II SA/Wa 2580/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. M. C. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2021 r. (nr [...]) o odmowie przyznania skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ przytoczył art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291 ze zm.) i wyjaśnił, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane, jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki określone w tym przepisie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podał, że wnioskodawczyni jest osobą pełnoletnią i nie ma orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Organ dodał, że do [...] marca 2021 r. M. C. pobierała rentę rodzinną w oparciu o art. 68 stawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do której miała prawo w związku z nieukończeniem 25 roku życia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przez pojęcie wieku uniemożliwiającego podjęcie zatrudnienia należy rozumieć wiek, w którym osoba ubiegająca się o świadczenie w drodze wyjątku nie może jeszcze podjąć pracy z uwagi na niepełnoletność. W związku z powyższym, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, ze zarówno wiek, jak i stan zdrowia M. C. nie stanowią obiektywnych przeszkód w podjęciu przez nią zatrudnienia i zapewnieniu sobie niezbędnych środków utrzymania. Natomiast sama okoliczność kontynuowania przez nią nauki nie jest przesłanką skutkującą przyznaniem świadczenia na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Co więcej, organ dodał, że wykorzystanie renty rodzinnej w trybie zwykłym wyklucza możliwość jej ponownego uzyskania w drodze wyjątku. Organ nadmienił także, że przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej oceniał jej sytuację materialną, ale podkreślił jednocześnie, że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Dlatego, biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, że nie ma podstaw do przyznania skarżącej renty rodzinnej w drodze wyjątku na mocy art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. M. C. w skardze z 9 czerwca 2021 r. na opisaną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2021 r. zarzuciła, że została wydana z naruszeniem art. 83 oraz 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca podniosła, że na mocy decyzji z [...] sierpnia 2019 r. uzyskała prawo do renty rodzinnej w trybie zwykłym na okres od [...] lipca 2019 r. do[...] marca 2021 r., a świadczenie to stanowiło jej jedyne źródło utrzymania z uwagi na konieczność samodzielnego utrzymywania się oraz jednoczesnego odbywania studiów stacjonarnych na kierunku farmacja, poza miejscem stałego zamieszkania. Skarżąca podkreśliła, że spełnia przesłanki z art. 68 ust. 2 ustawy, ponieważ w chwili ukończenia 25 roku życia była studentką ostatniego roku studiów, zdała pomyślnie wszystkie egzaminy, złożyła pracę magisterską, a do zakończenia cyklu kształcenia i uzyskania podstawy do ubiegania się o przyznanie prawa do wykonywania zawodu pozostała jej obrona pracy magisterskiej oraz półroczna praktyka, co oznacza, że do zakończenia studiów pozostał jej mniej niż rok. Skarżąca podkreśliła, że brak środków utrzymania uniemożliwi jej uzyskanie dyplomu. M. C. dodała także, że organ winien był zakwalifikować jej wniosek z 7 lutego 2020 r. jako wniosek o przedłużenie prawa do renty rodzinnej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego skarga M. C. jest nieuzasadniona. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Zdaniem Sądu, organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, wyznaczonych art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie spełnia dwóch przesłanek do przyznania jej renty rodzinnej w drodze wyjątku, ponieważ jest osobą pełnoletnią (urodzona [...] marca 1996 r.) i nie została wobec niej orzeczona całkowita niezdolności do pracy. Należy podkreślić, że warunkiem koniecznym, umożliwiającym organowi stwierdzenie zasadności wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest legitymowanie się przez stronę całkowitą niezdolnością do pracy lub nieosiągnięciem wieku umożliwiającego podjęcie zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 2538/01). Natomiast zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przez pojęcie wieku, jako przeszkody w podjęciu pracy uprawniającej do przyznania świadczenia w drodze wyjątku należy rozumieć wiek, w którym osoba ubiegająca się o to świadczenie nie może jeszcze podjąć zatrudnienia z uwagi na niepełnoletność, nie zaś kontynuowanie studiów, zarówno w trybie zaocznym, jak i stacjonarnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 października 2000 r., sygn. akt II SA 1088/00, z 23 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 708/01, z 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 2076/11 akt czy wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/20 oraz z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1876/15). Reasumując, skoro M. C. nie spełniała przesłanek określonych w art. 83 art. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie miał możliwości wydania innej decyzji administracyjnej, jak tylko odmawiającej przyznania jej tego świadczenia. Na marginesie należy zauważyć, odnosząc się do argumentacji ze skargi, że z akt sprawy wyraźnie wynika, że skarżąca pismem z dnia 20 lutego 2021 r. wniosła o przyznanie jej renty rodzinnej w drodze wyjątku, podając jednocześnie podstawę prawną swojego żądania – art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca bezpodstawnie zarzuca więc dokonanie przez organ błędnej kwalifikacji jej żądania. Na zakończenie należy podkreślić, że świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi świadczenia socjalnego, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet, gdy są one uzasadnione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2148/14, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1209/20, z 6 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 89/20, z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1788/20, z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1878/20, z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1235/20, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie nsa.orzeczenia.gov.pl). Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez stronę o świadczenia z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325ze zm.), oddalił skargę M. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2021 r.