II SA/Wa 2607/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-04
Skład orzekający: Joanna Kube, Iwona Maciejuk, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który wcześniej był funkcjonariuszem Policji i otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w ramach służby w Policji, jest wyłączony z prawa do otrzymania świadczenia mieszkaniowego na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie mogą stosować przepisów prawa w drodze analogii, zwłaszcza gdy przepisy te stanowią wyjątek od zasady. Artykuł 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który wyłącza prawo do zakwaterowania w przypadku otrzymania pomocy finansowej, odnosi się wyłącznie do pomocy przyznanej na podstawie tej konkretnej ustawy do dnia 31 grudnia 1995 r. Otrzymanie pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w ramach służby w Policji nie stanowi przesłanki negatywnej wyłączającej prawo do świadczenia mieszkaniowego na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.Stan faktyczny
Skarżący, M. T., żołnierz służby stałej, ubiegał się o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. W przeszłości, pełniąc służbę w Policji, otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organy administracji odmówiły wypłaty świadczenia, powołując się na art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, uznając, że wcześniejsze otrzymanie pomocy finansowej wyklucza prawo do świadczenia mieszkaniowego. Skarżący zaskarżył decyzję, argumentując, że przepis ten dotyczy wyłącznie pomocy przyznanej na podstawie wskazanej ustawy do określonej daty i nie obejmuje pomocy uzyskanej w ramach służby w Policji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego i zasądził od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz skarżącego M. T. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. i art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 303 )oraz art. 21 ust. 1-2, ust. 6 pkt 4 i art. 48d ust. 12 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 2017), zwanej dalej ustawą o zakwaterowaniu, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. o odmowie wypłaty M. T. świadczenia mieszkaniowego na wniosek złożony dnia [...].12.2020 r.
W uzasadnieniu Prezes AMW wskazał, że w dniu [...].12.2020 r. do Dyrektora wpłynął kolejny wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego [...] M. T., żołnierza służby stałej, który na podstawie rozkazu personalnego z [...].10.2020 r., został wyznaczony na stanowisko służbowe w garnizonie [...] od [...].12.2020 r. do [...].09.2023 r. Organ podał, że w oświadczeniu z [...].01.2021 r. M. T. wskazał, że przed powołaniem do służby wojskowej był funkcjonariuszem Policji. Żołnierz pełniąc służbę w Policji, jak zaświadczył Naczelnik Wydziału i Remontów Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], skorzystał z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu w kwocie 8,530 zł brutto, przyznanej decyzją nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...].10.2011 roku.
Organ przytoczył treść art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu. Wskazał, że art. 21 ust. 6 pkt 1-5 powołanej ustawy zawiera katalog przesłanek negatywnych, które wyłączają dopuszczalność realizacji prawa do zakwaterowania (w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego). Organ przytoczył treść powołanych przepisów. Prezes AMW wskazał, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej, który był policjantem i w ramach służby, jako funkcjonariusz otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przysługuje świadczenie mieszkaniowe. W ocenie Prezesa ustawodawca przyjął wspólny cel w ustawie o zakwaterowaniu i ustawie o Policji. Państwo przyjęło na siebie obowiązek wsparcia służb mundurowych w zabezpieczeniu im potrzeb mieszkaniowych, z tym że żołnierz zawodowy i policjant z tego wsparcia powinien korzystać raz. Stąd nie może zostać pominięty fakt, że skarżący otrzymał pomoc finansową, będąc funkcjonariuszem policji. Organ stwierdził, że żołnierz, który otrzymał pomoc w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do [...].12.1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20.05.1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych nie jest uprawniony do otrzymania po raz kolejny takiego wsparcia wynikającego ze stosunku służby, tak samo jak funkcjonariusz Policji, który otrzymał pomoc finansową na podstawie ustawy o Policji. Prezes uznał, że w sprawie istnieje podstawa do zastosowania wyłączenia, o którym mowa w art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu z zastosowaniem wskazanej w decyzji wykładni celowościowej, historycznej i systemowej, polegającego na tym, że wnioskodawca nie może otrzymać ponownego wsparcia ze Skarbu Państwa na ten sam cel, obecnie w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
Świadczenie wypłacone skarżącemu jako funkcjonariuszowi Policji należy uznać zdaniem organu za świadczenie równorzędne świadczeniu, o jakim mowa w art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu. Powoduje to, że ponowna realizacja prawa do zakwaterowania byłaby nadużyciem pomocy - ze środków budżetu Państwa – na ten sam cel. Wypłata pomocy finansowej przyznanej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu mieszkalnego oznacza bowiem, że na gruncie ustawy o Policji, funkcjonariusz ten traktowany jest jako osoba, której potrzeby mieszkaniowe zostały definitywnie zaspokojone, co wyklucza ponowne skorzystanie z realizacji prawa do zakwaterowania.
Z treści art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu jednoznacznie wynika,
że wyłączone jest uprawnienie żołnierza zawodowego do zakwaterowania, jeżeli otrzymał pomoc finansową, a wnioskodawca bezspornie skorzystał z przysługujących mu uprawnień wynikających z ustawy o Policji, w formie wypłaty pomocy finansowej.
Decyzja Prezesa Agencji Mienia Wojskowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. stała się przedmiotem skargi M. T., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej wbrew zasadzie praworządności tj. niezgodnej z przepisami prawa, art. 21 ust 6 pkt. 4 ustawy o zakwaterowaniu,
- art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy decyzji i tym samym zaaprobowanie decyzji, w której organ I instancji uwzględnił jedynie interes społeczny (publiczny) i rozszerzenie interpretacji przepisów w zakresie praw i obowiązków jednostki, które winny być literalnie uregulowane w ustawie, a przez to działanie z wyraźnym pokrzywdzeniem skarżącego;
- art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie kierowania się przez organ odwoławczy zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz zaaprobowanie interpretacji prawa jedynie na korzyść iluzorycznego w tym przypadku interesu społecznego, w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, w którym skarżący nie wypełnił negatywnych przesłanek uzasadniających odmowę udzielenia świadczenia mieszkaniowego;
- art. 7, art. 7a § 1 i art. 81a k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przedkładanie interesu społecznego nad słuszny interes jednostki w sytuacji braku ustawowego zakazu dotyczącego odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego żołnierzowi, który uprzednio był policjantem,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która została wydana w wyniku postępowania, w którym wskazano już na etapie zawiadomienia o wszczęciu postępowania o odmowie wypłaty świadczenia mieszkaniowego - jeszcze przed zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego, podczas gdy skarżący złożył wniosek o wypłatę wskazanego świadczenia, zaś na etapie wszczęcia postępowania, jeszcze przed zgromadzeniem i przeprowadzeniem dowodów w sprawie organ I instancji wprost wskazał, że zostanie wydana decyzja odmowna;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 21 ust. 1 i 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz skarżącego z powołaniem się na przesłankę otrzymania pomocy finansowej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. poz. 19 oraz z 1994 poz. 36) oraz z powołaniem się na przesłanki nieznane ustawie, co skutkowało nieprzyznaniem skarżącemu należnej mu pomocy finansowej, podczas gdy: skarżący spełnia kryteria do przyznania pomocy finansowej na podstawie ustawy o zakwaterowaniu, nie otrzymał wcześniej pomocy finansowej na podstawie ustawy o zakwaterowaniu, ani pomocy finansowej do dnia [...] grudnia 1995. r. na podstawie przepisów ustawy z dn. 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych, a fakt uprzedniego uzyskania pomocy finansowej na podstawie ustawy o Policji nie stanowi żadnej z enumeratywnie wyliczonych przesłanek wyłączających prawo do kwatery albo innego lokalu mieszkalnego lub świadczenia mieszkaniowego w trybie art. 24 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu i nie realizuje celu ustawy o zakwaterowaniu, jakim jest zapewnienie dyspozycyjności osobom, które dobrowolnie podjęły się służby wojskowej oraz mają obowiązek podporządkować się jej rygorom. Z literalnego brzmienia przepisów ustawowych, w szczególności art. 31 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, nie wynika zakaz udzielania pomocy mieszkaniowej byłemu funkcjonariuszowi Policji, który wstąpił do zawodowej służby wojskowej i spełnia przesłanki pomocy wynikające z ustawy o zakwaterowaniu, a jasne, precyzyjne i enumeratywnie wyliczone przesłanki, stanowiące katalog zamknięty, nie dają możliwości odmowy udzielenia takiej pomocy.
W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Wskazał m.in., że w niniejszej sprawie organy obu instancji powołują się na bliżej nieokreśloną domniemaną wolę ustawodawcy, która nie wynika z treści przepisów. Podniósł, że organy przypisały sobie rolę prawotwórczą, usiłując zmienić treść jednoznacznego przepisu prawa poprzez dokonanie wykładni ewidentnie sprzecznej z jego literalnym brzmieniem. W tym kontekście zdaniem pełnomocnika naruszenie prawa jawi się nie tylko jako oczywiste, ale również jako więcej niż rażące. Podniósł, że brzmienie art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu jest konkretne i nie zostawia pola do swobodnej jego interpretacji. Ustawodawca wprost wskazał, że przepis ten dotyczy wyłącznie pomocy finansowej przyznanej we wskazanym okresie do [...].12.1995 r., jak również wprost wskazał podstawę prawną udzielonej pomocy prawnej, którą jest wyłącznie ustawa z dnia 20.05.1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Gdyby intencją ustawodawcy było szerokie stosowanie tego przepisu określiłby np. w sposób bardziej ogólny podstawę prawną lub wymienił inne ustawy, na podstawie których może być przyznana pomoc finansowa. Wskazał, że na chwilę obecną, przepis ten nie powołuje się na ustawę o Policji.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik wskazał m.in., że analiza przepisu art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu pozwala przyjąć, że zarówno prawo do zakwaterowania w formie przydziału lokalu czy wypłaty świadczenia mieszkaniowego jak również prawo do odprawy mieszkaniowej (oparte na tych samych przesłankach negatywnych - at. 23 ust. 9) jest wyłączone w sytuacji gdy "prawo do kwatery" w swej definitywnej postaci zostało skonsumowane wcześniej (pomoc finansową i ekwiwalent za rezygnację z kwatery
a także nabycie lokalu z bonifikatą żołnierz mógł realizować w trakcie pełnienia służby, jedynie odprawa mieszkaniowa jest świadczeniem co do zasady przysługującym po służbie). Podniósł, że trudno też rozpatrywać art. 21 ust. 6 w kategorii wyjątku od zasady, albowiem przesłanie z tego przepisu jest jasne: raz zrealizowane przez Państwo "prawo do kwatery " nie podlega realizacji po raz kolejny. Wskazał m.in.,
że zmiana rodzaju służby nie zmienia faktu, że pomoc Państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strony nastąpiła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Zaskarżona decyzja i decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2, ust. 4 i ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji naruszyły też art. 6 k.p.a. stanowiący realizację art. 7 Konstytucji RP, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu organ niezasadnie uznał, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania (w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego).
W świetle przepisów zastosowanych przez organy w tej sprawie, skarżącemu, jako żołnierzowi zawodowemu służby stałej, przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości (art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu). Ustawodawca zdecydował, że żołnierz służby stałej wybiera, na swój wniosek, jedną z form zakwaterowania, o których mowa w ust. 2 (art. 21 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu). Przepis art. 21 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy stanowi o wypłacie świadczenia mieszkaniowego.
Zastosowany w tej sprawie przez organ przepis art. 21 ust. 6 pkt 4 powołanej ustawy nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania (w tym przypadku w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego). Zgodnie z tym przepisem, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10, otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia [...] grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. poz. 19 oraz z 1994 r. poz. 36).
Podstaw do zastosowania tego przepisu nie daje wskazana przez organ okoliczność, że skarżący pełniąc służbę w Policji otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powtórzeniem zasady praworządności ustanowionej w art. 7 Konstytucji jest przepis art. 6 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy.
Działanie każdego organu władzy publicznej powinno opierać się na wyraźnie sformułowanym przepisie prawa (v. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3338/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). W państwie praworządnym wszelka działalność władcza wymaga podstaw prawnych. Przyjmując, że sfera praw i wolności obywatelskich należy do materii ustawowej, podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie.
W sprawie niniejszej organ zastosował wobec skarżącego art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, choć skarżący nie otrzymał pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia [...] grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. poz. 19 oraz z 1994 r. poz. 36). Organ uznał jednakże, że skoro skarżący w trakcie służby w Policji otrzymał pomoc finansową, to fakt ten stanowi przesłankę wykluczającą realizację prawa do zakwaterowania żołnierza zawodowego i w konsekwencji odmówił wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
Zdaniem Sądu stwierdzenie organu nie znajduje podstawy prawnej w obowiązujących przepisach ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, co w konsekwencji oznacza, że decyzja o odmowie wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego wydana w trybie art. 48d ust. 12 ustawy o zakwaterowaniu narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 21 ust. 6 pkt 4 powołanej ustawy.
Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę, że wykorzystywanie analogii w procesach stosowania prawa stanowi jeden ze sposobów eliminowania luk prawnych, jednakże - według Sądu - analogia może być stosowana w prawie administracyjnym jedynie wyjątkowo.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 maja 1985 r. sygn. akt II SA 112/85 (ONSA 1985, Nr 1, poz. 27) przyjął: "Jeżeli przepis szczególny wprowadza dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne" (v. B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 str. 67).
Prawo do zakwaterowania jest samoistnym prawem żołnierza zawodowego wynikającym z łączącego go stosunku służbowego. Ustawodawca jednoznacznie określił w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu katalog przesłanek wyłączających dopuszczalność realizacji prawa do zakwaterowania (w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego). Zastrzegł jednocześnie w art. 21 ust. 10 tej ustawy, że prawo do zakwaterowania realizowane w formie przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej (a zatem formie wymienionej w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, która w przypadku nieprzydzielenia kwatery albo innego lokalu mieszkalnego może być również wybrana) przysługuje żołnierzowi zawodowemu, jeżeli on lub jego małżonek w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej nie skorzystał z uprawnień, o których mowa w ust. 6, albo on lub jego małżonek nie posiada w tej miejscowości lokalu mieszkalnego wybudowanego lub nabytego z wykorzystaniem uprawnień, o których mowa w ust. 6. Zastrzeżenie poczynione przez ustawodawcę w ust. 10 art. 21 ustawy o zakwaterowaniu (...) wzmacnia wątpliwości co do stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Wykładanie przepisu o charakterze wyjątku od obowiązującej zasady w sposób rozszerzający narusza jedną z podstawowych reguł wykładni o niedopuszczalności wykładni rozszerzającej wyjątku od zasady. Przepisy przewidujące wyjątki mogą być interpretowane wyłącznie dosłownie (literalnie). Nie jest dopuszczalne stosowanie funkcjonalnych dyrektyw wykładni w celu skorygowania językowego rezultatu wykładni na niekorzyść obywatela, zwłaszcza, gdy norma wyinterpretowana z jasnego językowo przepisu nie narusza systemu wartości przypisywanych prawodawcy.
Organ dokonując w zaskarżonej decyzji interpretacji rozszerzającej ograniczenia ustanowionego w art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu powołał się na podobieństwo sytuacji funkcjonariuszy Policji i żołnierzy zawodowych. Zwrócić należy jednak uwagę, że sytuacja żołnierzy zawodowych (status unormowany w art. 26 Konstytucji RP) nie jest taka sama jak sytuacja funkcjonariuszy Policji.
Nawet gdyby przyjąć za organem, że zamierzeniem ustawodawcy w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu było wyłączenie z uprawnienia wszystkich osób, które już skorzystały z pomocy Państwa na cele mieszkalne, to nie można pomijać,
że ustawodawca ściśle określił przypadki, w których prawo do zakwaterowania (w tym świadczenia mieszkaniowego) nie przysługuje.
Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP była wielokrotnie nowelizowana. Ustawodawca nie zdecydował jednak o poszerzeniu katalogu przesłanek negatywnych przyznania prawa do zakwaterowania żołnierza zawodowego poprzez wyeliminowanie tego uprawnienia (a zatem także prawa do świadczenia mieszkaniowego) w stosunku do żołnierza zawodowego, którego małżonek uzyskał pomoc finansową na zakup lokalu pełniąc służbę w Policji.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jest to bardzo istotne, jeśli zważy się chociażby to, że jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (por. uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 14 marca 2011 r., II FPS 8/10, a także z dnia 2 kwietnia 2012 r., II FPS 3/11 - publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/; podobnie /w:/ postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 6/07, OSNKW 2007/5/37, Biuletyn SN 2007, nr 5, poz. 18; postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., II FSK 1885/07; wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2008 r., II FSK 976/08, z dnia 2 lutego 2010 r., II FSK 1319/08, z dnia 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz wypowiedzi doktryny: M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 291 i n., L. Morawski, op. cit., Toruń 2010, s. 74-83).
W sprawie niniejszej Sąd nie podzielił stanowiska organu o możliwości zastosowania art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu wobec skarżącego.
W demokratycznym państwie prawa, organy administracji publicznej - rozstrzygając o prawach obywatela - zobowiązane są podejmować decyzje na podstawie wyraźnej podstawy prawnej przewidzianej w powszechnie obowiązujących przepisach prawa (v. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3338/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmując, że sfera praw i wolności obywatelskich należy do materii ustawowej, podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie.
Zastosowany przez organ przepis art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu jest jasny i brak jest podstaw do przyjęcia, że ta jasna wypowiedź prawodawcy nie jest adekwatna do jego zamysłu. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że interpretowany przepis ma szerszy zakres zastosowania.
Wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie
o pomoc finansową udzieloną żołnierzowi lub jego małżonkowi na podstawie wskazanej ustawy, a nie o jakąkolwiek inną pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, z jakiegokolwiek innego tytułu prawnego, udzieloną na podstawie innych ustaw (v. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4464/21, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3391/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji przyjąć należało, że w sprawie niniejszej organy rozstrzygając
o odmowie wypłaty świadczenia mieszkaniowego powołały się na pozaustawową przesłankę.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł, jak w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową uiszczoną od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło