwolennikiem totalitaryzmu. Nie należał także do partii komunistycznej - mimo licznych namów.
Przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 1895/19, w którym przyjęto, że krótkotrwałość służby byłego funkcjonariusza należy oceniać z uwzględnieniem jego indywidualnej sytuacji - przede wszystkim biorąc pod uwagę cały okres służby. W określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania kilkuletniej służby jako krótkotrwałej w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W dodatkowym piśmie procesowym z [...] stycznia 2021 r. (k. 34-38 akt sądowych) Wnioskodawca ponownie wskazał, że dokumentacja dotycząca jego służby pełnionej przed 12 września 1989 r. była już analizowana przez Komisję Weryfikacyjną. Nie doszukano się wówczas w niej niczego niestosownego i dopuszczono Wnioskodawcę do dalszej służby przez kolejne 25 lat. Co więcej, pomimo tej wiedzy odznaczono Wnioskodawcę krzyżem zasługi.
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez bezpodstawne uznanie, jakoby nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu.
Słuszne są w danym zakresie zarzuty skargi. Wypada jedynie dodać, że nie mogą budzić w sprawie wątpliwości jej istotne uwarunkowania prawne, co do sposobu rozumienia treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd orzekający uprzednio w sprawie - w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1679/19 - wskazał, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. Rolą organu było uwzględnienie oceny sformułowanej w danym zakresie w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1679/19 i dokonanie wnikliwej oceny całokształtu materiału aktowego obrazującego przebieg służby Wnioskodawcy pod kątem spełnienia przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Orzekający w sprawie skład Sądu ma na uwadze, że obecnie w judykaturze wyrażone są różne stanowiska, co do właściwego rozumienia treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, gdy chodzi o zakres zastosowania wyłączenia zasad ogólnych. Jest jednak związany oceną prawną sformułowaną w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1679/19, w myśl której dla zastosowania przewidzianego w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wyjątku nie jest niezbędne spełnienie obu warunków, określonych w pkt 1 i 2 tego przepisu.
W rozpatrywanym przypadku nie można uznać, że organ trafnie ocenił jakoby w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Rację ma organ wskazując, że opisano ją wyrażeniem nieostrym, niedookreślonym - o charakterze ocennym. Dla rozważenia, czy występuje ona w konkretnej sprawie, wobec stosownego wniosku funkcjonariusza, konieczna jest więc prawidłowa wykładnia użytych pojęć, zarówno w kontekście znaczenia wedle reguł języka potocznego, jak i podejmując próbę zrekonstruowania woli przyjmującego daną regulację prawodawcy. W innym przypadku zastosowanie pojęć nieostrych mogłoby prowadzić do całkowitej dowolności orzekania w sprawie. Takiej zaś intencji nie sposób przypisywać racjonalnemu prawodawcy w praworządnym państwie. Pojęć nieostrych nie użyto więc dla zapewnienia swobody orzekania lecz maksymalnej elastyczności - aby zrealizować cel danej regulacji, w kontekście artykułowanych przez prawodawcę przesłanek jej wprowadzenia.
W rozpatrywanym przypadku zadaniem organu była ocena, czy względem Wnioskodawcy można wyłączyć ustalone ustawą zaopatrzeniową reguły ogólne, m.in. wobec warunku krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa, definiowanej art. 13b tego aktu.
Trafnie zauważa organ administracji, że pojęcie krótkotrwały ma stosunkowo szeroką konotację w języku potocznym. Przywołano słownikowe znaczenie danego wyrazu. Jednak nie sposób uznać, aby prawidłowo zrekonstruowano znaczenie danego pojęcia w kontekście jego użycia w analizowanej regulacji. Organowi umknęło mianowicie, że - w języku potocznym - pojęcie krótkotrwały jest używane przy opisie różnych zjawisk czy wydarzeń i - zależnie od kontekstu – może charakteryzować diametralnie różne okresy. Szersze rozważanie w danym zakresie zamieszczono w uzasadnieniu, zapadłego w analogicznej sprawie, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Warszawie z 3 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 2346/18. Sąd w tym składzie uważa je za trafne. Wobec dostępności tegoż dokumentu na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA", powtarzanie sformułowanej tam argumentacji byłoby bezzasadne. Dość stwierdzić, że pojęcie krótkotrwałej pracy (analogicznie służby) odnosi się z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Z perspektywy pełnej aktywności zawodowej ludzi - trwającej z reguły kilkadziesiąt lat - okres pięcioipółroczny może być potocznie określony jako krótkotrwały (analogicznie prawomocne wyroki o sygn. akt II SA/Wa 444/20 i 38/20, dostępne w CBOSA). Zwłaszcza gdy porówna się go z całkowitym okresem służby Wnioskodawcy wynoszącym ponad 30 lat. Okres wykonywania zadań na rzecz totalitarnego państwa wyrażony jako 18% całości służby także nie może być kwalifikowany jako "długotrwały".
W związku z tym organ mylnie uznał więc, jakoby okres służby trwającej 5 i pół roku nie należało określać jako krótkotrwały. Równocześnie w sprawie zasadnie nie kwestionowano spełnienie warunku rzetelnego wieloletniego pełnienia obowiązków na rzecz państwa demokratycznego z narażeniem życia i zdrowia.
W rozpoznawanej sprawie przywołaną przez organ negatywną przesłanką – ustalenia w danym zakresie znajdują nota bene odzwierciedlenie w aktach sprawy – były dokumenty sporządzane na etapie pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa totalitarnego, z których miało wynikać, że powierzone zadania wykonywał z powodów ideowych i był zaangażowany w budowanie ówczesnego systemu, określanego zasadnie przez ustawodawcę mianem totalitarny. Organ wysnuł dane wnioski wobec aktywnego i sumiennego wykonywania przez Wnioskodawcę zadań służbowych przed 31 lipca 1990 r., czy w udoskonalaniu przezeń jego umiejętności. Podkreślano, że Wnioskodawca wykonywał swoje zadania służbowe z pełną świadomością charakteru formacji, do której przynależał. Przywołana okoliczność nie może jednak stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawą przywileju mogłyby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu nierzetelnie lub z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją - dotyczące obniżenie uposażenia reguły nie znajdują generalnie zastosowania (tak art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych w drodze decyzji dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie sposób zakładać, aby - z woli prawodawcy – wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki nierzetelnie bądź np. z przyczyn merkantylnych.
Nie zasługuje wprawdzie na uznanie a nawet aprobatę, zaangażowanie – choćby ideowe – w realizację zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie maja jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości - dopuszczone do dalszej służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się np. istotnie do ochrony bezpieczeństwa publicznego, nierzadko z narażeniem życia lub zdrowia. W przypadku Wnioskodawcy organ potwierdził wystąpienie takich przesłanek przywołując, m.in. fakt uhonorowania Wnioskodawcy medalami czy innymi odznaczeniami. W tym zakresie słuszne są zarzuty skargi oraz wywody dodatkowego pisma procesowego Wnioskodawcy.
Wobec powyższych uwarunkowań – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie decyzji pozytywnej dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 in fine K.p.a. Wystąpiły bowiem opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, nie ujawniono zaś okoliczności, które by przeciw temu przemawiały. W szczególności nie może być nią postawa ideologiczna czy zaangażowana służba Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r. Mogłoby być natomiast taką przesłanką wykazanie jego udziału w konkretnych działaniach, które - z perspektywy powszechnie akceptowanego w państwie demokratycznym systemu norm etycznych - było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza fakt pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego. Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu oraz wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1679/19.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło