II SA/Wa 3084/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej - oddala skargę - Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z [...] czerwca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r. poz. 8814, z późn. zm.) w związku z § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 4 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i § 5 ust. 3 i § 7 ust. 1 oraz § 35 ust. 1 uchwały nr LVIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, odmówił zakwalifikowania A. K. do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że A. K. w dniu [...] maja 2021 r. złożyła wniosek o pomoc mieszkaniową. W toku postępowania ustalono, że zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego właścicielem jest jej matka. Przedmiotowy lokal składa się z 2 pokoi i kuchni, powierzchnia użytkowa wynosi 48,20 m2, a powierzchnia mieszkalna 30,30 m2. W lokalu zameldowane są 3 osoby. Metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej dla jednoosobowej rodziny nie mógłby przekroczyć 19,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Wnioskodawczyni posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Średni miesięczny dochód w jednoosobowym gospodarstwie domowym wynosi 1.346,54 zł i kwalifikuje, na dzień rozstrzygania wniosku, do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem socjalny lokalu o ile zachodzi druga przesłanka, tj. kryterium metrażowe określone w § 7 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Po analizie powyższego wniosku organ odmówił zakwalifikowania A. K. do udzielenia pomocy mieszkaniowej wobec przekroczenia tzw. kryterium metrażowego. Pismem z [...] lipca 2021 r. A. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z [...] czerwca 2021 r. nr [...] uznając ją za krzywdzącą. Skarżąca wskazała na niski dochód oraz fakt, że wraz z matką są osobami niepełnosprawnymi, czego organ nie uwzględnił w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Przy piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. skarżąca załączyła do akt "[...]" i zgłoszenie o przemocy w rodzinie z dnia [...] listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga A. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmawiająca skarżącej zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z zasobów mieszkaniowych [...] - nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Na wstępie podkreślenia wymaga, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, NSA wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy [...], odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wydanej uchwały NSA stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny. Podstawę wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy § 4 w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i § 5 ust. 3 i § 7 ust. 1 oraz § 35 ust. 1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. W ocenie Sądu, sprawa o takim przedmiocie należy do właściwości sądów administracyjnych, co w konsekwencji zobowiązało Sąd do merytorycznego zbadania zgodności spornej uchwały Zarządu [...] z regulacjami zawartymi we wskazanej powyżej uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Uchwała Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Z art. 21 ust. 3 pkt 5 tej ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16, wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...], wydającego sporną uchwałę z dnia [...] czerwca 2021 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Zarząd Dzielnicy [...], wydając zaskarżoną uchwałę, nie dopuścił się naruszenia przepisów stanowiących podstawę jej wydania. Wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż z ustaleń dokonanych w toku analizy wniosku oraz zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżąca A. K. w dacie orzekania nie spełniała warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej, z uwagi na niespełnienie warunków przewidzianych w przepisach § 4 w związku z § 7 ust. 1 powołanej uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że dało to podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Zgodnie z § 4 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9. W świetle § 7 ust. 1 przedmiotowej uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 7 m2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Niewątpliwie skarżąca nie spełnia tzw. kryterium metrażowego, albowiem zamieszkuje ona wraz z matką i bratem w lokalu na warunkach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Przedmiotowy lokal składa się z 3 izb o pow. użytkowej 48,2 m2. Jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2018 r. nr [...] (karta – 4 akt administracyjnych), skarżąca jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zdolną do samodzielnej egzystencji, nie wymaga prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W świetle zaś art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 573), orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Tym samym w przypadku skarżącej nie może być brane pod uwagę zwolnienie z kryterium metrażowego, o którym mowa § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c powołanej uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r., zgodnie z którym warunek określony w ust. 1 (kryterium powierzchni mieszkalnej) nie dotyczy osób zamieszkujących w lokalach lub pomieszczeniach niedostosowanych do rzeczywistych, udokumentowanych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności lub udokumentowanego stanu zdrowia, jeżeli dostosowanie nie jest możliwe. Nie zmienia tej oceny załączone do akt zaświadczenie specjalisty psychologa z [...] kwietnia 2021 r. zalecające skarżącej zamieszkiwanie w oddzielnym lokalu mieszkalnym, albowiem w przeciwieństwie do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie ma ono mocy prawnie wiążącej. W tej sytuacji, mając na uwadze zgromadzone w toku dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącej, organ zasadnie przyjął, iż sprawa wnioskodawczyni musi być oceniana przy zastosowaniu obu kryteriów określonych w § 5 oraz § 7 ust. 1 powołanej uchwały. Ponownego podkreślenia wymaga, iż Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jego wydania. Oznacza to, iż argumentacja zawarta w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. nie była organowi znana, albowiem w toku postępowania skarżąca przemocy w rodzinie nie sygnalizowała. Na etapie wniesienia skargi do Sądu A. K. powoływała się na niepełnosprawność swoją i matki. Okoliczności powstałe po wydaniu zaskarżonej uchwały (zgłoszenie o przemocy w rodzinie w dniu [...] listopada 2021 r.) nie mogą mieć wpływu na prawidłowość podjętej w sprawie uchwały. Natomiast jako powstałe już po jej wydaniu mogą być brane pod uwagę, na skutek zmiany stanu faktycznego sprawy, w nowym postępowaniu zainicjowanym kolejnych wnioskiem o przyznanie pomocy mieszkaniowej i najem lokalu z zasobów m.st. Warszawy. Kryterium powierzchni mieszkaniowej z § 7 ust. 1 nie dotyczy wnioskodawcy, który w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej. Wówczas zarząd dzielnicy, oceniając przesłanki zawarte w § 7 ust. 4 ww. uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r., może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1. Reasumując, w ocenie Sądu, Zarząd Dzielnicy [...] dokonał prawidłowej oceny sytuacji przedstawionej przez wnioskodawczynię, mając przy tym na względzie stosowne przepisy uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Organ wydając zaskarżoną uchwałę, zasadnie stwierdził, że skarżąca nie spełniał tzw. kryterium metrażowego. Dochował także zasad prawidłowego działania, albowiem należycie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgromadził w sposób kompletny materiał dowodowy, biorąc pod uwagę przede wszystkim materiał przedstawiony przez skarżącą wraz z wnioskiem, a następnie poddał go szczegółowej analizie, z której wyprowadził logiczne i poprawne wnioski. Sąd dostrzega sytuację życiową i materialną strony skarżącej, jednakże rozstrzygając niniejszą sprawę, zobowiązany był uwzględnić fakt, iż najem lokali pochodzących z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy jest ściśle reglamentowany i ogranicza się wyłącznie do osób, które spełniają kwalifikacje do udzielenia pomocy mieszkaniowej, o której mowa w stosownych przepisach uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozstrzygając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - orzekł, jak w sentencji wyroku.