II SA/Wa 2554/20
WyrokWSA w Warszawie2021-06-29
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Waldemar Śledzik, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z zasobu gminy, oparta na niezłożeniu przez wnioskodawcę określonego załącznika, jest zasadna, jeśli wnioskodawca wyjaśnił, że wypełnienie tego załącznika jest niemożliwe z uwagi na jego sytuację faktyczną (brak zamieszkiwania w lokalu, którego dotyczy załącznik)?Ratio decidendi
Organ wadliwie zastosował przepis § 32 ust. 8 uchwały Rady Miasta, odmawiając pomocy mieszkaniowej z powodu niezłożenia załącznika dotyczącego warunków mieszkaniowych z ostatniego miejsca zamieszkania. Skarżąca wyjaśniła, że nie zamieszkuje już w tym lokalu z powodu aresztowania syna i nie jest najemcą, co czyniło wypełnienie załącznika bezprzedmiotowym. Organ naruszył tym samym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i proporcjonalności (art. 8 k.p.a.), wybiórczo oceniając okoliczności faktyczne i opierając odmowę na względach formalnych, zamiast merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o pomoc mieszkaniową w postaci najmu lokalu z zasobu gminy, wskazując na trudną sytuację życiową, bezdomność i aresztowanie syna, z którym mieszkała. Organ odmówił pomocy, powołując się na niezłożenie przez skarżącą załącznika dotyczącego warunków mieszkaniowych z ostatniego miejsca zamieszkania oraz brak podania adresów miejsc, w których się zatrzymuje. Skarżąca twierdziła, że wypełnienie załącznika było niemożliwe, ponieważ nie zamieszkiwała już w ostatnim lokalu i nie była jego najemcą, a także że urzędnicy odmówili przyjęcia innej dokumentacji.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały. 2. Zasądzono od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej H. M. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi H. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z mieszkalnego zasobu [...] 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej H. M. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
H. M. (zwana dalej także jako: "Skarżąca"; "Strona") zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej przez niewyrażenie zgody na najem lokalu mieszkaniowego z zasobu [...].
Zaskarżony akt wydano w następującym stanie faktycznym:
Strona w dniu [...] lipca 2020r. zwróciła się do Urzędu [...] – Urzędu Dzielnicy [...] (zwany dalej: "Urzędem") w wnioskiem o pomoc mieszkaniową w zakresie "zawarcia umowy najmu z zasobu Miasta".
W uzasadnieniu wniosku, poza wskazanymi w nim do wypełnienia załącznikami, Strona podała, że "jest w trudnej sytuacji życiowej, jest emerytką, osobą bezdomną i bez meldunku od 2010r., zaś ostatni jej meldunek to miejscowość [...] w woj. [...] (...)". Zaznaczyła też, że "obecnie mieszka w wynajętym mieszkaniu z synem K. który pomagał jej finansowo i opiekował się podczas choroby (...)", ale został on "zatrzymany w dniu [...] czerwca 2020 r. do zakładu karnego w [...] na areszt 3-miesięcy" i dlatego była zmuszona opuścić to mieszkanie. Podała też, że ma jeszcze dwójkę dorosłych dzieci: syna i córkę. Syn A. zamieszkuje w [...] przy ul. [...] wraz z żoną i synem w mieszkaniu socjalnym oraz wskazała ten właśnie adres jako adres do doręczeń, prosząc jednocześnie aby przydzielony jej lokal socjalny znajdował się w pobliżu tego adresu. Podkreśliła, że mieszkanie socjalne syna A. nie spełnia warunków aby mogła w nim również zamieszkać.
W toku postępowania w sprawie, w tym podczas przesłuchania w dniu [...] września 2020r., Strona potwierdziła opisaną we wniosku sytuację osobistą, rodzinną, zdrowotną oraz finansową, wskazując w szczególności, że gdy w 2017r. przeprowadziła się wraz z synem K. do [...], to najpierw zamieszkiwała z nim przy ul. [...] (nie pamięta jednak numeru budynku) do maja 2020r., oświadczając przy tym, że wszelkie sprawy związane z tym lokalem załatwiał syn K. Nie wie w związku z tym czy zawarto umowę najmu tego lokalu czy był on zamieszkiwany na innych zasadach. Poinformowała też, że przez cały okres zamieszkiwania w [...] posługuje się, jako adresem korespondencyjnym syna A.- tj. "adresem [...]".
