II SA/Wa 2799/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. K. (dalej: "funkcjonariusz", "skarżący") na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "KGSG", "organ II instancji") z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ww. postanowieniu KGSG przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje: Rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: "K[...]OSG", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 130 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 147 ze zm.), potrącił [...] SG K. K. 2/30 części uposażenia miesięcznego z najbliższego uposażenia. Na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", rozkazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższy rozkaz personalny został doręczony funkcjonariuszowi za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu [...] września 2019 r. W dniu [...] września 2019 r. do [...] Oddziału Straży Granicznej za pośrednictwem platformy ePUAP wpłynęło odwołanie [...] SG K. K. od ww. rozkazu personalnego. Dodatkowo w dniu [...] września 2019 r. funkcjonariusz złożył za pośrednictwem operatora pocztowego "Prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania" od ww. rozkazu personalnego. W uzasadnieniu powołał się na usterkę systemu ePUAP. Stwierdził, że odwołanie od rozkazu personalnego sporządził, podpisał elektronicznym podpisem zaufanym i przesłał w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu [...] września 2019 r. System potwierdził wysłanie pisma w tej dacie. Logując się na platformę ePUAP w dniu [...] września 2019 r. celem wykonania innych czynności stwierdził, że pismo to posiada status oczekującego na wysłanie, pomimo wcześniejszego potwierdzenia wysyłki. Funkcjonariusz wskazał, że elektroniczna skrzynka pocztowa systemu ePUAP zarządzana jest przez organy państwowe, a jej działania i przekazywane komunikaty są niezależne od użytkownika końcowego, zatem nie miał on żadnego wpływu na doręczenie przedmiotowego pisma, pozostając jednocześnie w pewności, że zostało ono wysłane i doręczone we właściwym terminie. Do ww. prośby funkcjonariusz załączył odwołanie, które przesłał również za pośrednictwem platformy ePUAP. KGSG powołał art. 129 § 1 i 2 k.p.a. wskazując, iż rozkaz personalny K[...]OSG nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. został funkcjonariuszowi skutecznie doręczony w miejscu zamieszkania, za pośrednictwem operatora pocztowego, w dniu [...] września 2019 r. Tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] września 2019r. Odwołanie do organu I instancji wpłynęło natomiast w dniu [...] września 2019r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Następnie KGSG powołał art. 58 k.p.a. wskazując, iż przepis ten przewiduje cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, tj. 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminowi, 2) wniesienie przez osobę zainteresowaną wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu), 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. W niniejszej sprawie, zdaniem KGSG, zostały spełnione trzy z ww. przesłanek: 1) funkcjonariusz wystąpił z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od rozkazu personalnego K[...]OSG nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., 2) powyższe nastąpiło w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone odwołanie od ww. rozkazu personalnego. Funkcjonariusz nie uprawdopodobnił jednak w sposób dostateczny braku swojej winy w niedopełnieniu obowiązku dochowania ustawowego terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Dalej KGSG stwierdził, iż doręczenie odwołania do organu I instancji nastąpiło w dniu [...] września 2019 r., na co dowodem jest Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia. Nadto wskazał, iż w celu weryfikacji argumentów podnoszonych przez funkcjonariusza we wniosku o przywrócenie terminu, w dniu [...] października 2019 r. została wysłana wiadomość e-mail na adres [email protected] do Centrum Pomocy Użytkowników ePUAP w Centralnym Ośrodku Informatyki (konsultacja nr [...]) z zapytaniem, czy datę doręczenia dokumentu do organu za pośrednictwem platformy ePUAP można traktować równoznacznie z datą nadania tego dokumentu, czy w okresie między [...] a [...] września 2019 r. miały miejsce usterki platformy ePUAP oraz czy możliwy jest tak długi czas oczekiwania dokumentu na wysłanie (od [...] do [...] września 2019 r.). W odpowiedzi udzielonej w dniu [...] października 2019 r. wskazano, że nadawca dokumentu złożył podpis w dniu [...] września 2019 r., ale nie dokonał wysyłki pisma. Pismo wysłał w dniu [...] września 2019 r. W okresie [...] września 2019 r. nie występowała niedostępność platformy ePUAP uniemożliwiająca wysyłanie pism. Z poczynionych ustaleń wynika zatem, że funkcjonariusz w dniu [...] września 2019 r. złożył jedynie podpis elektroniczny pod odwołaniem od rozkazu personalnego K[...]OSG z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], ale odwołania nie wysłał. Złożenie podpisu elektronicznego w dniu [...] września 2019 r. nie musi oznaczać, że odwołanie zostało wysłane w tym samym dniu. Nic nie stało na przeszkodzie aby funkcjonariusz zweryfikował, czy w sposób prawidłowy sporządził i wysłał odwołanie do organu, tym bardziej, że od dnia [...] września 2019 r. (złożenie elektronicznego podpisu) do dnia [...] września 2019 r. (upływ terminu na wniesienie odwołania) upłynęło dużo czasu. Tym samym funkcjonariusz nie dołożył szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności złożenia odwołania. Z tych przyczyn prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. rozkazu personalnego nie mogła zostać uwzględniona. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie KGSG nr [...] z dnia [...] października 2019 r. wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 58 k.p.a. oraz art. 7 i 8 k.p.a. Wskazał, iż w dniu [...] września 2019 r. sporządził, opatrzył podpisem elektronicznym, a następnie wysłał za pośrednictwem platformy e-PUAP odwołanie od rozkazu personalnego K[...]OSG nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. System potwierdził wysyłkę stosownym komunikatem. Przesyłka nie została jednak dostarczona, pismo otrzymało status oczekującego na wysłanie. W związku z powyższym przesłał odwołanie pocztą tradycyjną wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący podkreślił, iż pozostawał w przekonaniu, że pismo zostało prawidłowo przesłane zgodnie z komunikatem systemu ePUAP. Trudno w takiej sytuacji mówić o braku szczególnej staranności, nie można bowiem określić na czym owa staranność miałaby polegać. Zaznaczył nadto, że do opisanej sytuacji doszło w wyniku niewłaściwego działania jednego z systemów stworzonych i obsługiwanych przez Państwo, którego przedstawicielem jest również KGSG. Nie można zatem czynić mu zarzutu, że wykazał się zaufaniem do tego systemu. Nie można również zarzucić mu lekkomyślności czy niefrasobliwości na podstawie braku szczególnej podejrzliwości. Podniósł również, że w niniejszej sprawie postawa organu, którego podstawowym celem staje się uniknięcie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, stoi w jaskrawej sprzeczności ze słusznym interesem skarżącego oraz zasadą zaufania obywateli do organów władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę KGSG wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie KGSG nr [...] z dnia [...] października 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie narusza prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z kolei w myśl art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym; 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Wniesienie odwołania po upływie terminu powoduje bezskuteczność odwołania, w następstwie czego decyzja staje się ostateczna. Ciężar dowodu zachowania terminu do wniesienia odwołania ciąży na stronie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt II GSK 10/08, publ. CBOSA). Instytucja przywrócenia terminu, uregulowana w art. 58 k.p.a., stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. W świetle art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przesłanki przywrócenia przez organ terminu są następujące: (1) wniesienie podania o przywrócenie terminu, (2) uprawdopodobnienie przez wnoszącego podanie, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; (3) jednoczesne - z wniesieniem podania - dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, (4) wniesienie podania o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Dla skutecznego przywrócenia terminu wskazane wyżej przesłanki muszą być spełnione łącznie. W myśl art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Podejmując rozstrzygnięcie organ winien zatem ustalić, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czy spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Natomiast wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 59 § 1 k.p.a. organ powinien swe stanowisko należycie uzasadnić zgodnie z wymogami określonymi w art. 124 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ dopełnił powyższych obowiązków. Prawidłowo bowiem przyjął, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że skarżący w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (co miało miejsce [...] września 2019 r.) wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od rozkazu personalnego K[...]OSG nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., zaś łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył odwołanie od ww. rozkazu personalnego. Jednocześnie organ trafnie stwierdził, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu dla dokonania czynności procesowej jest uwiarygodnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie, jako takie nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność o określonym fakcie, istotnym z punktu widzenia danego problemu. O braku winy w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Jakakolwiek postać niedbalstwa wyklucza przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 232/11, publ. CBOSA). Przeszkoda, o której mowa powyżej, ma zwykle nagły charakter i nie można jej przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego (jego pełnomocnika) zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Przy ocenie stopnia winy lub jej braku należy barć pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie danej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 11/19; publ. j.w.). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego K[...]OSG z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] (skutecznie doręczonego w dniu [...] września 2019 r.) skarżący podnosił, iż odwołanie to sporządził, podpisał elektronicznym podpisem zaufanym i przesłał w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu [...] września 2019 r., a system potwierdził wysłanie pisma. Jednakże skarżący nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego urzędowego poświadczenia odbioru dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a., potwierdzającego doręczenie pisma adresatowi. Nie przedstawił też żadnego innego dokumentu, z którego miałoby wynikać, że "system potwierdził wysłanie pisma". Załączone do wniosku o przywrócenie terminu "wydruki zrzutu ekranu komputera" potwierdzają jedynie datę złożenia podpisu elektronicznego przez skarżącego pod odwołaniem ([...] września 2019 r.), jednak nie stanowią potwierdzenia daty wysłania odwołania. Wskazać przy tym należy, że z informacji przekazanej KGSG przez Centrum Pomocy Użytkowników ePUAP w Centralnym Ośrodku Informatyki wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący jako nadawca odwołania złożył podpis w dniu [...] września 2019 r., ale nie dokonał jego wysyłki. Pismo wysłał w dniu [...] września 2019 r., przy czym w okresie od dnia [...] do dnia [...] września 2019 r. nie występowała niedostępność platformy ePUAP uniemożliwiająca wysyłanie pism. Co istotne, w aktach sprawy znajduje się Urzędowe Potwierdzenie Przedłożenia (UPP), z którego wynika, że przedmiotowe odwołanie w formie dokumentu elektronicznego wpłynęło do [...]OSG w dniu [...] września 2019 r. W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko KGSG, iż skarżący nie dopełnił należytej staranności w dochowaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Nie przedstawił urzędowego poświadczenia odbioru (art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a.), nie sprawdził też czy wysłanie odwołania w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem platformy ePUAP rzeczywiście nastąpiło. Uczynił to dopiero w dniu [...] września 2019 r. "logując się na platformę celem wykonania innych czynności", a więc już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Jak trafnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, w pracy na komputerze należy postępować zgodnie z zasadą ograniczonego zaufania i kontrolować, czy wszystkie czynności są dokonywane prawidłowo. Skarżący nie uczynił tego, co skutkowało uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zaś zarzuty i argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Brak jest podstaw do uznania, że KGSG dopuścił się naruszenia art. 58 w związku z art. 8 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest również przesłanek aby podzielić stanowisko skarżącego, iż "pismo zostało prawidłowo przesłane zgodnie z komunikatem systemu ePUAP" oraz że "nie wiadomo w którym momencie system "przerzucił" pismo do skrzynki nadawczej". Twierdzenia skarżącego stoją bowiem w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a w szczególności z wyjaśnieniami przekazanymi KGSG w dniu [...] października 2019 r. przez Centrum Pomocy Użytkowników ePUAP w COI. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.