II SA/Wa 2788/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Sławomir Antoniuk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej we W., działając na podstawie art. 223 ust. 1, 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował J. R. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., wniesionym za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej we W. do Szefa Służby Celnej, J. R. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez mianowanie na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że w trakcie pełnienia służby zajmowała następujące stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych: [...] w Oddziale Celnym w J. w okresie od [...] października 1995 r. do [...] marca 1996 r.; [...] w Oddziale Celnym w J. w okresie od [...] marca 1998 r. do [...] sierpnia 2001 r.; [...] Oddziału Celnego w J. w okresie od [...] września 2001 r. do [...] kwietnia 2004 r. Jednocześnie J. R. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby Celnej we W. przesłał odwołanie do rozpatrzenia przez Szefa Służby Celnej, który pismem z dnia [...] maja 2011 r. poinformował J. R. o rozpatrzeniu odwołania w trybie administracyjnym do dnia 31 lipca 2011 r. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpoznaniu odwołania J. R. z dnia [...] kwietnia 2011 r. od aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, w szczególności, iż zgodnie z treścią art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Jednakże przepis ten nie dotyczy odwołującego się, albowiem w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu 30 października 2009 r., J. R. zajmowała stanowisko [...] i posiadała stopień [...]. Dalej organ wyjaśnił, że przepis art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej stanowi, iż funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu [...], tak jak w przypadku skarżącej, określa się stopień w korpusie [...] Służby Celnej. J. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie decyzji Szefa Służby Celnej oraz aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej we W. W uzasadnieniu skargi wskazała na naruszenie przez organ art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez błędne rozumienie zawartego w tym przepisie sformułowania "przed dniem wejścia w życie ustawy". W jej ocenie sformułowanie to odnosi się do całego okresu jej służby przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie jedynie okresu bezpośrednio dzień ten poprzedzającego. Nadto zarzuciła naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej oraz pisemne polecenia. Zarzuciła też naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w postaci zajmowania przez skarżącą stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, a także wydanie przez Szefa Służby Celnej rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w art. 138 § 1 k.p.a. i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu, z pominięciem stopnia służbowego funkcjonariusza celnego. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn zawartych w skardze. Potwierdzona orzecznictwem sądowym (uchwała z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 Sądu Najwyższego, OSN Izba Pracy z 2010 r. nr 23-24, poz. 279; orzeczenia sądów administracyjnych to jest: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1813/10 oraz, między innymi, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturach akt odpowiednio: II SAB/Wa 164/10 z dnia 30 września 2010 r. oraz II SAB/Wa 175/10 z dnia 10 listopada 2010 r. – orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) zasada potwierdzająca możliwość kontroli przez organ II instancji w postępowaniu administracyjnym aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zakresie prawidłowości przypisania danego funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, zakłada stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania tej kontroli. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu II instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 k.p.a. decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. W niniejszej sprawie J. R. odwołanie to wniosła po ponad roku od dnia doręczenia jej aktu mianowania, co jest w sprawie bezsporne. Zainteresowana wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, bowiem nie została pouczona o środkach zaskarżenia, a do dnia 13 kwietnia 2011 r., tj. do dnia odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jej skargi na akt mianowania, nie było jej znane rozstrzygnięcie, co do charakteru prawnego mianowania na stopnie służbowe na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania, albowiem akt mianowania nie zawierał pouczenia o odwołaniu i tym samym "strona może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa", a w konsekwencji odwołanie takie "wnosi skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi" jest chybione i błędne. Organ myli bowiem pojęcia "złożenie odwołania w terminie" z pojęciem "uchybienie terminu do złożenia odwołania" oraz instytucją przywrócenie terminu. Twierdzenie organu, iż z uwagi na brak stosownego pouczenia w akcie mianowania "14 dniowy termin na wniesienie odwołania nie biegnie" i strona odwołanie w takim przypadku "zawsze wnosi skutecznie" jest nieprawidłowe i narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 k.p.a. Przepis ten z mocy prawa ustanawia czternastodniowy termin do złożenia odwołania. Brak stosownego pouczenia o odwołaniu nie spowodował ustania mocy powyższej normy, a jedynie otworzył skarżącej drogę do przywrócenia, na jej wniosek terminu, który został uchybiony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza zatem możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 k.p.a. Obowiązkiem organu było więc w pierwszej kolejności zbadanie dopuszczalności odwołania oraz zachowania terminu jego wniesienia (art. 134 k.p.a.), czego organ nie uczynił i co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Szef Służby Celnej przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo iż nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu (przywrócenie terminu załatwia się, zgodnie z art. 59 k.p.a., w formie postanowienia). Obowiązkiem organu jest więc zbadanie zasadności wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności, kiedy Skarżąca dowiedziała się o możliwości wniesienia odwołania od aktu mianowania i czy bezpośrednio po uzyskaniu tej wiadomości sporządziła i złożyła odwołanie. Dopiero po ewentualnym pozytywnym rozstrzygnięciu tego wniosku organ winien dokonać rozpatrzenia odwołania od aktu mianowania. Reasumując, samo procedowanie przez organ II instancji w przedmiocie rozpatrywania odwołania od aktu mianowania, jak i wydanie decyzji w tym przedmiocie, było co najmniej przedwczesne. Dotknięta taką wadą zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej nie mogła pozostać w obrocie prawnym, albowiem rozstrzygnięto w niej materię rozstrzygniętą wcześniej decyzją ostateczną (tu aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2009 r.), co skutkuje nieważnością zaskarżonej decyzji, wskazanej w treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził w wyroku. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.