W trakcie postępowania Strona wyjaśniła, że z momentem aresztowania syna K. musiała się wyprowadzić z mieszkania przy ul. [...], gdyż "nie wie kiedy syn opuści areszt (...)" a nie miała środków finansowych aby ewentualnie lokal ten wynająć. Dlatego też nie przyniosła na spotkanie z pracownikiem Urzędu wypełnionego załącznika nr [...], gdyż "już tam nie mieszka i nie ma kontaktu z właścicielem. Klucze zdane zostały [...].06.2020r." Podkreśliła, że obecnie, tj. od lipca 2020r. nocuje czasami u syna A., w hostelu czy też na dworcu centralnym. U syna zaś na ul. [...] jest praktycznie codziennie, bo "tu może się umyć i zjeść coś ciepłego". W mieszkaniu tym "trzyma także wszystkie swoje rzeczy na strychu".
Wskazaną na wstępie Uchwałą nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] z [...] listopada 2020 r. w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej Stronie poprzez najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...].
W uzasadnieniu swojej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] jako podstawę odmowy wskazał § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego. Zgodnie z przywołanym przepisem: "Niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej".
Zdaniem Zarządu, Strona w złożonym wniosku nie wskazała adresu miejsca, w którym aktualnie zamieszkuje. Organ podkreślił, że w trakcie prowadzonego postępowania Wnioskodawczyni "została wezwana przez WZL do uzupełnienia braków formalnych we wniosku poprzez złożenie wypełnionego i poświadczonego przez administrację załącznika nr [...] (warunki mieszkaniowe z ostatniego miejsca zamieszkania) lecz wniosku tego nie wypełniła". Ponadto, Strona oświadczyła do protokołu, że jest osobą bezdomną, jednakże nie potrafiła podać żadnych adresów miejsc, w których się zatrzymuje, dowodów wpłat za noclegi, zaświadczeń o korzystaniu z pomocy schronisk dla bezdomnych ani nie złożyła wymaganego przez Urząd załącznika.
Ponieważ, wobec zaistniałych okoliczności tj. wskazanych wyżej braków, niemożliwym była prawidłowa analiza przedmiotowego wniosku, Zarząd Dzielnicy [...] odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej H. M. poprzez najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca podniosła, że zaskarżona uchwała jest dla niej krzywdząca i "stoi w niezgodzie z art. 11 ust 2 pkt 1 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy oraz stanowi obrazę uchwał nr XLVI/l 422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r., a także obrazę uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy nr.: LXX/2182/2010 z dnia 14 stycznia 2010 r."
Zdaniem Skarżącej spełniła ona wszystkie przesłanki wymagane dla przydzielenia jej lokalu socjalnego.
Podkreśliła, że co prawda otrzymuje świadczenie emerytalne netto "w wysokości jeden tysiąc osiemset złotych", jednakże toczy się względem niej postępowanie egzekucyjne, na podstawie którego otrzymuje faktycznie kwotę "jeden tysiąc trzysta złotych", a żadnych innych źródeł zarobkowych nie posiada. Ponadto ma poważne kłopoty kardiologiczne i ortopedyczne.
Wskazała też, że "Urzędnicy z Urzędu Dzielnicy [...] odmówili jednak przyjęcia od skarżącej jakiejkolwiek dokumentacji w w/w zakresie,
twierdząc, że dokumentacja ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie". Podniosła też, że "pomieszkuje u znajomych osób wyłącznie grzecznościowo. Nie może na nikogo liczyć" oraz, że "jeden z synów K. M. pozostawał w tymczasowym areszcie, zaś z drugim synem A. M. - jest skonfliktowana i nie może w żaden sposób liczyć na jego pomoc".
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz dodatkowo podniósł, że celem postępowania w przedmiocie wniosku o najem lokalu jest ustalenie warunków m.in. mieszkaniowych, rodzinnych, finansowych, w celu ustalenia zasadności takiego wniosku.
Organ zaakcentował, że "w niniejszej sprawie dogłębna analiza nie wykazała, gdzie przebywa skarżąca i czy ma prawo do lokalu". W takich okolicznościach organ podjął decyzję odmowną w zakresie wniosku o najem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu, tj. akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast, stosownie do przepisu art. 147 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.
Sprawując kontrolę legalności wskazanego aktu z prawem, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej uchwały, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1000/16, LEX nr 2486221) z tym, że nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych.
Badając legalność zaskarżonej uchwały w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie i dlatego należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały, choć z innych powodów, niż wskazane w zarzutach skargi, do czego – jak wskazano wyżej - uprawnia Sąd przywołany przepis art. 134 § 1 p.p.s.a.
Na wstępie Sąd porządkowo wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Postawą do takiego rozpoznania sprawy stanowi regulacja z art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze zm., dalej: "uCOVID-19").
Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19, Przewodniczący Wydziału II WSA w Warszawie zarządzeniem z [...] maja 2021 r. skierował sprawę na posiedzenie niejawne, z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym, strony postępowania zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania sprawy.
Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia.
Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.
Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Uwzględnić przy tym należy brak możliwości przeprowadzania dowodów w sprawie sądowoadministracyjnej (z wyjątkiem ograniczonej dopuszczalności dowodu z dokumentów – art. 106 § 3 p.p.s.a). Jednocześnie podkreślić należy, że dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego.
Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany albowiem, jak podkreślono na wstępie, stosowne zarządzenie o rozpoznaniu sprawy w trybie art. 15zzs4 uCOVID-19 zostało wydane przez Przewodniczącego Wydziału, zaś strony postępowania zostały powiadomione o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne i miały możliwość złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia dodatkowego żądania, wniosków lub wyjaśnień.
Przechodząc ad rem, Sąd uznał, że zaskarżona uchwała winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w stanie faktycznym, gdyż Organ w realiach sprawy wadliwie zastosował przepis § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego - na podstawie którego odmówiono Skarżącej zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...].
Sąd przypomina, że zgodnie z przywołanym przepisem (tj. § 32 ust. 8 uchwały): "Niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej".
Organ upatruje zasadność zastosowania wskazanego przepisu w realiach sprawy w tym, że – po pierwsze - "Skarżąca pomimo, iż została wezwana do uzupełnienia braków formalnych we wniosku przez złożenie wypełnionego i poświadczonego przez administrację załącznika nr [...] (tj. "warunki mieszkaniowe z ostatniego miejsca zamieszkania" – przyp. Sądu) wniosku tego nie wypełniła" oraz – po drugie - że "(...) Ponadto, Strona oświadczyła do protokołu, że jest osobą bezdomną, jednakże nie potrafiła podać żadnych adresów miejsc, w których się zatrzymuje, dowodów wpłat za noclegi, zaświadczeń o korzystaniu z pomocy schronisk dla bezdomnych ani nie złożyła wymaganego przez Urząd załącznika" (por. treść uzasadnienia zaskarżonej uchwały – k. 318 akt sprawy).
W ocenie Sądu, treść uzasadnienia zaskarżonej uchwały pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
I tak: Sąd zauważa, że twierdzenie Organu, iż Skarżąca uchybiła obowiązkowi uzupełnienia braków formalnych Wniosku z dnia [...].07.2020r. poprzez brak złożenia wypełnionego i poświadczonego przez administrację załącznika nr [...] (w zakresie warunków mieszkaniowych z ostatniego miejsca zamieszkania) jest bezpodstawny, jeśli zważy się, że Skarżąca tak w uzasadnieniu przedmiotowego Wniosku, jak i w trakcie postępowania w sprawie, jednoznacznie oświadczyła, że nie zamieszkuje w żadnym lokalu, a zatem trudno oczekiwać aby – jak stanowi o tym załącznik
nr [...] – odniosła się do określenia "warunków mieszkaniowych wnioskodawcy/małżonka/innej osoby pozostającej we wspólnym pożyciu przypadku zamieszkiwania w lokalu innym niż zasób Miasta".
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że Skarżąca konsekwentnie i jednoznacznie utrzymuje, że choć (w istocie) do maja 2020r. mieszkała przy ul. [...] wraz z synem K., to jednak wskutek jego aresztowania, nie przebywa już w tym lokalu. Skarżąca wyjaśniła też, że ponieważ nigdy nie była najemcą tego lokalu, a nawet nie wie, z kim i czy w ogóle jej syn K. zawierał umowę najmu tego lokalu oraz do kogo mogłaby zwrócić się o udzielenie informacji w tej sprawie. Składając przed urzędnikiem Dzielnicy [...] powyższe wyjaśnienia podkreśliła, że wskutek opisanych okoliczności co najmniej od maja 2020r. jest bezdomna i dlatego, w zależności od sytuacji albo "(...) nocuje u syna A., w Hostelu (...) a czasami, spędza czas na dworcu centralnym" (por. k. 303 akt sprawy).
Już choćby w świetle powyższego uznać więc należy, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały pozostaje w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi w tym sensie, że co prawda Skarżąca faktycznie nie "wypełniła" załącznika nr [...] Wniosku, ale jednocześnie wyjaśniła, dlaczego wypełnienie "spornego załącznika" jest bezprzedmiotowe. Trudno bowiem oczekiwać wypełnienie "stypizowanego" wg załączonego wzoru oświadczenia, skoro nie odnosi się on do stanu
faktycznego sprawy poprzez określenie "warunków mieszkaniowych wnioskodawcy/małżonka/innej osoby pozostającej we wspólnym pożyciu w przypadku zamieszkiwania w lokalu innym niż zasób Miasta", jeśli Wnioskodawca takiego lokalu nie ma albo nie zamieszkuje w lokalu innym niż zasób Miasta..
W tej sytuacji brak wypełnienia załącznika nr [...] Wniosku i nadanie tej okoliczności zasadniczej rangi w kontekście przesłanki § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. stanowiącej podstawę odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobu Miasta [...], w ocenie Sądu, narusza zarówno istotę tej regulacji, jak i zasadę proporcjonalności, wyrażoną w przepisie art. 8 k.p.a. (o czym w dalszej części nin. uzasadnienia).
Niezależnie od powyższego, Sąd zwraca uwagę, że wykładnia przepisu § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. powinna prowadzić do wniosku, że tylko takie "Niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie (...)", które w istocie uniemożliwiają prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i np. przeprowadzenie właściwej analizy czy też ustalenie, że oświadczenia i dokumenty potwierdzają nieprawdę, a jednocześnie stronie można przypisać z tego powodu choćby winę nieumyślną - mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Analogicznie, podstawę odmowy może stanowić niepodanie takich "dodatkowych informacji", które są bezwzględnie potrzebne dla prawidłowego rozpoznania wniosku czy też przeprowadzenia wszechstronnej analizy sprawy.
Jednocześnie Sąd zauważa, że również Rada m. st. Warszawy w przedmiotowej uchwale przesądziła o tym, że nawet w takiej sytuacji, tj. przy założeniu "braku wskazanych oświadczeń i dokumentów", a nawet – w skrajnym wypadku - podania w nich nieprawdy, nie są to okolicznościami automatycznie przesądzającymi o odmowie zakwalifikowania zainteresowanego wnioskodawcy do udzielenia pomocy mieszkaniowej, skoro w przepisie tym (§ 32 ust. 8 uchwały) przewidziano jedynie fakultatywność, a nie obligatoryjność, instytucji odmowy.
Powyższe oznacza więc, że każda odmowa przyznania pomocy mieszkaniowej z uwagi na omawianą przesłankę negatywną (tj. § 32 ust. 8 uchwały) winna być oceniona przez Organ w sposób szczególnie wnikliwy i w powiązaniu z wszechstronnie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym i dokonaną na tym tle analizą przypadku.
W ocenie Sądu, zaprezentowana przez sąd wykładnia "spornego" przepisu § 32 ust. 8 uchwały XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., koreluje z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że jakkolwiek w niniejszej sprawie nie mają zastosowania wprost przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 23 z późn. zm.- zwany dalej "k.p.a."), to jednak, jak trafnie wskazuje się w judykaturze, "(....) uchwała w przedmiocie umieszczenia na liście osób do zawarcia umowy najmu jest w orzecznictwie kwalifikowana jako akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Do postępowań zwieńczonych taką uchwałą nie ma odesłania do stosowania przepisów k.p.a. w zakresie postępowania dowodowego i gwarancji procesowych podmiotu" (por. dla przykładu: wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1428/17).
Powyższe nie oznacza jednak, że organ podejmujący taką uchwałę jest zwolniony z rzetelnego przeprowadzenia postępowania, udokumentowania okoliczności tego postępowania oraz wskazania kompletnego uzasadnienia swojego stanowiska. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności organy władzy publicznej są zobowiązane do przedstawienia uzasadnienia swojego aktu działania, który dotyczy uprawnienia lub obowiązku jednostki.
W konsekwencji, postępowanie z zakresu uzyskania ze strony gminy pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, powinno być prowadzone z uwzględnieniem, w szczególności, zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., która nakazuje, aby w toku postępowania organy podatkowe stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie wyważenie interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Dodać można, że rozwinięcie tej zasady przewiduje art. 7b k.p.a. poprzez obowiązek współdziałania organów administracji publicznej w wyjaśnianiu sprawy, a także zasada wyrażona w art. 8 k.p.a., obligująca organy do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władczy publicznej, w tym w zgodzie m. innymi z zasadą proporcjonalności.
Dodać można, że zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15). Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W realiach sprawy oznacza to, zdaniem Sądu, że jeśli Zarząd Dzielnicy [...] przywiązywał tak wielką wagę – w celu właściwego rozpoznania wniosku Strony - do złożenia przez Skarżącą załącznika nr [...] (w odniesieniu do lokalu mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...], które to, jak wskazał wcześniej Sąd, nie było przez Skarżącą zamieszkiwane w trakcie prowadzonego postępowania), to zgodnie z przywołaną zasadą art. 7 k.p.a. mógł z urzędu wystąpić do administratora lokalu o podanie interesujących go danych w stosunku do Strony, w podobny zresztą sposób, jak uczynił to w odniesieniu do lokalu mieszkalnego zajmowanego przez drugiego z synów Skarżącej, tj. A. M. i K. M. (por. k. 165-251 akt adm. Sprawy).
Niejako ubocznie Sąd jedynie zauważa, że z udzielonej przez ZGN odpowiedzi wynika, że Skarżąca w mieszkaniu syna A. nie mieszka, a jedynie czasami przychodzi opiekować się wnukiem" (por. k. 300 akt adm. sprawy), co jedynie potwierdza, że Skarżąca w toku postępowania w sprawie złożyła na tę okoliczność prawdziwe wyjaśnienia, zaś niewypełnienie załącznika nr [...] do Wniosku było uzasadnione wskazanymi przez nią okolicznościami.
W ocenie Sądu, w sprzeczności z zebranym materiałem pozostaje również stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że Strona (jako osoba bezdomna) - oprócz niezłożenia wymaganego załącznika - "(...) nie potrafiła także podać żadnych adresów miejsc, w których się zatrzymuje, dowodów wpłat za noclegi, zaświadczeń o korzystaniu z pomocy schronisk (...)", gdyż z analizy akt sprawy wynika, w tym zwłaszcza ze złożonych wyjaśnień, ale i innych dowodów przeprowadzonych przez Organ z urzędu, że Strona "pomieszkuje" w różnych miejscach, w tym na dworcu centralnym; trudno więc oczekiwać aby na tę okoliczność przedstawiła "dowody wpłat za noclegi".
W ocenie Sądu, uprawnionym jest założenie, że z tak chybionej argumentacji zdaje sobie sprawę również Organ, skoro w odpowiedzi na skargę znacząco modyfikuje i rozszerza swoją argumentację podkreślając, że "(...) twierdzenia Skarżącej nie znalazły potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym tj. informacji z OPS" oraz, że "Skarżąca nie wykazała również aktualnej sytuacji zdrowotnej" i dlatego "W takich okolicznościach organ podjął decyzję odmowną w zakresie wniosku o najem".
Pomijając fakt, że przywołana argumentacja w świetle analizy akt sprawy budzić musi wątpliwości, gdyż pozostaje w sprzeczności z zgromadzonym materiałem dowodowym (Skarżąca przedstawiła bowiem dokumentację medyczną na okoliczność posiadanych schorzeń oraz została objęta programem "Qsamodzielności), Sąd zauważa, że stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, jako wykraczające poza treść uzasadnienia zaskarżonej uchwały, nie może "zastąpić" uzasadnienia poddanej sądowej kontroli legalności uchwały.
Co jednak najistotniejsze, zawarta w odpowiedzi na skargę argumentacja – w ocenie Sądu - w sposób dobitny potwierdza zasadność przyjętego przez Sąd stanowiska, a mianowicie, że Organ rozstrzygając przedmiotową sprawę i dokonując odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej Skarżącej, bezpodstawnie zastosował treść § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., gdyż Organ w istocie powołuje się na określone ustalenia faktyczne, które dawały możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem Organ odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej Skarżącej, powołując się na względy "formalne", tj. "niezłożenie oświadczeń i dokumentów (...) umożliwiających przeprowadzenie analizy (...)" do załatwienia sprawy.
Konkludując, Sąd stwierdza, iż z podanych powodów zaskarżona uchwała narusza prawo i dlatego stwierdzono jej nieważność.
Sąd ocenił, że stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały narusza treść § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., gdyż – wbrew stanowisku Organu – przeprowadzone postępowanie w sprawie wniosku Skarżącej o przydzielenie z zasobów miasta lokalu mieszkalnego oraz złożone przez nią oświadczenia i dokumenty w sprawie nie uzasadniają poglądu, iż wystąpiła przesłanka "Niezłożenia oświadczeń i dokumentów (...)" przez Skarżącą, które uniemożliwiałyby merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadniając tę przesłankę, Organ dokonał – zdaniem Sądu - wybiórczej oceny okoliczności faktycznych, w tym co do niezłożenia przez Skarżącą załącznika nr [...] do Wniosku, co narusza nie tylko art. 7 k.p.a., ale i zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 8 k.p.a.
Rozpatrując sprawę ponownie, Organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną.
W konsekwencji, Organ mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy Skarżąca spełnia przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Sąd zaznacza przy tym, że postępowanie w sprawie winno odbyć się, w szczególności, z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej i podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie wyważenie interesu społecznego i indywidualnego jednostki oraz w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władczy publicznej.
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło