II SA/Wa 276/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku postanawia: odrzucić skargę. Z. S. ("skarżący"), pismem z dnia 20 listopada 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie w uzasadnieniu wskazując, że w dniu 14 grudnia 2023 r. do Oddziału ZUS w [...] wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Natomiast w dniu 22 stycznia 2024 r. do organu wpłynęła skarga z dnia 20 listopada 2023 r. na decyzję z dnia [...] października 2023 r. Pełnomocnik organu wskazał, że na dzień sporządzania odpowiedzi na skargę Prezes ZUS rozpatruje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (art. 52 § 3). Ustawodawca, na mocy art. 52 § 3 p.p.s.a., wprowadził więc wybór sposobu zaskarżenia albo przez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo przez wniesienie skargi do Sądu administracyjnego. Niemożliwe jest jednoczesne skorzystanie z dwóch środków zaskarżenia, gdyż dwa podmioty niezależne od siebie nie mogą równolegle prowadzić postępowania dotyczącego prawidłowości wydania tego samego aktu prawnego. Skarżący w świetle art. 52 p.p.s.a. powinien zdecydować, który ze środków zaskarżenia uruchomić, skargę do WSA, czy odwołanie (wniosek po ponowne rozpatrzenie sprawy). Z art. 52 § 3 zdanie 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli od danego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wedle swego wyboru złożyć albo wniosek o ponowne rozpatrzenie, albo skargę do sądu administracyjnego. Możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego bezpośrednio na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, z pominięciem kontroli rozstrzygnięcia tego organu w toku instancji, to wyjątek od zasady składania skargi od decyzji (rozstrzygnięć), w stosunku do których wyczerpano środki zaskarżenia (art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 15 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 t.j.), dalej "k.p.a.", postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Osoba niezadowolona z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji może więc albo wnieść odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenie do organu wyższego rzędu. Dopiero, gdy organ drugiej instancji wyda decyzję (lub postanowienie) można wnieść skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco. W szczególności nie oznacza on, że strona może wnieść jednocześnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do Sądu administracyjnego na zasadzie art. 52 § 3 P.p.s.a. strona wnosi bowiem wtedy, gdy nie korzysta ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. postanowienia WSA: w Krakowie z 14 marca 2019r., sygn. akt III SA/Kr 208/19, LEX nr 2635495; w Warszawie z 4 stycznia 2023r. sygn. akt II SA/Wa 2221/22). Sąd w przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – tak jak w rozpoznawanej sprawie - nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 979/15; 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 4285/17 – dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi, spowodowana zainicjowaniem przez skarżącego drugiej instancji postępowania administracyjnego (poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), mieści się w kategorii "innych przyczyn", o których mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skoro skarżący pismem z dnia 20 listopada 2023 r. (data wpływu do organu 22 stycznia 2024 r.) wniósł skargę na decyzję Prezesa ZUS wydaną w pierwszej instancji, a wcześniej od tej samej decyzji złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (data wpływu do organu 14 grudnia 2023 r.), to skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję pierwszej instancji jest niedopuszczalna w świetle art. 52 § 3 p.p.s.a. Dopiero skarga na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2024 r. - jako akt administracyjny wydany po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - będzie mogła zostać merytorycznie rozpoznana przez tutejszy Sąd. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia